Galería

A protección ambiental reforzada da Directiva 92/43/CEE do Consello, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres


Artigo 6.2 da Directiva 92/43/CEE: Os Estados membros adoptarán as medidas apropiadas para evitar, nas zonas especiais de conservación, a deterioración dos hábitats naturais e dos hábitats de especies, así como as alteracións que repercutan nas especies que motivasen a designación das zonas, na medida en que ditas alteracións poidan ter un efecto apreciable no que respecta a os obxectivos da presente Directiva.

Resulta adecuado lembrar o contido íntegro do artigo 6.4 da Directiva 92/43/CEE do Consello, do 21 de maio de 1992, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres, que di:

«Se, a pesar das conclusións negativas da avaliación das repercusións sobre o lugar e a falta de solucións alternativas, debese realizarse un plan ou proxecto por razóns imperiosas de interese público de primeira orde, incluídas razóns de índole social ou económica, o Estado membro tomará cantas medidas compensatorias sexan necesarias para garantir que a coherencia global de Natura 2000 quede protexida. Devandito Estado membro informará á Comisión das medidas compensatorias que adoptase.

No caso de que o lugar considerado albergue un tipo de hábitat natural e/ou unha especie prioritarios, unicamente poderanse alegar consideracións relacionadas coa saúde humana e a seguridade pública, ou relativas a consecuencias positivas de primordial importancia para o medio ambiente, ou ben, previa consulta á Comisión, outras razóns imperiosas de interese público de primeira orde».

Desde o momento en que un lugar figure na lista de lugares de importancia comunitaria, este quedará sometido ao disposto nos apartados 2, 3 e 4 do artigo 6 da Directiva 92/43/CEE.

Tamén será de aplicación ás zonas de especial protección para as aves, declaradas, no seu caso, polas Comunidades Autónomas correspondentes, ao amparo do artigo 4 da Directiva 79/409/CEE, o establecido nos apartados 2, 3 e 4 de leste mesmo artigo».

O «estado de conservación» considerarase «favorable» cando:

– os datos sobre a dinámica das poboacións da especie en cuestión indiquen que a mesma segue e pode seguir constituíndo a longo prazo un elemento vital dos hábitats naturais aos que pertenza, e

– a área de distribución natural da especie non se estea reducindo nin ameace con reducirse nun futuro previsible, e

– exista e probablemente siga existindo un hábitat de extensión suficiente para manter as súas poboacións a longo prazo.

O artigo 45 da Lei 42/2007, do 13 de decembro, do Patrimonio Natural e da Biodiversidade, establece a obrigación das Comunidades Autónomas de adoptar medidas específicas de conservación dos hábitats da Rede Natura 2000 e a necesidade de realizar unha adecuada avaliación das repercusións de calquera proxecto que poida supoñer unha deterioración do lugar, nos seguintes termos:

«1. Respecto das Zonas Especiais de Conservación e as Zonas de Especial Protección para as Aves, as Comunidades autónomas fixarán as medidas de conservación necesarias, que respondan as esixencias ecolóxicas dos tipos de hábitats naturais e das especies presentes en tales áreas, que implicarán:

a) Adecuados plans ou instrumentos de xestión, específicos aos lugares ou integrados noutros plans de desenvolvemento que inclúan, polo menos, os obxectivos de conservación do lugar e as medidas apropiadas para manter os espazos nun estado de conservación favorable.

b) Apropiadas medidas regulamentarias, administrativas ou contractuais.

2. Igualmente as administracións competentes tomarán as medidas apropiadas, en especial nos devanditos plans ou instrumentos de xestión, para evitar nos espazos da Rede Natura 2000 a deterioración dos hábitat naturais e dos hábitat das especies, así como as alteracións que nas especies que motivasen a designación destas áreas, na medida en que ditas alteracións poidan ter un efecto apreciable no que respecta a os obxectivos da presente lei.

3. Os órganos competentes deberán adoptar as medidas necesarias para evitar a deterioración ou a contaminación dos hábitats fóra da Rede Natura 2000.

4. Calquera plan, programa ou proxecto que, sen ter relación directa coa xestión do lugar ou sen ser necesario para a mesma, poida afectar de forma apreciable aos citados lugares, xa sexa individualmente ou en combinación con outros plans ou proxectos, someterase a unha adecuada avaliación das súas repercusións no lugar, que se realizará de acordo coas normas que sexan de aplicación, de acordo co establecido na lexislación básica estatal e nas normas adicionais de protección ditadas polas Comunidades autónomas, tendo en conta os obxectivos de conservación do devandito lugar. Á vista das conclusións da avaliación das repercusións no lugar e supeditado ao disposto no apartado 5 deste artigo, os órganos competentes para aprobar ou autorizar os plans, programas ou proxectos só poderán manifestar a súa conformidade cos mesmos tras asegurarse de que non causará prexuízo á integridade do lugar en cuestión e, se procede, tras sometelo a información pública.

5. Se, a pesar das conclusións negativas da avaliación das repercusións sobre o lugar e a falta de solucións alternativas, debese realizarse un plan, programa ou proxecto por razóns imperiosas de interese público de primeira orde, incluídas razóns de índole social ou económica, as Administracións Públicas competentes tomarán cantas medidas compensatorias sexan necesarias para garantir que a coherencia global de Natura 2000 quede protexida.

A concorrencia de razóns imperiosas de interese público de primeira orde só poderá declararse para cada suposto concreto:

a) Mediante unha lei.

b) Mediante acordo do Consello de Ministros, cando se trate de plans, programas ou proxectos que deban ser aprobados ou autorizados pola Administración Xeral do Estado, ou do órgano de Goberno da Comunidade autónoma. Devandito acordo deberá ser motivado e público.

A adopción das medidas compensatorias realizarase, no seu caso, durante o procedemento de avaliación ambiental de plans e programas e de avaliación de impacto ambiental de proxectos, de acordo co disposto na normativa aplicable. Ditas medidas aplicaranse na fase de planificación e execución que determine a avaliación ambiental.

Na sentenza dá Sala do contencioso-administrativo do Tribunal Supremo do 24 de febreiro de 2004 (RCA 39/2002 e 40/2002 acumulados), profúndase no significado do réxime de protección ambiental establecido no artigo 6 da Directiva 92/43/CEE e no artigo 6 do Real Decreto 1997/1995, do 7 de decembro, nos seguintes termos:

«O artigo 6 da Directiva 92/43/CEE obriga, en efecto, a que os Estados membros adopten as medidas apropiadas para evitar, nas zonas especiais de conservación, a deterioración dos hábitats naturais e dos hábitats de especies “[…] na medida en que ditas alteracións poidan ter un efecto apreciable no que respecta a os obxectivos da presente Directiva.” Con este designio, esixe que os plans ou proxectos que poidan afectar de forma apreciable aos citados lugares sométanse a unha adecuada avaliación das súas repercusións ambientais.

En canto ao Real Decreto 1997/1995, do 7 de decembro, o seu artigo 5, relativo ás “zonas especiais de conservación”, dispón que cando a Comisión Europea, baseándose na lista proposta polo Estado español, seleccione e aprobe a lista de lugares de importancia comunitaria, estes lugares serán declarados pola Comunidade Autónoma correspondente como zonas especiais de conservación. Se lles han aplicar, desde entón, as medidas de conservación necesarias para o mantemento ou o restablecemento, nun estado de conservación favorable, dun tipo de hábitat natural dos do anexo I ou dunha especie das do anexo II.

No artigo 6, apartados tres e catro, do Real Decreto 1997/1995, que traspón ao noso ordenamento xurídico interno a parte da Directiva 92/43/CEE non incorporada previamente a el (algunhas das previsións desta xa foran recollidas na Lei 4/1989), reprodúcense os  correlativos apartados do artigo 6 da citada Directiva. En consecuencia, hanse de someter a unha adecuada avaliación das repercusións sobre os lugares protexidos os plans ou proxectos que lles poidan afectar de forma apreciable. No caso de que devanditos lugares alberguen “un tipo de hábitat natural e/ou unha especie prioritarios, unicamente poderanse alegar consideracións relacionadas coa saúde humana e a seguridade pública, ou relativas a consecuencias positivas de primordial importancia para o medio ambiente, ou ben, outras razóns imperiosas de interese público de primeira orde”».

Por tanto, non serven aquelas medidas que non acrediten o seu carácter determinante para asegurar que non se causarán prexuízos graves aos hábitats da zona en cuestión.

Respecto diso, cabe poñer de relevo a protección reforzada, desde a perspectiva ambiental e de salvagarda da biodiversidade, que supón a clasificación duns determinados terreos, áreas ou lugares de  ZEPA, conforme ao disposto na Directiva 79/409/CEE, do Consello, do 2 de abril de 1979, relativa á conservación das aves silvestres, segundo recoñeceu o Tribunal de Xustiza en reiterada xurisprudencia, que obriga aos Estados membros a cumprir a obrigación de adoptar as medidas adecuadas para ofrecer unha protección suficiente ás poboacións de aves definidas na mesma, que evite o risco da súa desaparición derivado da execución de proxectos de infraestruturas que ameacen os seus hábitats ( SSTJ do 25 de outubro de 2007 [ C- 334/04], 18 de decembro de 2007 [ C-186/06] e 14 de outubro de 2010 [ C-535/07]). Esta protección reforzada implica que, en absoluto, non cabe  reputar de suficientes, desde unha perspectiva material, as medidas  consistentes na mera formulación de medidas específicas de protección relativas exclusivamente a tres ou catro especies de aves, por poñer un exemplo, e a execución dun plan de vixilancia ambiental.

A efectos da presente Directiva, entenderase por:

«Conservación»: un conxunto de medidas necesarias para manter ou restablecer os hábitats naturais e as poboacións de especies de fauna e de flora silvestres nun estado favorable conforme as letras e) e i), é dicir, nun estado de conservación que garanta a distribucion natural da especie, a súa estrutura e funcións e a supervivencia desta no territorio, e polo tanto, que non esté en perigo nin que se atope ameazada nin sexa vulnerable nin marxinal.

Por tanto, os hábitats naturais do anexo I ou as especies do anexo II conlevan a obrigación de aplicar as medidas de conservación necesarias para o seu mantemento ou o seu restablecemento, nun estado de conservación favorable. Calquera proxecto ha de respectar a normativa en materia de protección do medio ambiente e da paisaxe, e os seus elementos naturais, e en tanto non se valore debidamente o impacto, non se pode conceder a licenza ou a autorización que proceda por razóns obvias de prudencia.

Galería

A asociación Petón do Lobo publica o poemario “Amar as Paisaxes”, un proxecto de poesía participativa, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia

“Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa” é un poemario que resultou do proxecto de poesía participativa impulsado pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo a nivel Galicia, no primeiro semestre deste ano. A temática, centrada na posta en valor das paisaxes, pretende acumular e reflictir as experiencias, vivenzas e sensacións que as persoas creadoras participantes consideraron transmitir en máis dun cento de poesías que configuran o libro. A Paisaxe, como Ben Común e Dereito individual e colectivo, é a temática que aborda este poemario desde múltiples puntos de vista.

A Paisaxe é froito da percepción específica de cada ser humano. E doutra banda, tamén é un ben común, en tanto que todos os seres poden percibilo e por tanto, lelo, entendelo e asumilo de formas distintas. A Paisaxe é un ben común que non exclúe a ningúen.

A Paisaxe, tal e como demostra o poemario, é multifacética e polisémica. Pode haber moitas paisaxes e outras tantas percepcións e interpretacións feitas por calquer ser humano que o perciba. A pesar diso, non existe outro constructo intelectual con esas características e potencialidades capaces de combinar o obxectivo co subxectivo e o tanxible co intanxible.

Ademais diso, a paisaxe alberga outros valores que teñen efectos no ser humano que o percibe. Por exemplo, a paisaxe pódenos chegar a prover dun certo grao de benestar e coadxuva á obtención de mellores condicións de saúde. Estes efectos da paisaxe derívanse da interacción entre as características biofísicas deste e os procesos perceptivos das persoas espectadoras.

A Paisaxe ostenta a categoría de utilitas publica, esa utilidade pública que acubilla tanto valores estéticos como éticos, que dalgunha forma, atesouran o dereito á vida, xa que a defensa e protección da paisaxe significa a salvagarda do medio ambiente e da natureza, para as xeracións presentes e futuras, pero tamén, a protección duns marcos socioculturais determinados ancorados na historia.

Velaquí algúns exemplos desa paisaxe multifacética e polisémica que se recollen no poemario:

(Depósito Legal: C 974-2020).

 

“Desde a parroquia veciña de Langueirón, a nosa socia Tamara envíanos unha fermosa poesía con unha imaxe do vello muíño da Vitureira, á beira do río Anllóns.

Na volta do río

Tempos esquecidos.

Muíños fariñeiros desfeitos

entre os talos sarmentosos das hedras tersas que ruben polos troncos.

Nova vida desde a vida vella.

Medran hedras nas pedras dos meus lugares.

Toxos, fentos, xestas e silvas…

Cachotes de pedras amoreadas,

agora donceis das hedras que medran na beira do río…

Hedras que enraman e van dependurando aquí e acolá

anacos da memoria.

Correolas da carraxe que xera o esquecemento…

de muíños que xa non cantan.

E esmorecen, esquecidos, na volta do río.

Cando só canta o río

ese melancólico monólogo

que di  o que cala en balde.

Hedras que agachan ruínas,

dos ollos das que buscan

nos escombros do pasado.

E o tempo pasa

reflectindo noites e arrastrando días…,

coma se nada.

Vello muíño da Vitureira
O vello muíño da Vitureira, á beira do río Anllóns, en Langueirón (Ponteceso)

río Anllóns
Río Anllóns ao seu paso por Cereo (Coristanco)

 

“Desde Carballo, a nosa socia Paula María, envíanos esta fermosa poesía moi acorde coa seca que estamos a vivir arestora.

Por que non canta o río?

Auga,  onde vas?

Auga do río, onde descansas?

(Pido permiso á Terra para que brote Auga.

Pido perdón por todo o mal que che fixemos…)

E todo  xa  é nada

porque o río decidiu  morrer.

Porque  as  cinzas  cubriron o  leito.

E  non  dixo nada.

Porque  matámolo.

Porque  enchémolo de  entullo,

porque  magoámolo,

porque  lle  roubamos a  auga,

porque o  ferimos de  morte,

porque o abandonamos…

E ti que  decidiches

cravar  as raíces  na  terra e

arrincar  do  interior a  forza que  che  dá

para   agromar e  arrolarte ao  vento,

e demostrar,

que  sen a  terra  non se vive,

sen o aire non se respira,

sen  auga  mórrese.

E  loitar cada día..

para vivir nun país sen auga.

Buscar en cada río,

noutrora o país dos mil ríos,

a  auga que te alimenta.

E sentir que  non  hai  auga.

E os salgueiriños e as abelairiñas dixeron: non.

E as xuncas dixeron: non.

E búscote na ribeira do río,

búscote na fonte vella,

búscote na borrasca cargada de choiva e frío

e non te atopo.

Onde estás Auga?

Por que non canta o río?

Por que non ri a fonte?

Onde fuxiches?

río Anllóns contaminado Carballo
Contaminación no río Anllóns ao seu paso por Carballo

 

“O noso amigo e socio Xosé, envíanos este poema desde Bustelo, un lugar da parroquia de Valenza (Coristanco), afectado por proxectos eólicos.

Ousadía

Mandas con arrogancia na montaña,

posúes con orgullo o vento,

tes a ousadía de criar castelos no ceo.

Mais ….arrincaremos eses delirios con forza das túas entrañas,

e plantarémolos na túa testa,

para que nela vexas medrar dólares e afogues

 no abafo da abundancia

e morras de tristeza,

na secura do deserto

porque… o aire  é  noso,

a montaña  é  nosa,

o  ceo  é  noso.

Noso  é.

De  ninguén  máis.

Ousadía poesía proxecto eólico Bustelo
Debuxo feito polo autor inspirado no proxecto eólico de Bustelo

 

“Desde o Val Miñor, o noso socio Brais e a súa familia envíannos esta poesía adicada ao monte Perrol, tras visitalo a pasada fin de semana. O amor polas nosas paisaxes….

Monte Perrol

Porque en ti está a orixe,

porque loitas pola vida e queres atrapar o sol coas espirais dos teus cornos.

Porque restauras as almas co silencio do teu cumio.

Espazo sagrado que rexenera vidas humanas

baleiras, insignificantes…mortas.

A beleza das túas paisaxes envólvenos intensamente.

Constelación con un corno en espiral…, que dominas os ceos…, ariete…

Porque representas a orixe metafísica do mundo coas espirais da túa

Cabeza Carneiro.

Impulso cara a vida, eterno empezar e eterno renacer da vida,

dá luz.

Pedra Alba, Perrolúa…

Bautismo de Luz e Sabedoría…

Talismán que custodias as mámoas dos nosos ancestros.

Símbolo da forza que che dá a túa natureza pétrea,

mais coa necesidade da humildade pasas despercibida.

Liderazgo, poder e capacidade de actuación frente a adversidade,

Resiliencia… e sacrificio.

Fertilidade e procreación.

Chörten; aire e saber dos actos.

O sol e a lúa que te rematan evocan o éter e a sabedoría da lei natural.

Con impulso atravesas as tebras e abres as murallas.

Fillas do Sol que loitan contra as tebras.

Incluso a fortaleza ás veces precisa ser humilde…

Aos teus pés Vista Alegre e o val de Bello.

En fronte o Alto do Resío…

A túa beira, Aldemunde e o val do Lourido…

O reencontro contigo é algo moi ancestral, que o ser humano esqueciu…

Algo poderoso…

E alí onde queira que as túas rocas emerxan, máis aló do murmurio e os ecos do silencio, tan só brillan os escintileos do firmamento, as constelacións…,

o Infinito.

O monte Perrol
Monte Perrol en Cabana de Bergantiños (A Coruña)

“Desde Xaviña, en Coristanco, Carme envíanos este regalo de poesía….

Quero ser…

Quero ser esa flor,

amarela,

chea de cor,

que rabuña o ceo,

e lle dá sabor.

Dourada ten a tarde o sorriso.

Quero ser..

a vida que dá

sen querer

nada a cambio.

Quero ser esa flor…

que ilumina ese campo,

que dá beleza e esperta dor,

quero ser esa flor.

Esa flor que madrugou esta primavera…

e que o vento aínda non esfollou.

Quero ser esa flor …

Yellow chrysanthemum field in the white clouds and blue sky back
Quero ser esa flor…

 

O amigo Francisco enviounos desde Arteixo unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes”, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia.

O piñeiral maior

O piñeiral maior

murmuroume un conto

de espolio da terra.

O  piñeiral maior contoume un conto

de depredadores

que  compadrean:

para esgotar a auga,

contaminar o chan,

roubar o vento

e comprar dignidades e honras.

«porque as dignidades hai tempo que están de saldo…».

O  piñeiral  maior

atesoura vellas historias malas

de odio á terra, que causan pavor..

O  piñeiral  maior

adormece no vento a

 espera dun tempo mellor.

O piñeiral maior…

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

monte Corcoesto
Piñeiral preto de Cudeiro, en Corcoesto (Cabana de Bergantiños)

 

E non podía fallar unha lembranza ao río Lourido, o gran afluente do río Anllóns, ao seu paso por terras de Cabana, Coristanco e Ponteceso….

O río Lourido

É o que ten nacer en terra de lobos,

camiñar devagar no roteiro dos corvos

que buscan o leste cando o ocaso,

desde a fonte Cardeira ata o Anllóns;

lembrar outros tempos e historias vellas,

acoller outros regos e fontes novas

de amoríos, pan de millo e moendas,

feiras, bois e minas,

troitas, lampreas e anguías,

arsénico, ingleses, canadianos,

sol, frío, xeadas, cambio climático;

deixando atrás os eólicos do Perrol que asoballan o val,

maldicir as liñas de alta tensión e

correr á sombra dos eucaliptais,

noutrora carballeiras e soutos;

e xuntarse co Batán, para

coñecer o río que vén das terras altas do Xalo

e peneirar o seu, no arsénico do Anllóns, e contarse

historias esquecidas de tempos mellores, no que a algarabía dos rapaces

facíaos sorrir espuma nas beiras das lampreeiras e das fragas.

Deixar atrás a cova crea, a orixe, o graal da vida

e o Cudeiro, dos dólmenes célticos de Pondal.

E esperar ó Anllóns que vén canso

desde o campo de tiro de Soandres,

co chumbo das balas, puríns e glifosato,

microplásticos e lixo…,

coa sabor áceda das follas do eucalipto…

e ver como o salmón esgotado non é capaz de subir o río…,

polas centrais hidroeléctricas…

E afogar a esperanza na auga que queda…

muiño de Baralláns
Val fluvial do Lourido

“O amigo Xosé envíanos desde Tella (Ponteceso) unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes”, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia”.

Anduriña

Polos carreiros prateados do vento

vin unha anduriña chegar,

facer un niño no colo do vento

e volver a marchar…

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

anduriña poesía

“A nosa socia e compañeira M.D.C. de Corcoesto, enviounos unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes”, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia”.

Santa Mariña do Remuíño

Murmurios do vento,

repiquetear da auga,

desde a volta do río

vin a capela branca…

Camiños estreitos

arrodeados de fentos,

bolboretas brancas

que bailan no vento.

Foi no mes de xullo.

Foi no mes de setembro

onde vin o rabo dourado

do lagarto da Santa.

Murmurios do vento,

repiquetear da auga,

onde eu bebín

na fonte da Santa.

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

IMG_20200808_154224
 

E aquí temos a poesía que nos enviou Begoña Fernández desde Ordes e que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia.

Negra tes a alma!

E deixaches

que o vento arrolase no seu berce

o último bosque

do Atlántico.

E deixaches

que chorase todo un río

cando souben

que cortaras os carballos

que plantara.

E deixaches que medrasen

eucaliptos na túa alma,

e nos prados.

E deixaches

que Ence camiñase

polas pistas de abril

sen compaña,

e fixese e desfixese ó seu antollo

na matogueira e no bosque,

no curro e  na  cortiña,

na  eira  vella e  na  nova,

ata  ficar todo cheo de eucaliptos.

Negra tes a alma!

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

eucaliptos poesía negra tes a alma

O amigo Serafín enviounos desde Carballo unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia.

Unha pinga de resío

Unha pinga de resío

caeu na herba verde,

escorregou polo talo

e acabou no río.

Unha pinga de resío

caeume no chapeu,

escorregou ata o meu corazón

e morreu co frío.

Unha pinga de resío …

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

resío gota

Galería

A sempre esquecida mámoa do monte Perrol

A Declaración de impacto ambiental formulada pola dirección xeral de calidade e avaliación ambiental en data 4 de agosto de 2004, relativa ó proxecto do parque eólico Silvarredonda, no concello de Cabana de Bergantiños (A Coruña), promovido por Enel Unión Fenosa Renovables, S.A. indicaba expresamente no referente á mámoa do monte Perrol:

“Deberá realizarse un control e seguimento arqueolóxico durante as fases de replanteo, execución de obra e restitución dos terreos, en todo o ámbito do parque eólico. Para tal fin, levarase a cabo o proxecto arqueolóxico autorizado pola Dirección Xeral de Patrimonio Cultural.

En relación co impacto sobre o xacemento Mámoa do Monte Perrol, levaranse a cabo as seguintes medidas correctoras:

– Sinalización e balizamento, con material non perecedoiro, do xacemento arqueolóxico.

– Deberase preserva-lo valado tradicional que delimita a finca onde se empraza o xacemento.

– A área de exclusión para este xacemento correspóndese coa referenciada na páxina 28 da “Memoria del estudio de impacto sobre el Patrimonio Cultural” e no plano nº 4 da devandita documentación.

– Prohibición de calquera tipo de remoción de terras no ámbito de protección legal.

En base ós resultados das actuacións arqueolóxicas en cada unha das fases da obra, a Dirección Xeral de Patrimonio Cultural, como organismo competente na materia, decidirá sobre a conveniencia de establecer outras medidas de protección. Terase en conta que na fase de replanteo se revisarán os impactos e valorarase a aplicación das correspondentes medidas correctoras”.

Sen embargo, calquer referencia á mámoa no Plan de seguimento ambiental realizado pola empresa promotora do parque eólico,  limitouse a facer referencia ao balizamento da mámoa durante a execución do parque eólico e nin sequera está sinalizada.

Desde o ano 2004 e na actualidade, a mámoa continúa esquecida.

O propio concello de Cabana de Bergantiños, obvia calquer referencia a esta mámoa no novo Plan xeral de ordenación municipal arestora en tramitación, contribuindo así máis ao esquecemento do túmulo.

  • Monte Perrol e Cabeza Carneiro, lugar estratéxico do culto celta ao sol

O Monte Perrol é unha elevación orográfica de 439,015 metros. Alberga o parque eólico Silvarredonda. O seu nome fai referencia a monte baixo de matorral de baixa aptitude agrícola. Aos seus pés nace por un lado a fonte de Sta. Margarida de Baneira (ou Vista Alegre), que discorre polo val de Bello, e polo outro, a fonte Cardeira, no lugar de Aldemunde, orixe do val fluvial do río Lourido, a día de hoxe Área de Especial Interés Paisaxístico (AEIP 09_02).

Cabeza Carneiro está situada no punto máis alto do monte Perrol, onde están ubicados os muíños eólicos do parque de Silvarredonda.

O topónimo Cabeza Carneiro evoca os mitos e lendas dos poderosos cornos do carneiro que inspiraron aos creadores de instrumentos para as batallas, como o ariete, empregado para derribar as portas das fortalezas inimigas.

Os cornos do carneiro simbolizaban a abundancia e a vitoria na batalla. Existiu un importante culto relixioso entre os Celtas ao deus Ar o Ram, o carneiro solar, que empregaba o símbolo dunha serpe con cabeza de carneiro, como símbolo de renovación.

A presencia de dous carneiros golpeando as súas cabezas competindo pola supremacía na manada é unha poderosa imaxe que aínda impresiona hoxe en día. No Antigo Testamento, o carneiro é representado como símbolo de rendición e sacrificio. Para os hebreos, o carneiro representaba a batalla e o liderazgo.

Como mamífero rumiante ovino, macho, con cornos robustos, estriados transversalmente e arroiados en espiral era moi admirado polos celtas.

Os seus cornos en espiral simbolizaban a creación e o xiro constante das estrelas no ceo nocturno. As estacións cambiaban e retornaban cada ano como puntos dunha roda xigante, e as estrelas dos ceos parecían rodar cara arriba, virando no eixo da Estrela do Norte. O continuo movemento do espiral tamén simbolizaba a sempre expandible natureza da sabedoría e o coñecemento.

As cabezas eran utilizadas como talismáns protectores, polo que podían colocarse ou colgarse en lugares estratéxicos, á entrada das vivendas ou no alto das murallas. Crían que así o castro sería protexido das forzas invasoras, malos espíritos e seres diabólicos. Ao mesmo tempo, os habitantes do castro eran bendicidos.

Polo tanto, aparte da máis que posible presencia destes rumiantes no cumio do monte Perrol tamén é probable a existencia dun asentamento ou lugar de especial significancia para os celtas que estaría protexido pola cabeza dun carneiro e no que se rendiría culto ao sol, como podería ser neste caso a inmensa mámoa esquecida do monte.

A ver se algunha Administración, sexa o concello de Cabana de Bergantiños ou a Consellería de Cultura da Xunta de Galicia, se acordan algún día deste impresionante xacemento arqueolóxico de considerables dimensións.

mámoa Monte Perrol
A sempre esquecida mámoa do monte Perrol

monte Perrol
Monte Perrol desde o val de Bello ou Vista Alegre

Galería

Coñece o río Lourido e o seu val fluvial…., un val único, singular, cheo de sorpresas e o máis descoñecido da comarca bergantiñá

O río Lourido e o seu val fluvial é a quinta obra editada e publicada pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo, e é a segunda obra adicada á temática fluvial, despois de publicar no ano 2019, O río das nosas vidas: o Anllóns.

Esta edición, ao igual que as anteriores publicacións, por un lado ten un carácter eminentemente didáctico e por outro, pretende achegar a realidade física máis próxima ás persoas lectoras, neste caso a realidade física do val fluvial do río Lourido, un val case que descoñecido situado entre os municipios de Cabana de Bergantiños e Coristanco (parroquias de Cereo, Corcoesto e Valenza).

O río Lourido e o seu val fluvial é sen dúbida unha caixa de sorpresas: patrimonio natural, patrimonio cultural, paisaxe, a relevancia dos ecosistemas fluviais, a importancia dos ríos das nosas vidas…. Un traballo que podes descargar no seguinte enlace:

O RÍO LOURIDO E O SEU VAL FLUVIAL

Galería

O río das nosas vidas: o Anllóns, a derradeira publicación da asociación ambiental Petón do Lobo

Xa está na rúa o libro “O río das nosas vidas: o Anllóns”, publicado e editado pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo.

“O río das nosas vidas: o Anllóns” é o cuarto libro que publica esta asociación e o quinto que produce como editora.

Fálase e publícase bastante sobre o río Anllóns, mais bótase de menos unha publicación que trate a fondo aqueles aspectos que cada vez nos preocupan máis, como é o caso dos problemas que afectan con máis intensidade aos ecosistemas fluviais e aos bosques de ribeira. Vivimos de espaldas aos ríos e o Anllóns e os seus numerosos afluentes non son unha excepción. A saúde dos ecosistemas fluviais, e en particular a saúde do río Anllóns, pende dun fío.

O 14 de marzo de cada ano, Día Internacional dos Ríos, desde a asociación ambiental e cultural Petón do Lobo lembramos os problemas que padece o Anllóns, mais con esta publicación preténdese ir un pouco máis lexos e deixar constancia das graves problemáticas que lle están a afectar.

Con unha intencionalidade claramente didáctica, queremos lembrar os problemas que están a afectar seriamente á saúde do Anllóns. As Administracións falan do desarrollo de proxectos vencellados ao desarrollo turístico do río, pero esquecen os impactos ambientais dos mesmos.

Hai multitude de problemas que afectan ao río Anllóns: a seca derivada do cambio climático, as centrais hidroeléctricas que ocupan o seu cauce, os vertidos de puríns, o abuso de pesticidas, de herbicidas, abonos, sulfatos, novas captacións de auga, fallos no saneamento das augas residuais, plástico, lixo, o chumbo dos proxectís de campos de tiro, o arsénico da antiga minaría…etc.

Vamos camiño de finiquitar a vida do noso río. As cidadás e os cidadáns temos que asumir un papel activo e coidar do noso río. Esixir tamén as Administracións responsables que cumpran cos seus deberes e coiden os ecosistemas fluviais. Decía o sociólogo Salvador Giner que “a primeira misión dos cidadáns é educar aos seus gobernantes”“o cidadán democrático está sinalando aos seus representantes de forma constante onde está situado o umbral do tolerable” ou “o verdadeiramente revolucionario da democracia é que todos somos políticos”.

Por iso non podemos seguir sendo cómplices da súa morte e vamos a asumir un papel activo na súa defensa. Temos que sentir a súa alma, tratalo como tratan en Nova Zelandia aos seus ríos, isto é como persoas xurídicas, como seres titulares de dereitos. Só así podemos garantir a súa supervivencia e a súa funcionalidade.

O libro que ten unha finalidade sobre todo didáctica mergúllase na historia do río, nos valores culturais e na xeografía, ademais de dar boa cadra dos seus problemas ambientais.

Tamén queremos crear remorsos naquelas persoas físicas, xurídicas e administracións públicas que consciente ou inconscientemente danan o noso río, e facémolo e voltaremos a facelo, e incluso os sinalamos directamente, porque a partires de agora, quen dane ao Anllóns, vai a quedar constancia escrita do dano e da súa responsabilidade.

Sen dúbida non deixará indiferente a ningúen…., para ben e/ou para mal.

7
O río das nosas vidas: o Anllóns

 

 

 

 

Galería

As canteiras sen restaurar da comarca de Bergantiños

Comezamos falando de dúas canteiras ubicadas na parroquia de Anllóns, no municipio de Ponteceso e con un impacto paisaxístico enorme.

Un exemplo, a canteira de Sta. Cecilia, en Ponteceso con máis de 50.000 metros cadrados e á beira do río Anllóns.

Á otra beira da mesma estrada que as divide, a canteira de Sta. Cristina, ambas as dúas da mesma propiedade e máis preto aínda do río Anllóns.

IMG_20190518_191817.jpgIMG_20190518_191812.jpg

74.png
Fonte: IGN. Imaxe da Canteira de Santa Cecilia e ao outro lado da estrada, a canteira de Sta. Cristina á beira mesma do río Anllóns, en Ponteceso

 

Galería

O Xulgado de Arzúa solicita informes a Augas de Galicia e ao Seprona, en relación ás balsas e a drenaxe áceda de mina dos regos de Touro

Se ben xa se sabe que todos os regos da entorna da mina de Touro están contaminados, agora tócalle ao órgano xudicial valorar se puidera existir ou non un delito contra o medio ambiente e os recursos naturais.

Por que é tan difícil probar o delito ecolóxico?

Existe unha liña divisoria entre a infracción administrativa e o ilícito penal. A diferencia atópase na gravidade do perigo. Probar o suposto dano para o medio ambiente xa depende case que exclusivamente da proba pericial e aínda así, a proba vai a ser valorada libremente polo órgano xudicial. A acción contaminante ten que ter a suficiente entidade como para prexudicar gravemente o equilibrio natural. Ademais hai que ter en conta a importancia de non truncar o nexo de causalidade, entre a infracción da norma e as consecuencias que para os ecosistemas teñen tales incumprimentos.

Así uns regos vermellos ou cobrizos como os de Touro, nos que non existe vida aparente, a excepción deses extremófilos dos ríos Lañas, Pucheiras…etc, non sería suficiente para acreditar un dano ambiental grave. Ao fin todo depende dunha proba pericial contundente e irrefutable, que aínda así será valorada libremente. Esta proba pericial non pode deixar dúbidas no órgano xudicial, porque se así fose, remataría necesariamente nunha absolución.

E é aquí onde entra a capacidade das empresas para “eludir” o tipo penal, porque todo informe pericial presentado polas acusacións ou a Administración, vai a ser obxecto doutro (ou incluso de varios) informe pericial replicante. 

Por iso é tan difícil castigar penalmente as condutas delituosas contra os recursos ecolóxicos.

Polo tanto, nunha boa parte dos casos é moi difícil acreditar ese prexuizo grave para os ecosistemas, aínda que exista. De aí que moitos dos casos rematan arquivándose polos xulgados e quédanse en simples infraccións administrativas. Ademais, polo principio de intervención mínima, o dereito penal só castiga aquelas condutas máis reprochables xuridcamente.

Por outra banda, o tipo penal do delito ecolóxico require a concurrencia dunha serie de elementos para poder acreditarse a existencia de delito:

1.º Un elemento obxectivo:  a provocación ou realización directa ou indirecta, dalgunha das actividades (verteduras, extraccións ou escavacións, aterramientos, inxeccións ou depósitos…), realizadas sobre algún dos elementos do medio físico (atmosfera, chan, subsolo, ou augas terrestre, marítimas ou subterráneas…).

2.º A infracción dunha norma extrapenal protectora do medio ambiente.

3.º Creación dunha situación de perigo GRAVE para o ben xurídico protexido.

Ten que existir unha relación de causalidade: que como consecuencia da infracción penal se causen DANOS SUBSTANCIAIS á calidade das augas, do chan, animais ou prantas.

Así establece o artigo 325 do Código Penal español que:

1.- Será castigado coas penas de prisión de seis meses a dous anos, multa de dez a catorce meses e inhabilitación especial para profesión ou oficio por tempo dun a dous anos o que, contraviniendo as leis ou outras disposicións de carácter xeral protectoras do medio ambiente, provoque ou realice directa ou indirectamente emisións, verteduras, radiacións, extraccións ou escavacións, aterramientos, ruídos, vibracións, inxeccións ou depósitos, na atmosfera, o chan, o subsolo ou as augas terrestres, subterráneas ou marítimas, incluído o alta mar, con incidencia mesmo nos espazos transfronteirizos, así como as captacións de augas que, por si mesmos ou conxuntamente con outros, cause ou poida causar danos substanciais á calidade do aire, do chan ou das augas, ou a animais ou plantas.

2.- Se as anteriores condutas, por si mesmas ou conxuntamente con outras, puidesen prexudicar gravemente o equilibrio dos sistemas naturais, impoñerase unha pena de prisión de dúas a cinco anos, multa de oito a vinte e catro meses e inhabilitación especial para profesión ou oficio por tempo dun a tres anos. Se se creou un risco de grave prexuízo para a saúde das persoas, impoñerase a pena de prisión na súa metade superior, podéndose chegar ata a superior en grao.

Así pois o tipo penal de referencia constitúe, xeralmente, un suposto de perigo «concreto» (ou, polo menos, «hipotético»), no que é necesaria a creación dunha situación, debidamente probada, de risco suficientemente determinado para o equilibrio dos sistemas naturais ou, no seu caso, para a saúde das persoas (inciso último do art. 325 CP), sempre que ese risco poida ser considerado «grave».

4.º Tipo subxectivo: a existencia de dolo ou intencionalidade.

O delito esixe dolo, bastando o dolo eventual que se consuma desde o momento da produción do risco, prolongándose ata a cesación da situación, no que cabe a tentativa; a xurisprudencia adoita excluír a continuidade delituosa, na idea de que varias verteduras procedentes da mesma industria, a pesar da pluralidade, integran o mesmo delito que se refire en plural a emisións ou verteduras.

145.png

Puidera existir un delito de prevaricación ambiental en relación á Xunta de Galicia?

Trátase dunha forma especial de delito de prevaricación das Autoridades e funcionarios das Administracións Públicas con competencias ambientais. A acción típica vén integrada, non só por condutas activas (informar favorablemente ou votar a favor), senón tamén omisivas (silenciar infraccións normativas de carácter xeral con ocasión das súas inspeccións ou omitir a realización de inspeccións de carácter obrigatorio).

Isto é:

  • Silenciar a infracción de Leis ou disposicións normativas de carácter xeral con motivo de inspeccións.
  • Omitir a realización de inspeccións de carácter obrigatorio.

14

Galería

Sorpresas arqueolóxicas, culturais e paisaxísticas ao longo do río Anllóns: os castros esquecidos, Castro Grande e Castro Pequeno, o Agro das Antas e os portos fluviais

Por un lado a Barcia e por outro o río Anllóns, e onde o río fai un corno, aí están os Castros, en pleno Xuncal do Anllóns. Os montes veciñais Castro Grande e Castro Pequeno dominando o xuncal. A unha beira de Cabana, o Bosque, as brañas de Boedos, as Fontiñas e o Herbal de Laíño; e á outra, pola beira de Ponteceso, a Barcia.

Como tributarios do Anllóns, por un lado o río de Anos que tras discorrer ao pé da Costa de Cabana, o monte Vilariño e a Agra dos Muíños desemboca xunto ás brañas de Boedo;  pola outra beira o río Cundíns desemboca xunto o lugar Alvedros e a Agra de Leas.

É un área importante en canto a bens comúns veciñais, todos eles no municipio de Ponteceso. Así temos o Boedo Grande veciñal e o Boedo Pequeno veciñal.

Curiosa tamén é a toponimia deste lugar. Nomes como Tabarcos, Barcos, Gabarcos…etc.

bbb.png
Imaxe do IGN dos montes de Anllóns: Castro veciñal Grande e Castro veciñal Pequeno

En fronte, preto do Corno está a Escombreira, microtopónimo que fai referencia ás labores que se realizaban ata hai pouco na parcela, por parte dalgunhas administracións locais que queimaban o lixo aquí. Ao pé dos Castros, o Porto de Lamas, un lugar seguro de paso polo medio do xuncal cara a parcela Capitana e o Agro das Antas, en dirección a Bouza Gudín.

porto lamas.jpg
As acacias invaden boa parte das beiras do río Anllóns

porto lamas.png
Información da sede electrónica do Catastro

É tremenda a riqueza arqueolóxica desta área. E á beira do xuncal mesmo, a canteira de Sta. Cristina. De súpeto a paisaxe muda bruscamente para atoparnos cos restos da actividade mineira que socaba as marxes do Anllóns. Á outra beira da estrada, a distinto nivel, a outra canteira máis grande, a de Sta. Cecilia.

agro das antas.png
Información da sede electrónica do Catastro

Continuamos o camiño á beira do río cara a Pesqueira e o Bo Xuncal. A escasa distancia xa nos atopamos co núcleo urbano de Ponteceso. A outra beira, o dominio público marítimo terrestre que configura o LIC Río Anllóns.

A importancia dos portos ao longo do río Anllóns: PortoXuán, no lugar de Leas

Á beira de Maseiros e de Forniños, e en fronte a Reguiños, xa no lugar do Bosque, PortoXuán amósase como outro lugar de paso seguro do río.

portoxuán.jpg
Os portos fluviais eran lugares de paso seguros para cruzar o río. Son moi numerosos no río Anllóns

portoxuan.png
Información da sede electrónica do Catastro

castros.png
Información da sede electrónica do Catastro

A importancia da paisaxe na desembocadura do río Anllóns

A paisaxe é un dereito individual e colectivo de cada persoa. Pero tamén implica o deber de conservala.

Unha das características das paisaxes é a súa unicidade: cada paisaxe é única e irrepetible. Por iso manter a súa integridade e a súa autenticidade é un deber esencial das comunidades ribeiregas do río Anllóns. Da cidadanía activa e responsable depende manter a esencia desta paisaxe fluvial, que sempre acompañou ao río Anllóns e ao devir da vida vencellada ás comunidades ribeiregas.

2022719_lod_oai_galiciana_arquivodixitaldegalicia_xunta_es_1516370_ent1.jpeg
 Vista aérea xeral do estuario do río Anllóns tomada desde o interior.
Fotografía Aérea y Terrestre, S.L.. (1958 – )

1.jpeg
 Vista aérea xeral do estuario do río Anllóns tomada desde o interior.
Fotografía Aérea y Terrestre, S.L.. (1958 – )

2022719_lod_oai_galiciana_arquivodixitaldegalicia_xunta_es_1516372_ent1.jpeg
 Vista aérea xeral do estuario do río Anllóns tomada desde o interior.
Fotografía Aérea y Terrestre, S.L.. (1958 – )

Galería

As festas das comunidades ribeiregas do Anllóns: a banda de Cotelo, a banda de Pontedona, o gaiteiro de Vimianzo e o fogueteiro de Baio

Nunha ollada á prensa histórica atopámonos co xornal El Ideal Gallego, que o 1 de setembro de 1923, recollía no parágrafo referido á información rexional, noticias sobre das festas que se celebraban naquela época en torno ao río Anllóns.

Así falaba das festas organizadas na honra de Santa Mariña, Santa Margarida e a Diviña Pastora, que tiñan lugar na vila de Ponteceso entre os días 8, 9, 10 e 11 de setembro.

As festas comezaban con bombas de palenque e o repique das campás. A banda de música de Cotelo percorría as rúas tras saudar ás autoridades, alegrándoas con bonitos pasodobres.

Esta mesma banda musical encargábase da verbena nocturna, a partir das nove da noite e todo nun ambiente no que destacaría a sorprendente iluminación.

O día seguinte a banda de música de Cotelo repetiría actuación xa desde a mañanciña, con dianas e alboradas. Naquela época estaba de moda o paseo da Ponte e o Relleno, polo que era nestes espazos onte tiñan lugar a maior parte das celebracións festivas.

A música tamén chegaba ao edificio da “Ayudantía de Marina”, onde de seis a nove da noite tamén tocaban as bandas de música.

O día 10 a banda de Pontedona, a de Cotelo e as gaitas do país espertaban á veciñanza coas súas dianas e alboradas. Gran solemnidade tiña a misa na honra de Sta. Mariña, a que asistían numerosas autoridades.

Este mesmo día ás catro e media da tarde había nun salón luxoso da vila, unha desfile de mozas de gran beleza, entre as mulleres elegantes da vila. Tamén carreiras pedestres. De oito a nove da noite o programa recollía un paseo de moda, amenizado polas bandas de música no Relleno e a Avenida da Ponte, lucindo por ambos paseos unha fermosa carroza típica do país, bailando a muiñeira dúas parellas de nenos dos dous sexos, aos acordes do afamado gaiteiro de Vimianzo, que iría acompañado do seu tamboril e bombo. Todos eles vestirían co traxe típico.

79.jpg
Foto Vidal – Ponteceso

Pola noite de once a cinco da mañá luciría a fermosa iluminación á “veneciana” no Relleno, e no paseo tocarían as bandas de Cotelo e Pontedona, queimándose durante a velada unha soberbia colección de fogos artificiais e elevándose varias clases de globos polo pirotécnico de sona de Baio. Ao rematar este afamado pirotécnico dispararía un “cubo de fuego” de lucería.

O día 11 volverían a repetirse o concerto da banda de Pontedona. A unha e media sairían as embarcacións habilitadas para a pasaxe, para o frondoso Bosque da vila, onde terían lugar as tradicionais merendas, disfrutando dos encantos da paraxe.

De once a unha da noite, repetiríase a ilumanción e o derradeiro concerto musical do paseo no Relleno e a avenida da Ponte. Ademais organizaríanse dous festivais para o Casino e o Centro Artesán, na honra das familias e forasteiros.

777
Artigo do xoral El Ideal Gallego, de 1 de setembro de 1923

7778
Escultura do gaiteiro realizada por un dos alumnos da Escola de Cantería da Deputación de Pontevedra