Galería

O Monte Neme: da orixe sacra á minería irresponsable. Historia dunha ferida

Este é o título do libro recentemente editado pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo sobre o Monte Neme. Será distribuido gratuitamente a partir do mes de xaneiro de 2019, entre os departamentos de ciencias dos institutos de ensinanza secundaria da comarca de Bergantiños e de todos aqueles que demanden os exemplares.

O libro inclue unha unidade didáctica para o apoio do persoal docente, sobre a drenaxe áceda de mina e os efectos desta, o extractivismo, o paisaxe e o pH das augas.

A obra, como indica o seu título, remóntase á orixe sacra do monte para relatar a súa evolución ata os restos da minería irresponsable que hoxe se acumulan no seu cumio e ladeiras.

Hai sete indicadores do carácter sagrado do Monte Ginedo e Neme: o propio monte, os segredos da toponimia e a microtoponimia, a auga, a arracada ou xoia de ouro de Cances, atopada nun arroio no propio monte, o Cromlech, círculo lítico ou «A eira das Meigas», a cova do Monte Neme, a figura da muller e a manifestación do «feminino» e os montes comúns.

ARRACADA DE CANCES.jpg
A arrada ou xoia de ouro de Cances, Monte Neme

A arracada como elemento feminino, formada por glóbulos, aros, aretes e fíos torsionados representa a simboloxía do círculo, do devir cíclico da natureza e da vida. Depositada inicialmente no Museo de Pontevedra en 1957, está fortemente relacionada coa simboloxía que encerra un monte mítico. Un monte que o diario Compostelano do 28 de maio de 1929, no seu número 89, describía como “el enhiesto monte Neme”, facendo referencia a súa verticalidade de 387 metros. Relacionado co círculo lítico está o “graal”, o cáliz ou o famoso caldeiro das meigas. Do caldeiro proviña a maxia e a adiviñación, as esencias e plantas que se convertían en elementos de transformación dadoras de novas conciencias. O morteiro dos alquimistas onde a materia prima transfórmase, iluminando a quen atopa a forma e o camiño, e descobrir a harmonía do universo coa terra.

Pero o Monte Neme tamén é o monte das xentes, do común. Así o 18 de xuño de 1901 o Ministerio de Agricultura, Industria, Comercio e Obras Públicas exceptuaba da desamortización por razón de utilidade pública, en cumprimento do artigo 4 do Real Decreto de 27 de febreiro de 1897, aos seguintes montes dos pobos de Carballo e Malpica:

  • Monte Neme, na parroquia de San Verísimo de Oza, con unha cabida forestal de 280 hectáreas, e poboado coa especie Quercus sessiliflora. Lindaba ao norte co monte común de Razo, ao este co de Bértoa, polo sur e u oeste con montes de particulares.
  • Monte Ginedo, na parroquia de Leiolio, con unha cabida forestal de 220 hectáreas. Poboado con pinus pinaster. Lindaba ao norte co monte común de Cambre, ao este co de Oza, ao sur co de Bomez e ao oeste con lugares de Pedrosa.

O 15 de decembro de 1924, o xornal El Eco de Santiago, recollía o rexistro realizado por Enrique Sánchez Rodríguez de 12 pertenzas de mineral de ferro, co título de “María Elena”, situadas na paraxe chamada Monte Neme, parroquias de Leiloio e Razo, entre Carballo e Malpica.

Sorprende que pouco despois do rexistro dos dereitos mineiros por parte de Enrique Sánchez Rodríguez, tivera lugar un incendio moi importante no monte Neme. Así recollía a noticia El Heraldo Gallego, nº 686, do 7 de novembro de 1926.  Tamén sorprende a época do ano no que o incendio se produciu, xa ben entrado o outono, cando as brétemas húmidas das mañanciñas cobren os cumios e os toxos e xestas gardan o resío da noite.

A prensa histórica defíneo como un “imponente incendio”, queimando unha extensión dunhas vinte hectáreas. Indicaba “El Heraldo Gallego” que “Las pérdidas, por el arbolado que había en parte de dicha extensión, son de suma importancia. Desconócense las causas que lo motivaron”.

O 30 de setembro de 1933, o xornal  ‘El Progreso: diario liberal’, facía eco das prácticas do Corpo da Oitava División do Exército español no monte Neme.

Chama a atención que o exército naquel ano 1933, fose xa destinado ao Monte Neme, ao “Faro Vixía” da Costa da Morte, un lugar sen dúbida algunha moi importante pola sua ubicación xeográfica.

Pero por que precisamente a Oitava División? A Oitava División era naquela época, unha sección do exército español especializada en procedementos tácticos e de alta efectividade. Que sabían os servizos secretos da II República e o goberno de Manuel Azaña, sobre do interés do fascismo nos recursos do Monte Neme?

E de súpeto o fascismo apodérase dos recursos do Nemio e o réxime explota o volframio que colle camiño de Alemaña…. É o inicio da ferida aberta e profunda, que aínda rezuma pus a través das balsas tóxicas do cumio e da fenda aberta da canteira. E todo aínda sen restaurar, froito da irresponsabilidade das empresas mineiras e das Administracións competentes na materia.

987.png
Detalle da canteira abandonada do Monte Neme. Fonte: Inventario de balsas e escombreiras da comunidade autónoma de Galicia. Elaborado por Norcontrol, S.A., para a Xunta de Galicia. Ano 1999.

O 22 de maio de 1954, publicábase na Gaceta Histórica de Madrid (hoxe o BOE), a autorización da Dirección Xeral de Minas e Combustibles, pola que se lle permitía a Antonio Tova Fernández, como apoderado de Pedro Abelenda Rodríguez, instalar un taller –almacén concentrador de minerais de estaño e volframio, por separación electromagnética, no baixo da casa da súa propiedade, sita no nº 36 da rúa Peruleiro, na Coruña, para o grupo mineiro que posuía no Monte Neme.

En marzo de 1963, o xornal “La Noche”, no seu número 1875, recollía a noticia da crise na produción de estaño e volframio en Galicia. Co título “Crisis en la producción de estaño y wólfram”, o artigo facía referencia ao grupo mineiro Monte Neme, que pese a súa florida explotación de antaño, sufrira un descenso tan vertical, que podía considerarse extinguido.

9963.png
Balsa do Monte Neme. Fonte: Inventario de balsas e escombreiras da comunidade autónoma de Galicia. Elaborado por Norcontrol, S.A., para a Xunta de Galicia. Ano 1999.

En decembro de 1987, o grupo Información Cultural facía referencia á excursión organizada pola Sociedade de Montaña Ártabros, que baixo o título “Conoce y camina”, realizaba recorridos inéditos, visitando así a Cova do Monte Neme.

Aínda se conserva na memoria colectiva da zona, retazos da existencia desa cova, anterior á desastre mineira. As covas son lugares máxicos por definición, que desde un punto de vista simbólico representan o útero materno e que nos retornan unha e outra vez á figura feminina.

No ano 1999 a Xunta de Galicia encarga á empresa Norcontrol, S.A. a realización dun inventario de balsas e escombreiras mineiras da Comunidade autónoma de Galicia.

Nese inventario aparecen identificadas as labores mineiras do Monte Neme co nome “TR. Alemanes”. En canto ao número de balsas aparecen identificadas cinco, dispostas en serie. Tamén alertaba do problema da balsa do cumio do monte, que xa naquel ano presentaba algún problema en canto á estabilidade.

Posteriormente en febreiro de 2014, a balsa mineira rompía e provocaba a vertedura de 24.000 metros cúbicos de auga e lodos sobre as parroquias coruñesas de Razo dá Costa (Carballo) e Aviño (Malpica). A Cámara Mineira de Galicia cifrou os danos en 1,5 millóns.

DOC  DETALLE DO INVENTARIO DE BALSAS DO MONTE NEME ELABORADO POR NORCONTROL PARA A CONSELLERÍA DE INDUSTRIA.png

Hoxe continúa todo igual…., e os núcleos de poboación ao pé do monte utilizan para consumo doméstico a auga que baixa do monte. Altos niveis de aluminio e baixo ph xa foran detectados no ano 2014. Quen está a medir os metáis pesados que teñen estas augas?

999.png
Fonte: Información xeográfica de Galicia. Catálogo das Paisaxes de Galicia

Que futuro queremos para o Monte Neme?

1.- A restauración integral das antigas labores mineiras: restauración da canteira, drenaxe e selado das balsas tóxicas.

2.- O traslado da arracada ou xoia de ouro de Cances ao Museo de Carballo, para evitar a descontextualización da xoia, para que toda a cidadanía interesada a poida visitar e coñecer.

3.- A recuperación dos montes dos pobos ou dos montes común.

4.- A recuperación dos valores emocionais e simbólicos do Monte Neme.

5.- A inclusión do Monte Neme no chamado Parque do Megalitismo da Costa da Morte, porque consideramos que sobran os argumentos para que un monte mítico como este, mereza tal consideración. Isto daríalle pulo a súa conservación e posta en valor.

963.png
Que futuro queremos para o Monte Ginedo e Neme?

 

O Monte Neme: da orixe sacra á minería irresponsable. Historia dunha ferida é a cuarta obra que a asociación Petón do Lobo saca á luz como editora e a terceira obra histórico -científica, que publica como autora e editora.

Galería

Cavisa impulsa as prospeccións mineiras no concello de Laxe, tras a sinatura dun convenio co concello e a Cámara oficial mineira o pasado mes de marzo

O pasao 14 de marzo fructificaba un convenio de colaboración para promover o patrimonio mineiro de Laxe, asinado entre o alcalde do concello de Laxe, Xosé Manuel Mouzo Castiñeira; o presidente da Cámara Oficial Mineira de Galicia, Xoán de Deus Martín Aparicio; e o director xeral da empresa mineira Caolines de Vimianzo ( Cavisa), Xoán Xosé López Muñoz. Na sinatura participara tamén o concelleiro de Comercio, Hostalería e Turismo de Laxe, Xosé Manuel Pouse Lema.

Agora Cavisa vén de presentar dous proxectos para impulsar a minería neste municipio de Laxe e nos limítrofes de Cabana e Zas.

As persoas afectadas teñen de prazo ata o 17 de xaneiro para presentar as correspondentes alegacións ante a delegación territorial da Consellería de Economía, Emprego e Industria da Coruña.

Plano permisos investigación Don Sebastián. Foto proxecto Cavisa
Novos proxectos de investigación mineira en Laxe
Restos das antigas instalacións da industria de caolín en Laxe
Cavisa presenta dous proxectos de investigación mineira que afectan sobre todo ao municipio laxense
Plano sondaxes Cavisa permiso Jorge Reyes. Proxecto Cavisa.
Proxectos de investigación mineira en Laxe
96
Sinatura do convenio entre o concello de Laxe e a Cámara oficial mineira para a promoción do patrimonio cultural mineiro

 

 

Galería

Caolines de Vimianzo, S.A.U levanta a veda mineira en Bergantiños e solicita autorización para investigar 12 cuadrículas mineiras en Laxe, correspondentes aos permisos Jorge Reyes nº 7148 e Don Sebastián nº 7147, para recursos de caolín, mica e sección C)

Así publicáse no DOG do 04/12/2018 a apertura dun período de alegacións ata o vindeiro 17 de xaneiro, para que as persoas afectadas poidan alegar o que estimen convinte, aos permisos de investigación mineira solicitados por Caolines de Vimianzo, S.A.U (Cavisa), nos concellos de Laxe, Cabana e Zas.

A autorización sería para investigar 12 cuadrículas mineiras que abranguen aos permisos Jorge Reyes, nº 7148 e Don Sebastián nº 7147, para os recursos de caolín, mica e sección C).

A autorización presentada pola empresa coincidiría co desarrollo do convenio de colaboración asinado entre a Cámara Oficial Mineira de Galicia, a empresa Caolines de Vimianzo (Cavisa) e o concello de Laxe. O convenio asinado entre o  alcalde de Laxe, José Manuel Mouzo Castiñeira, o presidente da Cámara Mineira, Juan de Dios Martín Aparicio e o director xeral de Caolines de Vimianzo (Cavisa), Juan José López Muñoz, daría pé ao pulo que cobran estes proxectos mineiros na actualidade, tras ser desbotados xa no seu día polo anterior alcalde socialista por ser incompatibles cos núcleos de poboación aos que afectan.

Por medio da Resolución do 11 de novembro de 2011, da Consellería de Economía e Industria (DOG núm. 236, do 13 de decembro), aprobouse a admisión a trámite da solicitude presentada por Caolines de Vimianzo, S.A.U. do permiso de investigación Don Sebastián nº 7147 para os recursos de caolín, mica e sección C) no termo municipal de Laxe da provincia da Coruña. Esta admisión foi declarada definitiva pola Resolución da Xefatura Territorial do 3 de abril de 2014.

Todas as persoas que se consideren afectadas por este permiso de investigación poderán examinar o expediente na Sección de Minas da Xefatura Territorial de Economía, Emprego e Industria, Edificio Administrativo de Monelos, 2º andar, rúa Vicente Ferrer, nº 2, A Coruña, ou no portal da dita consellería http://ceei.xunta.gal/expediente-explotacions-mineiras e alegar por escrito todo o que crean oportuno presentándoas en calquera oficina das previstas no artigo 16.4 da Lei 39/2015, do 1 de outubro, do procedemento administrativo común das administracións públicas. Para iso terán un prazo de trinta días hábiles, que comezará o día seguinte ao da súa publicación no Diario Oficial de Galicia, segundo o establecido polo artigo 21 da Lei 3/2008, do 23 de maio, de ordenación da minaría de Galicia (DOG núm. 109, do 6 de xuño).

4

 

Galería

A Comisión de Peticións do Parlamento europeo tramita varias peticións sobre a mina de Touro

  • Notable incremento das peticións da cidadanía galega ante o Parlamento europeo e numerosas adhesións individuais ás xa presentadas, a consecuencia do rexeitamento social ao proxecto extractivo de Touro –O Pino.
  • A Comisión de Peticións está a tramitar a máis recente delas, a petición n. º 386/2018, presentada pola Plataforma veciñal MINA TOURO O PINO NON.
  • O Parlamento europeo tramita outras dúas peticións, a petición n. º 1194/2017 e a n. º 174/2018, presentadas por outras entidades ambientalistas galegas.

A Plataforma veciñal de Touro –O Pino pide que se restaure o emprazamento da antiga mina ao descuberto de Touro que estivo activa entre 1973 e 1986. A necesidade da resturación xustifícase polos seus efectos adversos sobre o medio ambiente, en particular a posible contaminación das augas do río Ulla e a ría de Arousa. Alerta tamén da afección do proxecto extractivo a zonas da rede Natura 2000 no Pino.

1
Parlamento europeo

As outras peticións fan fincapé nas características da empresa promotora, nos impactos do proxecto e na falla de información. Así Cobre San Rafael S. L, creada hai dous anos, isto é, o 13/06/2016, filial da empresa matriz Atalaia Mining e cun escaso capital social de 5.000 euros pretende extraer cobre dunha mina situada no municipio de Touro, na Coruña, que ocuparía 689 hectáreas, das cales 492 son hoxe en día masa forestal e terreo agrario.

Entre os problemas específicos que plantexan as peticións están os impactos do proxecto extractivo na base territorial das explotacións agrarias beneficiarias da PAC, a desaparición de ata 20 mananciais de auga e as reservas que abastecen polo menos a un cento de vivendas e explotacións gandeiras. Tamén preocupa moito a afección a outros mananciais próximos ás zonas previstas para depósitos de estériles e sobre todo ao río Ulla, espazo natural de Rede Natura, e que na súa desembocadura, na ría de Arousa, xera miles de postos de traballos no sector marisqueiro e acuícola.

As peticións tamén recollen o malestar e a alarma social xerada pola permanencia na zona de balsas de estériles con diques de 2.806 e 3.187 metros de lonxitude e alturas de ata 81 metros, que se encapsularían ao final da súa vida útil. No caso de fallar estes diques, o estudo de impacto ambiental recoñece que terían consecuencias moi altas en canto a perdas de vidas humanas, danos ao medio ambiente e perdas económicas. A preocupación social esténdese aos dous depósitos de residuos estériles e catro vertedoiros, que ocuparán en total case 300 hectáreas próximas ás vivendas. Ademais o depósito de estériles entre Arinteiro e Vieiro podería converterse, a falta de datos do proxecto, nunha enorme balsa de lodos de ata 50 millóns de metros cúbicos de residuos estériles de mina, con risco para a vida das persoas residentes nas poboacións próximas en caso de rotura. Neste tipo de balsas existe o risco de rotura dos diques de contención con consecuencias potencialmente moi graves con graves perdas económicas e a deterioración dos ecosistemas.

As tres peticións figuran arestora abertas á adhesión da cidadanía, que desexe presentarlles o seu apoio, a través da web da Comisión de peticións do Parlamento europeo.

7777.png
Fotograma do documental “Minaría Non”
Galería

Ausencia de Compromiso coa Sociedade e da responsabilidade social coorporativa na extracción de áridos? Algúns exemplos da Costa da Morte

Nestes días, do 24 ao 26 de outubro, reúnese en Santiago de Compostela o lobbie mineiro deste país, no marco dun Congreso (V Congreso nacional de áridos) organizado pola Federación de Áridos (FdA), baixo o lema “Compromiso con la sociedad”.

Desde a canteira de Ponteceso, á beira do río Anllóns, pasando pola canteira de Cances, a antiga canteira do Monte Neme, a de Laracha, a da Brea en Carballo, Santa Comba e Caolines de Vimianzo; o certo é que hai unha ausencia de restauración dos espazos mineiros vencellados a canteiras de áridos e graveiras (agás algúns tímidos intentos de restauración no caso da mina da Brea).

Polo tanto, é moi cuestionable o Compromiso coa Sociedade por parte do sector dos áridos en Galicia, cando ese compromiso sería tan sinxelo como a restauración eficaz e efectiva dos espazos degradados pola actividade extractiva, o respecto á entorna e á paisaxe.

Afondando no programa deste V Congreso nacional atopamos con algunhas ideas do que entenden por “Compromiso con la sociedad”. Así no programa enumeran, entre outras accións:

Ayuda a la reforestación de zonas afectadas por incendios en Galicia
Firma de un acuerdo marco sectorial para la promoción de la biodiversidad con SEO Birdlife
Regalo de árboles autóctonos gallegos …etc.

Sen embargo, a sociedade demanda compromiso co entorno e as comunidades que o habitan, compromiso coa restauración eficaz e efectiva dos espazos mineiros; e esta tarefa, que ademáis é unha obriga normativa, non se está a realizar na meirande parte dos casos. Por tanto, é unha mágoa que neste V Congreso non se recoñeza o “mea culpa” do sector, polos compromisos incumpridos e reiterados ao longo do tempo e non se asuma o compromiso serio e firme de restauración dos espazos mineiros degradados, iniciativa que xa debera partir en primeiro lugar da Xunta de Galicia e da Cámara oficial mineira.

Por tanto, unha vez máis o lobbie mineiro de Galicia, por moito Congreso nacional que celebre continua a afastarse cada vez máis da realidade deste país.

111.png
Canteira de Sta. Cristina, en Ponteceso, á beira do río Anllóns. Fonte: Google Maps
222.png
Canteira de Olveira, en Cances. Fonte: Google Maps.
888.png
Canteira abandonada do Monte Neme, Carballo. Fonte: Google Maps
9999.png
Canteira no municipio de Laracha. Fonte: Google Maps.
A Brea Carballo.png
Canteira da Brea, en Carballo. Fonte: Google Maps

 

mina Santa Comba.png
Canteira de Sta. Comba. Fonte: Google Maps
mina santa comba 2.png
Canteira de Sta. Comba. Fonte: Google Maps
Caolines de Vimianzo.png
Canteira de Vimianzo. Fonte: Google Maps
Galería

A irresponsabilidade política e empresarial na falla de restauración dos espazos mineiros degradados, non se resolve nun Congreso nacional de áridos, por moito apoio institucional que teña o lobby mineiro galego

A desesperación do lobby mineiro por ser aceptado socialmente lévao a reunirse estes días en Santiago de Compostela, baixo o lema “Compromiso coa sociedade”, no marco do V Congreso Nacional de Áridos organizado pola Federación de Áridos (FdA), e da que é asesor Julio César Valle Feijoo, avogado tamén de Mineira de Corcoesto e Edgewater, no caso do fallido proxecto mineiro de Corcoesto.

O lobby mineiro bota man do apoio institucional e de altos cargos da Xunta de Galicia, da Deputación da Coruña, do concello de Santiago, do Ministerio de Transición ecolóxica, do Adif e da entidade ambiental Seo Bird Life para “un lavado de cara” sen precedentes da minaría galega, dentro V Congreso Nacional de Áridos, que comeza o 24 de outubro en Santiago de Compostela, baixo o lema “Comprometidos coa sociedade”.

No programa prevese o regalo aos asistentes de plantas autóctonas galegas, a entrega dun cheque para axudar a reforestar as zonas afectadas polos incendios (eso sí, o importe do cheque será proporcional ao número de asistentes ao Congreso, porque esta xente de dar non entende moito), e a entrega a cada congresista da publicación “Aves comunes en explotaciones mineras ibéricas”, realizada por SEO Birdlife, quen polo visto colabora co lobby nesta campaña de rexeneración de imaxe das empresas “máis depredadoras” de recursos e do territorio galego.

Sen embargo, o compromiso social do lobby mineiro non se traballa deste xeito, e isto é algo, que polo visto aínda non entenden as empresas mineiras galegas e do territorio español.

O compromiso social trabállase día a día, e non dous días ao ano nun Congreso no que se rodean de persoeiros da política. O compromiso social gáñase día a día restaurando as zonas mineiras degradadas, respetando o entorno das canteiras, das minas, das graveiras; coidando os terreos, mimando os cauces dos ríos e os mananciais, xerando emprego estable, axudando ás poboacións da entorna… Así se gaña o compromiso social e a boa imaxe da minería.

E que dicir dos políticos que participan neste Congreso de áridos? A súa irresponsabilidade acentúase día a día. Galicia padece un problema histórico de falla de restauración dos espazos mineiros degradados e arrastra un desleixo e un incumprimento normativo reiterado e grave, do que o Presidente da Xunta é o principal responsable ao igual que o Director xeral de Enerxía e Minas. Alberto Núñez Feijóo e o director Ángel Bernardo Tahoces, son responsables de que desastres ambientais como os de San Fins en Lousame, o Monte Neme en Carballo ou a cor vermella dos cauces de Touro, continuen aínda hoxe en día seriamente afectados pola drenaxe áceda das antigas labores mineiras.

A irresponsabilidade política e empresarial na falla de restauración dos espazos mineiros degradados, non se resolve nun Congreso nacional de áridos, por moito apoio institucional que teña o lobby mineiro galego.

Serraval
Mina de Serrabal, espazo degradado sen restaurar
Galería

A voracidade do extractivismo, a especulación e o Horizon 2020

No día de hoxe unha representación da Rede Contraminacción de Galicia estivo a falar no Parlamento europeo sobre a minaría destructiva, o extractivismo e os impactos socio –ambientais que están a xerar proxectos de megaminería contaminante que afectan a Galicia, Portugal, España, Francia, Finlandia…etc.

Así, ás 15 horas comezaba no Parlamento europeo a xornada titulada “Minerías. O novo desafío extractivista. Como os negocios mineiros poñen en perigo as cidades, o emprego e o medioambiente”, e na que participaban colectivos como Ecoloxistas en Acción de Andalucía, Coordinadora NON á Mina – Por un Mundo Rural Vivo (Salamanca), Non á mina no val do Choia (Ávila), Non á mina na serra de Xemas (Avila), Ecoloxistas en Acción de Cantabria (Cantabria), Plataforma A Raia sen mina (Cáceres), Contraminacción de Galicia…etc.

1.jpg
Representación de Galicia en Europa

Case ao mesmo tempo o antropólogo e sindicalista Adolfo Naya, nun artigo de opinión (“Coñece ao teu inimigo”: Non á mina de Touro-O Pino) publicado nun medio dixital galego, desenmascaraba e amosaba sen reparos (aínda que con valentía, non mencionaba a todos eles), a faciana dos principais responsables do extractivismo galego.

Proxectos mineiros como o de Corcoesto, Lousame, Touro, Triacastela…., operan desde políticas e marcos xurídicos que favorecen a especulación, a depredación, a fraude e a acumulación por desposesión de inxentes cantidades de recursos naturais para favorecer a acumulación de capital a favor das multinacionais depredadoras do territorio; en detrimento das comunidades locais que os habitan e que son desposeídas, a través de marcos xurídicos agresivos e violentos, dos seus medios de vida e dos recursos naturais do seu espazo vital.

Dentro destes marcos xurídicas agresivos está o programa Horizon 2020 da Unión Europea. Horizon 2020 é o programa de investigación e innovación máis grande da UE con case 80 mil millóns de € de fondos dispoñibles durante 7 anos (2014 a 2020), ademais do investimento privado que en teoría atraerá este diñeiro. Promete máis avances, descubrimentos e novidades mundiais ao levar grandes ideas do laboratorio ao mercado.

Sen embargo ten unha cara escura; e así, entre os seus obxectivos fixámonos con preocupación no seguinte parágrafo:

Marine and maritime research for Blue Growth will be implemented through a strategic and coordinated approach across all challenges and priorities of Horizon 2020. It will aim at unlocking the potential of resources from seas, oceans and inland waters for different uses and across the range of marine and maritime industries, while protecting the environment and adapting to climate change. Blue Growth will support sustainable growth in the marine and maritime sectors, through sustainable exploitation of marine resources for healthy, productive, safe, secure and resilient seas and oceans.

Este programa de investigación mariña que apoia o chamado Crecemento Azul non é outra cousa, que invertir cartos na procura da explotación dos recursos minerais do fondo do mar. Segundo a Comisión Europea sería preciso desbloquear o potencial de recursos dos mares, océanos e augas interiores. Así o Crecemento Azul é apoiar a explotación e a depredación dos fondos mariños dunha forma ambientalmente sostible e compatible co cambio climático. E para adornar todo isto falan de tecnoloxías habilitadoras e industriais, que estarían interconectadas a través dun sistema de mercado.

Na práctica é outra opción do extractivismo, ese mecanismo tradicional de saqueo e apropiación dos recursos naturais dun territorio e promover a mercantilización de ámbitos cerrados ata agora ao mercado, como é neste caso, a explotación mineira dos fondos mariños.

Como ben dicía David Harvey: “a perversa alianza entre os poderes do Estado e os comportamentos depredadores do capital financeiro constitúe o pico e as garras dun capitalismo buitresco que exercita prácticas caníbales e desvalorizacións forzadas”. Mentras, adornan os textos xurídicos dos máis altos valores da democracia con desvergoña absoluta e arrogancia; plasmando en normas urxentes, extraordinarias, especiais ou estratéxicas, os desexos voraces do imperialismo totalmente deshumanizado, que nega os dereitos fundamentais e máis elementais inherentes á dignidade do ser humano.

En Galicia cada vez son máis frecuentes os exemplos de normas destas características: agresivas, deshumanizadas, violentas, depredadoras do territorio e dos seus recursos e restrictivas de dereitos da cidadanía. Así cómpre destacar:

  • LEI 5/2017, do 19 de outubro, de fomento da implantación de iniciativas empresariais en Galicia.
  • INSTRUCIÓN 6/2018, do 3 de agosto, da Dirección Xeral de Enerxía e Minas, sobre acceso á información pública en materia de minas.
  • DECRETO legislativo 1/2015, de 12 de febrero, por el que se aprueba el texto refundido de las disposiciones legales de la Comunidad Autónoma de Galicia en materia de política industrial.
  • DECRETO 143/2016, do 22 de setembro, polo que se aproba o Regulamento da Lei 2/2016, do 10 de febreiro, do solo de Galicia.
  • DECRETO 83/2018, do 26 de xullo, polo que se aproba o Plan básico autonómico de Galicia.
  • ANUNCIO do 1 de outubro de 2018, da Secretaría Xeral Técnica da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda, polo que se somete a información pública o anteproxecto de Lei de ordenación do territorio de Galicia.

Por iso, e en consoancia co artigo de Adolfo Naya, é moi importante que a cidadanía saiba e coñeza quen está detrás destas normas e destas políticas depredadoras da dignidade humana.

7777
Megaminería contaminante e depredadora do territorio e dos seus recursos
Galería

“Minerías. O novo desafío extractivista. Como os negocios mineiros poñen en perigo as cidades, o emprego e o medioambiente”, a debate en Bruselas o martes 16 de outubro.

Guadalupe Rodríguez dará voz, desde o colectivo Contraminacción, á problemática mineira en Galicia. Galicia non é unha mina!

mineria 2 .jpg

Programa do evento:

Minería en Europa: o novo desafío extractivista 16 de outubro 2018 sala PHS 01 C051 Parlamento Europeo (Bruxelas) 15:00 – 18:00.

PRIMEIRA MESA (15:00 – 16:00) Presentación e moderación: Xabier Benito (5 min).

É compatible a minería coa rede Natura 2000? Sergyi Moroz, EEB (10 min).

Proxección de vídeo sobre a realidade actual da minería en España e a Unión Europea,elaborado por Ecoloxistas en Acción (5 min).

Empresas mineiras, Richard Harkinson, London Mining Network (10 minutos).

Minería e especulación. Elena Solís, Ecoloxistas en Acción (10 min).

Debate (20 min).

Pausa (5 min).

SEGUNDA MESA (16:15 – 17:45) Presentación e moderación: Samuel Martín-Eslamiada, Ecoloxistas en Acción (4 min).

Experiencias desde os territorios (4 minutos cada) 13 participantes (60 min total).

Casos internacionais: – Otto Bruun, Finnish Association for Nature Conservation (Finlandia) 4 min – Alma Dafour, Amis da Terre (Francia) 4 min – Nuno Sequeira, Quercus (Portugal) 4 min

Casos españois: – Isidoro Albarreal, Ecoloxistas en Acción de Andalucía (Sevilla) 4 min – Jesús Romeu, Podemos (Andalucía) 4 min – Felipe Yuste, Coordinadora NON á Mina – Por un Mundo Rural Vivo (Salamanca) 4 min – Laura Serranos Castela, Non á mina no val do Choia (Ávila) ou Lourdes Branco Muñoz (Non á mina na serra de Xemas ( Avila) 4 min – Floren Enríquez, Ecoloxistas en Acción de Cantabria (Cantabria) 4 min -Juan Carlos Graza, Ecoloxistas en Acción de Aragón (Aragón) 4 min – Carmen Ibarlucea, Plataforma A Raia sen mina (Cáceres) 4 min – Guadalupe Rodriguez, ContraMiNAccion (Galicia) 4 min – David Llorente, Podemos (Castela A Mancha) 4 min Debate (30 min).

Galería

A Valedora do Pobo reitera á Dirección Xeral de Enerxía e Minas da Xunta de Galicia, que aclare as causas polas que condiciona a entrega do plan de restauración das minas de San Fins de Lousame, ao pago de taxas

O 6 de xuño deste ano, Milagros Otero urxía á Consellería de Economía, Emprego e Industria para que aclarese se o plan de restauración das antigas minas de San Fins (Lousame), estaba en formato electrónico, e de non ser o caso, para que indicara os motivos polos que non se dispoñía do plan en tal formato, para facilitar a consulta por parte do público e das persoas interesadas.

1.png
Extracto do requerimento realizado pola Valedora do Pobo á Consellería de Economía, Emprego e Industria

A Valedora instaba ademais á Consellería, para que explicara as medidas adoptadas ou previstas para paliar as concentracións anómalas de metáis pesados na área afectada, causados polas antiguas actividades mineiras levadas a cabo en San Fins, e os motivos polos que non se realizara restauración algunha sobre do espazo mineiro afectado.

No seu escrito a Valedora enfatizaba sobre da inactividade das consellerías que puideran estar implicadas, para poñer fin a un problema ambiental de primeira magnitude.

22.jpg
O colectivo Vida e Ría destaca pola súa labor na defensa da ría da ría. 

Cómpre lembrar que os verquidos de augas contaminadas con metais pesados ao longo do tempo, semellan ser tolerados ou autorizados tácitamente pola propia Consellería, feito que puidera estar motivado polo desleixo, tolerancia e falla de preocupación crónicas que durante anos se manifestou tanto desde o órgano ambiental como por parte da autoridade mineira da Xunta de Galicia, en relación ao estado dos cauces e das entulleiras.

Sen embargo, a cuestión non é baladí, porque cada día que pasa, a contaminación puidera estar a incrementarse sobre dos cauces fluviais e afectar directamente ao marisqueo da ría de Noia, coas consecuencias que todo isto podería ter a nivel social, económico, de saúde pública…etc.

A día de hoxe, a Valedora volve a requerir á Consellería de Economía, Emprego e Industria que conteste o requerimento efectuado no seu día, porque como de costume, a Dirección Xeral de Enerxía e Minas esquiva as respostas relacionadas coa solución dos problemas ambientais deste país.

DIQUE DE CONTENCIÓN  BALSAS LODOS MINERAS EN ESTADO DE DETERIORO EVIDENTE.JPG
Estado do dique de contención dunha das presas mineiras de San Fins, Lousame

 

 

Galería

A Xefatura territorial da Consellería de Economía, Emprego e Industria da Coruña obstaculiza o acceso á información pública, sobre o estado do dereito mineiro que lexitimaría a concesión de explotación “San Rafael” de Touro, a máis de 30 colectivos galegos.

  • O xefe territorial do departamento de Minas na Coruña, Isidoro Martínez Arca, equipara o dereito de acceso dos solicitantes, que dada a súa condición de persoas interesadas puideran exercelo en calquer momento da tramitación administrativa, á excepcionalidade do carácter dunha medida provisional.
  • Varios colectivos xa piden á Xunta o cese do Xefe territorial pola vulneración flagrante dos seus dereitos amparados legalmente polo artigo 53 da Lei 39/2015, de 1 de outubro, por equiparar o DEREITO DE ACCESO Á INFORMACIÓN garantido na Constitución española a unha MEDIDA EXCEPCIONAL.

Máis de 30 colectivos de Galicia entre os que se encontra a Plataforma en Defensa da Ría de Arousa, a Cofradía de Pescadores San Xulián da Illa de Arousa, a de Rianxo, a do Grove, a da Pobra do Caramiñal, Cambados, Vilanova de Arousa , Cabo de Cruz e cofradías de produtores de mexillón como a de Cambados e o Consello Regulador de Galicia, Adega, Petón do Lobo, a Plataforma pola Defensa de Corcoesto e Bergantiños, o colectivo Contraminacción, a Federación rural Galega e un longo etcétera, solicitaron no seu momento á Xefatura territorial da Coruña da Consellería de Industria o acceso á documentación relativa aos dereitos mineiros de Touro.

imaxes minería contaminante.jpg
Megaminería contaminante e agresiva co territorio

O 25 de agosto de 2017 a Xefatura Territorial da Coruña, sometía a información pública a actualización do proxecto de explotación, plan de restauración e estudo de impacto ambiental da concesión de explotación San Rafael número 2946, sita nos concellos de Touro e O Pino (A Coruña), promovido pola sociedade Cobre San Rafael, S.L.; sen embargo, entre a documentación anterior non figuraba ningunha relativa á vixencia e acreditación do estado do citado dereito mineiro.  A omisión no expediente que se sometía a información pública desta información tan relevante e esencial, sobre da situación xurídica do dereito mineiro, orixinou centos de solicitudes de acceso a tal información.

O que debería ser obxecto de información pública no seu momento procedimental oportuno, non o foi, para así lexitimar a aplicación de medidas provisionais e excepcionais no seu acceso, que por enriba estarían condicionadas a que Cobre San Rafael S.L. dera o seu visto e prace; feito que a meirande parte dos colectivos dubidan se vaia a realizar, tendo en conta a delicada situación na que está o dereito mineiro, xa que existe base xurídica dabondo para poñer en dúbida a súa vixencia, posto que de facto non existiría, de aí que a Xunta de Galicia fale da “actualización do proxecto de explotación” e non dun simple proxecto de explotación.

Por outra banda, dado que se trata de acceder a documentación histórica, recoñecido tal carácter polo propio Isidoro Martínez Arca, non habería incompatiblidade algunha co dereito de acceso polo público en xeral, xa que a propia Lei de Protección de Datos recoñece a compatibilidade dos datos históricos co dereito de acceso á información. Pero como sempre, a tramitación dos dereitos mineiros por parte da Dirección Xeral de Enerxía e Minas semella tan espúrea, que diversos colectivos pensan que a falla de transparencia e as limitacións e condicionantes no acceso só se deban aos propios teces e manexes do propio Bernardo Tahoces.

O Xefe territorial da Coruña, Isidoro Martínez Arca, supedita o acceso á información das persoas lexitimadas durante un prazo limitado a 15 días e de forma presencial, baixo a supervisión dos funcionarios e condiciona o acceso ao visto e bó do titular dos dereitos mineiros, isto é Atalaya Mining e Explotaciones Gallegas. Así estaría obstaculizando o acceso á información sobre dunha documentación que xa debera estar a exposición do público no propio trámite de información pública incoado o 25 de agosto do ano pasado, e con respecto á cal, existe o dereito de acceso en liña a través da sede electrónica da Administración, recoñecido pola propia Lei 39/2015, de 1 de outubro (posta de manifesto electrónica con copia auténtica do documento orixinal segundo o artigo 27.3d).

Por outra banda, a Xefatura territorial de Minas da Coruña debera lembrar que hai documentación que pode estar sometida a Lei 19/2013 de Transparencia, pero hai outra que non, como é a información de carácter ambiental suxeita á Lei 27/2006, que para nada precisa da audiencia de Cobre San Rafael.

Esta obscuridade na tramitación administrativa non sairá en balde á propia Xunta de Galicia, posto que varios colectivos xa ameazaron con tomar medidas xudiciais fronte o departamento que dirixe Francisco Conde polo seu desatino no cumprimento da normativa vixente e na garantía dos dereitos das persoas administradas.

drenaxes ácedas de mina
Drenaxe áceda de mina nun regato