A primavera en Sta. Mariña do Remuíño, Corcoesto.

IMG_20170401_144904
Sta. Mariña do Remuíño, Corcoesto.
IMG_20170401_145315
Sta. Mariña do Remuíño, Corcoesto.
IMG_20170401_145502
Sta. Mariña do Remuíño, Corcoesto.
IMG_20170401_144935
Sta. Mariña do Remuíño, Corcoesto.
IMG_20170401_144655
Sta. Mariña do Remuíño, Corcoesto.
IMG_20170401_144625.jpg
Sta. Mariña do Remuíño, Corcoesto.

A primavera aloumiña a paisaxe e vístea co seu manto verde. Torna o verde ao campo e ás árbores. Abriu abril as flores e milleiros de espíritus campan no manto verde do chan. Chuvias de sol asolagan a carballeira.

Está o campo cheo de Asphodelus macrocarpus Parl. Na Grecia Antiga o asfódelo relaciónase cos mortos. Homero afirma que no Hades ou mundo subterráneo estaban os Prados Asfódelos, onde ían os mortos que non merecían premio nin castigo. Con frecuencia relaciónase o asfódelo con Perséfone, que aparece coroada cunha guirnalda desta planta.

O Monte das Pedras de Sta. Mariña

8795.png
O monte das Pedras de Sta. Mariña

Existen referencias escritas ao chamado monte das Pedras de Sta. Mariña do Remuíño. Trátase dun documento do ano 1767. Nel indícase que o monte das Pedras de Sta. Mariña está ubicado ao levante e solano.

circulo
Monte das Pedras de Sta. Mariña, Corcoesto.
img_20160924_163830
Monte das Pedras de Sta. Mariña, Corcoesto.

Trátase dun círculo de pedras posicionadas ao leste. A súa ubicación e disposición son indicios dun posible lugar de culto ao sol e á vida, do que xa existía constancia no ano 1767.

Moi preto do lugar atópase o dolmen chamado “Cama do Mouro” ou “Cama do Lobo”.

1234567.png
Monte das Pedras de Sta. Mariña, en Corcoesto.

No Día Internacional dos Bosques, lembramos ás carballeiras e montes de Corcoesto no ano 1767.

hdr
Bosque autóctono galego.

 

As carballeiras ou  “deesas” (dehesas) de Corcoesto no ano 1767.

A dehesa é un ecosistema de creación humana, un tipo de bosque formado por aciñeiras, carballos, sobreiras ou outras especies, con estrato inferior de pasteiros ou matogueiras, onde a actividade do ser humano foi intensa, e xeralmente están destinados ao mantemento do gando, á actividade cinexética e ao aproveitamento doutros produtos forestais (leñas, cortiza, cogomelos etc.). É un exemplo típico de sistema agrosilvopastoral e típico da zona occidental da península ibérica.

O termo dehesa vén do latín defesa (defensa), pois os primeiros poboadores na reconquista facían valados para protexer os rabaños aloxados nelas. O termo “deesa” empregábase para designar ás actuáis carballeiras.

En Corcoesto no ano 1767 aparecen documentadas tres carballeiras ou dehesas “deesas” importantes: dúas delas en Sta. Mariña do Remuíño e a de Sta. Margarida de Baneira.

No século XVIII as carballeiras identifícanse nos documentos oficiais co termo “deesa”.

En relación á paraxe de Sta. Mariña existía o bosque ubicado “a solano” e o bosque ubicado por enriba do “pozo do Remoyño”, en alusión ao remuíño que forma o río Anllóns ao entrar encaixado nun dos meandros do cauce, ao seu paso por Corcoesto.

Naquela época non existía moito bosque, posto que o destino das terras era principalmente o seu uso para a alimentación humana e do gando. Así eran moi frecuentes as estibadas nos montes, para as colleitas específicas dos cereais de inverno, isto é, millo e centeo. As estibadas podían ser individuais ou colectivas. Estas últimas eran as máis frecuentes nos montes abertos. Así en Corcoesto destacaban as estibadas que a veciñanza de Corcoesto realizaba nos montes comúns do lugar da Lamprieira, chamado así porque estaba preto da canle do río Anllóns, onde se ubicaban as pesqueiras de lamprea.

Así en relación á paraxe de Sta. Mariña no ano 1767 constátase que: “…todo aquel sittio esttá poblado de robles excepto por la parte del bendaval, que confina con la zerradura de la Agra de Sta. Mariña”, “El monte de la Lampriheira y el robledo que le circunda está junto al canal donde se cogen las lampreas”, “La robleda del resío de Sta. Mariña, al igual que el santuario de la gloriosa santa, la administra el párroco de esta feligresía yn solidum, con prohibición attodo género de personas”.

Naquel momento da historia a paraxe de Sta. Mariña do Remuíño era propiedade de Joseph Antonio Bermúdez de Castro, dono das torres e pazo de A Penela, se ben o caseiro do lugar era Domingo Antonio Amado Figueiroa, quen asinara un contrato de foro co dono do lugar uns catro anos antes aproximadamente. Con anterioridade os caseiros do lugar era a familia Grille. O novo caseiro consideraba que os montes da Lamprieira, onde os veciños de Corcoesto facían as estibadas, pertencían ao señor de A Penela, e por tanto eran terreos incluídos no contrato de foro, polo que pretendía cobrarlles un quinto da colleita á veciñanza que os cultivaba.

Preto de Sta. Mariña era propietario de montes o licenciado don Diego Labandeira, alto grao da Real Audiencia do Reino.

Ademais dos caseiros como Domingo Amado e Manuel de Lema, que era caseiro de Francisco Romero y Arijón, tamen existían os colonos como Domingo Torrado y Varela, veciño do lugar e couto da Boutureira, da feligresía de San Xián de Langueirón, pertencente á xurisdicción de A Penela. Este labraba unha porción de terreno no lugar de O Resío, como colono de Francisco Romero y Arijón, polo que lle pagaba a cantidade de vélaro correspondente.

Os montes de Corcoesto eran pois mixtos. Comunais tamen eran os montes de Cudeiro, Ínsua Boa e Agras de Corcoesto. Os montes de Arnados eran un couto (cotto) “en larguera”, que labraba a veciñanza de Corcoesto.

Os montes de Teixedo ao igual que a carballeira de Sta. Margarida de Baneira eran propiedade da casa da Penela.

Os montes da Lamprieira e o seu resío (parte orientada á riberia do río Anllóns) quedaban libres de señorío, ao igual que o río, que era libre e franco para a pesca.

Os montes da Lamprieira eran montes comúns, sen dominio algún. Estes quedaban libres de señorío ata o río Anllóns para a pesca. No século XVII un pleito establecera que estos montes non podían quedar cerrados nen suxeitos a ningún señorío. Antes deste preito, o señorío da casa e torres de a Penela percibía o quinto do froito da xurisdicción, abadía e luctuosas por sinalamento de vasalaxe. O pleito fora entre os donos da casa de Nebra (da parroquia de Sta. María de Nebra, concello de Porto do Son) e os donos da Penela. Os donos da casa de Nebra eran os donos do couto do Anllóns, e das súas canles, estanques, baluartes e moendas. A veciñanza tratara de defender os montes comúns da Lamprieira nese xuízo. Gañado o mesmo, os montes ficaran libres e o río quedara libre para pescar, bañarse e para as moendas. Quedaba pois a veciñanza na “posesión pública, continuada y notoria de los montes de la Lampriera”.

Veciñanza como Jacinto de Lema, Alonso Sánchez, Joseph e Antonio Roxo, Gregorio Baneira, Francisco Souttullo, Benitto Souttullo, Domingo Antonio Moreira, Juan do Matto, realizaban estibadas nos montes da Lamprieira. Aproveitaban a leña para queimar, estrume para abono de terras, tala de leña, estibas… A veciñanza da feligresía de Langueirón só podía aproveitar dos montes da Lamprieira en tempo de verán, porque en inverno non lles ían os carros polo Resío Grande que ía a Ponte-zeso.

IMG_20160817_192202
Carballeira de Sta. Mariña do Remuíño, Corcoesto.

Día mundial do Pardal (gorrión común, passer domesticus).

pardal.jpg
Pardais nas pólas dunha árbore.

Lonxitude / Envergadura: 14-15 cm / 21-25,5 cm.

É un ave pequena pero de aspecto robusto. Presenta unha plumaxe de tons pardos con listas negras no dorso e grisáceo polo peito, as fazulas, o píleo e as partes inferiores.

 Emite sons ruidosos e moi sinxelos, “chip chip”, que combina de forma alegre.

A súa alimentación é moi variada. Consome todo tipo de sementes, froitas, insectos e desperdicios que recolle do chan.

O ciclo reprodutor abarca de abril a agosto. A localización do niño é variable e participan na construción ambos os proxenitores empregando poliñas, herba e plumas. A incubación e a posterior alimentación dos pitos realízana tanto o macho como a femia.

Gorrion.jpg
Pardal ou gorrión común.

Altar fluvial no val fluvial do Lourido, Corcoesto.

Código: SI. 45213 do Inventario Xeral do Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia. Altar do río Lourido. Ben do patrimonio cultural e etnográfico. De cronoloxía descoñecida. É un dos escasos altares fluviais que hai en Galicia. A súa ubicación, entre o camiño real que conducía a Valenza (Coristanco) e o río Lourido, era a idónea para rendir culto á vida, á fertilidade e as augas.

Sin dúbida constitúe unha das xoias culturais do val fluvial do río Lourido.

altar fluvial.png
Altar fluvial no río Lourido, Corcoesto.

O camiño histórico de Corcoesto.

Son camiños históricos «todos os previos ás estradas modernas», é dicir, os megalíticos, as vías romanas, os medievais e os de rodas a partir do século XVI, así como os chamados camiños reais desde el XVIII.
Ao redor destes viais hai un patrimonio importante de elementos construidos e desde 1992 a súa delimitación ten un ámbito histórico que é o parroquial.

En Corcoesto está acreditada a existencia deste camiño histórico no ano 1767. O camiño histórico entraría en Corcoesto desde a veciña parroquia de Cereo, atravesaría a ponte do regueiro de Cercarido (val fluvial do río Lourido), o lugar de Bouza Cova, pasaría pola parte de arriba do lugar de Sta. Mariña, cara o solano e o vendaval; chegaría a Fonterremula, pasando por Can de Candares, montes dos Picotos en dirección á Poza Negra no río Anllóns.

18.png
Plano de Corcoesto do ano 1956 e itinerario do camiño histórico.

Imaxes actuais do camiño histórico de Corcoesto.

IMG-20170312-WA0024
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0023
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0022
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0021
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0020
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0014
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0015
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0016
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0017
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0018
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0019
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0013
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0012
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0011
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0010
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0009
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0007
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0006
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0005
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0004
Camiño histórico de Corcoesto.