Galería

A protección ambiental reforzada da Directiva 92/43/CEE do Consello, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres


Artigo 6.2 da Directiva 92/43/CEE: Os Estados membros adoptarán as medidas apropiadas para evitar, nas zonas especiais de conservación, a deterioración dos hábitats naturais e dos hábitats de especies, así como as alteracións que repercutan nas especies que motivasen a designación das zonas, na medida en que ditas alteracións poidan ter un efecto apreciable no que respecta a os obxectivos da presente Directiva.

Resulta adecuado lembrar o contido íntegro do artigo 6.4 da Directiva 92/43/CEE do Consello, do 21 de maio de 1992, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres, que di:

«Se, a pesar das conclusións negativas da avaliación das repercusións sobre o lugar e a falta de solucións alternativas, debese realizarse un plan ou proxecto por razóns imperiosas de interese público de primeira orde, incluídas razóns de índole social ou económica, o Estado membro tomará cantas medidas compensatorias sexan necesarias para garantir que a coherencia global de Natura 2000 quede protexida. Devandito Estado membro informará á Comisión das medidas compensatorias que adoptase.

No caso de que o lugar considerado albergue un tipo de hábitat natural e/ou unha especie prioritarios, unicamente poderanse alegar consideracións relacionadas coa saúde humana e a seguridade pública, ou relativas a consecuencias positivas de primordial importancia para o medio ambiente, ou ben, previa consulta á Comisión, outras razóns imperiosas de interese público de primeira orde».

Desde o momento en que un lugar figure na lista de lugares de importancia comunitaria, este quedará sometido ao disposto nos apartados 2, 3 e 4 do artigo 6 da Directiva 92/43/CEE.

Tamén será de aplicación ás zonas de especial protección para as aves, declaradas, no seu caso, polas Comunidades Autónomas correspondentes, ao amparo do artigo 4 da Directiva 79/409/CEE, o establecido nos apartados 2, 3 e 4 de leste mesmo artigo».

O «estado de conservación» considerarase «favorable» cando:

– os datos sobre a dinámica das poboacións da especie en cuestión indiquen que a mesma segue e pode seguir constituíndo a longo prazo un elemento vital dos hábitats naturais aos que pertenza, e

– a área de distribución natural da especie non se estea reducindo nin ameace con reducirse nun futuro previsible, e

– exista e probablemente siga existindo un hábitat de extensión suficiente para manter as súas poboacións a longo prazo.

O artigo 45 da Lei 42/2007, do 13 de decembro, do Patrimonio Natural e da Biodiversidade, establece a obrigación das Comunidades Autónomas de adoptar medidas específicas de conservación dos hábitats da Rede Natura 2000 e a necesidade de realizar unha adecuada avaliación das repercusións de calquera proxecto que poida supoñer unha deterioración do lugar, nos seguintes termos:

«1. Respecto das Zonas Especiais de Conservación e as Zonas de Especial Protección para as Aves, as Comunidades autónomas fixarán as medidas de conservación necesarias, que respondan as esixencias ecolóxicas dos tipos de hábitats naturais e das especies presentes en tales áreas, que implicarán:

a) Adecuados plans ou instrumentos de xestión, específicos aos lugares ou integrados noutros plans de desenvolvemento que inclúan, polo menos, os obxectivos de conservación do lugar e as medidas apropiadas para manter os espazos nun estado de conservación favorable.

b) Apropiadas medidas regulamentarias, administrativas ou contractuais.

2. Igualmente as administracións competentes tomarán as medidas apropiadas, en especial nos devanditos plans ou instrumentos de xestión, para evitar nos espazos da Rede Natura 2000 a deterioración dos hábitat naturais e dos hábitat das especies, así como as alteracións que nas especies que motivasen a designación destas áreas, na medida en que ditas alteracións poidan ter un efecto apreciable no que respecta a os obxectivos da presente lei.

3. Os órganos competentes deberán adoptar as medidas necesarias para evitar a deterioración ou a contaminación dos hábitats fóra da Rede Natura 2000.

4. Calquera plan, programa ou proxecto que, sen ter relación directa coa xestión do lugar ou sen ser necesario para a mesma, poida afectar de forma apreciable aos citados lugares, xa sexa individualmente ou en combinación con outros plans ou proxectos, someterase a unha adecuada avaliación das súas repercusións no lugar, que se realizará de acordo coas normas que sexan de aplicación, de acordo co establecido na lexislación básica estatal e nas normas adicionais de protección ditadas polas Comunidades autónomas, tendo en conta os obxectivos de conservación do devandito lugar. Á vista das conclusións da avaliación das repercusións no lugar e supeditado ao disposto no apartado 5 deste artigo, os órganos competentes para aprobar ou autorizar os plans, programas ou proxectos só poderán manifestar a súa conformidade cos mesmos tras asegurarse de que non causará prexuízo á integridade do lugar en cuestión e, se procede, tras sometelo a información pública.

5. Se, a pesar das conclusións negativas da avaliación das repercusións sobre o lugar e a falta de solucións alternativas, debese realizarse un plan, programa ou proxecto por razóns imperiosas de interese público de primeira orde, incluídas razóns de índole social ou económica, as Administracións Públicas competentes tomarán cantas medidas compensatorias sexan necesarias para garantir que a coherencia global de Natura 2000 quede protexida.

A concorrencia de razóns imperiosas de interese público de primeira orde só poderá declararse para cada suposto concreto:

a) Mediante unha lei.

b) Mediante acordo do Consello de Ministros, cando se trate de plans, programas ou proxectos que deban ser aprobados ou autorizados pola Administración Xeral do Estado, ou do órgano de Goberno da Comunidade autónoma. Devandito acordo deberá ser motivado e público.

A adopción das medidas compensatorias realizarase, no seu caso, durante o procedemento de avaliación ambiental de plans e programas e de avaliación de impacto ambiental de proxectos, de acordo co disposto na normativa aplicable. Ditas medidas aplicaranse na fase de planificación e execución que determine a avaliación ambiental.

Na sentenza dá Sala do contencioso-administrativo do Tribunal Supremo do 24 de febreiro de 2004 (RCA 39/2002 e 40/2002 acumulados), profúndase no significado do réxime de protección ambiental establecido no artigo 6 da Directiva 92/43/CEE e no artigo 6 do Real Decreto 1997/1995, do 7 de decembro, nos seguintes termos:

«O artigo 6 da Directiva 92/43/CEE obriga, en efecto, a que os Estados membros adopten as medidas apropiadas para evitar, nas zonas especiais de conservación, a deterioración dos hábitats naturais e dos hábitats de especies “[…] na medida en que ditas alteracións poidan ter un efecto apreciable no que respecta a os obxectivos da presente Directiva.” Con este designio, esixe que os plans ou proxectos que poidan afectar de forma apreciable aos citados lugares sométanse a unha adecuada avaliación das súas repercusións ambientais.

En canto ao Real Decreto 1997/1995, do 7 de decembro, o seu artigo 5, relativo ás “zonas especiais de conservación”, dispón que cando a Comisión Europea, baseándose na lista proposta polo Estado español, seleccione e aprobe a lista de lugares de importancia comunitaria, estes lugares serán declarados pola Comunidade Autónoma correspondente como zonas especiais de conservación. Se lles han aplicar, desde entón, as medidas de conservación necesarias para o mantemento ou o restablecemento, nun estado de conservación favorable, dun tipo de hábitat natural dos do anexo I ou dunha especie das do anexo II.

No artigo 6, apartados tres e catro, do Real Decreto 1997/1995, que traspón ao noso ordenamento xurídico interno a parte da Directiva 92/43/CEE non incorporada previamente a el (algunhas das previsións desta xa foran recollidas na Lei 4/1989), reprodúcense os  correlativos apartados do artigo 6 da citada Directiva. En consecuencia, hanse de someter a unha adecuada avaliación das repercusións sobre os lugares protexidos os plans ou proxectos que lles poidan afectar de forma apreciable. No caso de que devanditos lugares alberguen “un tipo de hábitat natural e/ou unha especie prioritarios, unicamente poderanse alegar consideracións relacionadas coa saúde humana e a seguridade pública, ou relativas a consecuencias positivas de primordial importancia para o medio ambiente, ou ben, outras razóns imperiosas de interese público de primeira orde”».

Por tanto, non serven aquelas medidas que non acrediten o seu carácter determinante para asegurar que non se causarán prexuízos graves aos hábitats da zona en cuestión.

Respecto diso, cabe poñer de relevo a protección reforzada, desde a perspectiva ambiental e de salvagarda da biodiversidade, que supón a clasificación duns determinados terreos, áreas ou lugares de  ZEPA, conforme ao disposto na Directiva 79/409/CEE, do Consello, do 2 de abril de 1979, relativa á conservación das aves silvestres, segundo recoñeceu o Tribunal de Xustiza en reiterada xurisprudencia, que obriga aos Estados membros a cumprir a obrigación de adoptar as medidas adecuadas para ofrecer unha protección suficiente ás poboacións de aves definidas na mesma, que evite o risco da súa desaparición derivado da execución de proxectos de infraestruturas que ameacen os seus hábitats ( SSTJ do 25 de outubro de 2007 [ C- 334/04], 18 de decembro de 2007 [ C-186/06] e 14 de outubro de 2010 [ C-535/07]). Esta protección reforzada implica que, en absoluto, non cabe  reputar de suficientes, desde unha perspectiva material, as medidas  consistentes na mera formulación de medidas específicas de protección relativas exclusivamente a tres ou catro especies de aves, por poñer un exemplo, e a execución dun plan de vixilancia ambiental.

A efectos da presente Directiva, entenderase por:

«Conservación»: un conxunto de medidas necesarias para manter ou restablecer os hábitats naturais e as poboacións de especies de fauna e de flora silvestres nun estado favorable conforme as letras e) e i), é dicir, nun estado de conservación que garanta a distribucion natural da especie, a súa estrutura e funcións e a supervivencia desta no territorio, e polo tanto, que non esté en perigo nin que se atope ameazada nin sexa vulnerable nin marxinal.

Por tanto, os hábitats naturais do anexo I ou as especies do anexo II conlevan a obrigación de aplicar as medidas de conservación necesarias para o seu mantemento ou o seu restablecemento, nun estado de conservación favorable. Calquera proxecto ha de respectar a normativa en materia de protección do medio ambiente e da paisaxe, e os seus elementos naturais, e en tanto non se valore debidamente o impacto, non se pode conceder a licenza ou a autorización que proceda por razóns obvias de prudencia.

Galería

A asociación Petón do Lobo publica o poemario “Amar as Paisaxes”, un proxecto de poesía participativa, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia

“Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa” é un poemario que resultou do proxecto de poesía participativa impulsado pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo a nivel Galicia, no primeiro semestre deste ano. A temática, centrada na posta en valor das paisaxes, pretende acumular e reflictir as experiencias, vivenzas e sensacións que as persoas creadoras participantes consideraron transmitir en máis dun cento de poesías que configuran o libro. A Paisaxe, como Ben Común e Dereito individual e colectivo, é a temática que aborda este poemario desde múltiples puntos de vista.

A Paisaxe é froito da percepción específica de cada ser humano. E doutra banda, tamén é un ben común, en tanto que todos os seres poden percibilo e por tanto, lelo, entendelo e asumilo de formas distintas. A Paisaxe é un ben común que non exclúe a ningúen.

A Paisaxe, tal e como demostra o poemario, é multifacética e polisémica. Pode haber moitas paisaxes e outras tantas percepcións e interpretacións feitas por calquer ser humano que o perciba. A pesar diso, non existe outro constructo intelectual con esas características e potencialidades capaces de combinar o obxectivo co subxectivo e o tanxible co intanxible.

Ademais diso, a paisaxe alberga outros valores que teñen efectos no ser humano que o percibe. Por exemplo, a paisaxe pódenos chegar a prover dun certo grao de benestar e coadxuva á obtención de mellores condicións de saúde. Estes efectos da paisaxe derívanse da interacción entre as características biofísicas deste e os procesos perceptivos das persoas espectadoras.

A Paisaxe ostenta a categoría de utilitas publica, esa utilidade pública que acubilla tanto valores estéticos como éticos, que dalgunha forma, atesouran o dereito á vida, xa que a defensa e protección da paisaxe significa a salvagarda do medio ambiente e da natureza, para as xeracións presentes e futuras, pero tamén, a protección duns marcos socioculturais determinados ancorados na historia.

Velaquí algúns exemplos desa paisaxe multifacética e polisémica que se recollen no poemario:

(Depósito Legal: C 974-2020).

 

“Desde a parroquia veciña de Langueirón, a nosa socia Tamara envíanos unha fermosa poesía con unha imaxe do vello muíño da Vitureira, á beira do río Anllóns.

Na volta do río

Tempos esquecidos.

Muíños fariñeiros desfeitos

entre os talos sarmentosos das hedras tersas que ruben polos troncos.

Nova vida desde a vida vella.

Medran hedras nas pedras dos meus lugares.

Toxos, fentos, xestas e silvas…

Cachotes de pedras amoreadas,

agora donceis das hedras que medran na beira do río…

Hedras que enraman e van dependurando aquí e acolá

anacos da memoria.

Correolas da carraxe que xera o esquecemento…

de muíños que xa non cantan.

E esmorecen, esquecidos, na volta do río.

Cando só canta o río

ese melancólico monólogo

que di  o que cala en balde.

Hedras que agachan ruínas,

dos ollos das que buscan

nos escombros do pasado.

E o tempo pasa

reflectindo noites e arrastrando días…,

coma se nada.

Vello muíño da Vitureira
O vello muíño da Vitureira, á beira do río Anllóns, en Langueirón (Ponteceso)

río Anllóns
Río Anllóns ao seu paso por Cereo (Coristanco)

 

“Desde Carballo, a nosa socia Paula María, envíanos esta fermosa poesía moi acorde coa seca que estamos a vivir arestora.

Por que non canta o río?

Auga,  onde vas?

Auga do río, onde descansas?

(Pido permiso á Terra para que brote Auga.

Pido perdón por todo o mal que che fixemos…)

E todo  xa  é nada

porque o río decidiu  morrer.

Porque  as  cinzas  cubriron o  leito.

E  non  dixo nada.

Porque  matámolo.

Porque  enchémolo de  entullo,

porque  magoámolo,

porque  lle  roubamos a  auga,

porque o  ferimos de  morte,

porque o abandonamos…

E ti que  decidiches

cravar  as raíces  na  terra e

arrincar  do  interior a  forza que  che  dá

para   agromar e  arrolarte ao  vento,

e demostrar,

que  sen a  terra  non se vive,

sen o aire non se respira,

sen  auga  mórrese.

E  loitar cada día..

para vivir nun país sen auga.

Buscar en cada río,

noutrora o país dos mil ríos,

a  auga que te alimenta.

E sentir que  non  hai  auga.

E os salgueiriños e as abelairiñas dixeron: non.

E as xuncas dixeron: non.

E búscote na ribeira do río,

búscote na fonte vella,

búscote na borrasca cargada de choiva e frío

e non te atopo.

Onde estás Auga?

Por que non canta o río?

Por que non ri a fonte?

Onde fuxiches?

río Anllóns contaminado Carballo
Contaminación no río Anllóns ao seu paso por Carballo

 

“O noso amigo e socio Xosé, envíanos este poema desde Bustelo, un lugar da parroquia de Valenza (Coristanco), afectado por proxectos eólicos.

Ousadía

Mandas con arrogancia na montaña,

posúes con orgullo o vento,

tes a ousadía de criar castelos no ceo.

Mais ….arrincaremos eses delirios con forza das túas entrañas,

e plantarémolos na túa testa,

para que nela vexas medrar dólares e afogues

 no abafo da abundancia

e morras de tristeza,

na secura do deserto

porque… o aire  é  noso,

a montaña  é  nosa,

o  ceo  é  noso.

Noso  é.

De  ninguén  máis.

Ousadía poesía proxecto eólico Bustelo
Debuxo feito polo autor inspirado no proxecto eólico de Bustelo

 

“Desde o Val Miñor, o noso socio Brais e a súa familia envíannos esta poesía adicada ao monte Perrol, tras visitalo a pasada fin de semana. O amor polas nosas paisaxes….

Monte Perrol

Porque en ti está a orixe,

porque loitas pola vida e queres atrapar o sol coas espirais dos teus cornos.

Porque restauras as almas co silencio do teu cumio.

Espazo sagrado que rexenera vidas humanas

baleiras, insignificantes…mortas.

A beleza das túas paisaxes envólvenos intensamente.

Constelación con un corno en espiral…, que dominas os ceos…, ariete…

Porque representas a orixe metafísica do mundo coas espirais da túa

Cabeza Carneiro.

Impulso cara a vida, eterno empezar e eterno renacer da vida,

dá luz.

Pedra Alba, Perrolúa…

Bautismo de Luz e Sabedoría…

Talismán que custodias as mámoas dos nosos ancestros.

Símbolo da forza que che dá a túa natureza pétrea,

mais coa necesidade da humildade pasas despercibida.

Liderazgo, poder e capacidade de actuación frente a adversidade,

Resiliencia… e sacrificio.

Fertilidade e procreación.

Chörten; aire e saber dos actos.

O sol e a lúa que te rematan evocan o éter e a sabedoría da lei natural.

Con impulso atravesas as tebras e abres as murallas.

Fillas do Sol que loitan contra as tebras.

Incluso a fortaleza ás veces precisa ser humilde…

Aos teus pés Vista Alegre e o val de Bello.

En fronte o Alto do Resío…

A túa beira, Aldemunde e o val do Lourido…

O reencontro contigo é algo moi ancestral, que o ser humano esqueciu…

Algo poderoso…

E alí onde queira que as túas rocas emerxan, máis aló do murmurio e os ecos do silencio, tan só brillan os escintileos do firmamento, as constelacións…,

o Infinito.

O monte Perrol
Monte Perrol en Cabana de Bergantiños (A Coruña)

“Desde Xaviña, en Coristanco, Carme envíanos este regalo de poesía….

Quero ser…

Quero ser esa flor,

amarela,

chea de cor,

que rabuña o ceo,

e lle dá sabor.

Dourada ten a tarde o sorriso.

Quero ser..

a vida que dá

sen querer

nada a cambio.

Quero ser esa flor…

que ilumina ese campo,

que dá beleza e esperta dor,

quero ser esa flor.

Esa flor que madrugou esta primavera…

e que o vento aínda non esfollou.

Quero ser esa flor …

Yellow chrysanthemum field in the white clouds and blue sky back
Quero ser esa flor…

 

O amigo Francisco enviounos desde Arteixo unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes”, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia.

O piñeiral maior

O piñeiral maior

murmuroume un conto

de espolio da terra.

O  piñeiral maior contoume un conto

de depredadores

que  compadrean:

para esgotar a auga,

contaminar o chan,

roubar o vento

e comprar dignidades e honras.

«porque as dignidades hai tempo que están de saldo…».

O  piñeiral  maior

atesoura vellas historias malas

de odio á terra, que causan pavor..

O  piñeiral  maior

adormece no vento a

 espera dun tempo mellor.

O piñeiral maior…

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

monte Corcoesto
Piñeiral preto de Cudeiro, en Corcoesto (Cabana de Bergantiños)

 

E non podía fallar unha lembranza ao río Lourido, o gran afluente do río Anllóns, ao seu paso por terras de Cabana, Coristanco e Ponteceso….

O río Lourido

É o que ten nacer en terra de lobos,

camiñar devagar no roteiro dos corvos

que buscan o leste cando o ocaso,

desde a fonte Cardeira ata o Anllóns;

lembrar outros tempos e historias vellas,

acoller outros regos e fontes novas

de amoríos, pan de millo e moendas,

feiras, bois e minas,

troitas, lampreas e anguías,

arsénico, ingleses, canadianos,

sol, frío, xeadas, cambio climático;

deixando atrás os eólicos do Perrol que asoballan o val,

maldicir as liñas de alta tensión e

correr á sombra dos eucaliptais,

noutrora carballeiras e soutos;

e xuntarse co Batán, para

coñecer o río que vén das terras altas do Xalo

e peneirar o seu, no arsénico do Anllóns, e contarse

historias esquecidas de tempos mellores, no que a algarabía dos rapaces

facíaos sorrir espuma nas beiras das lampreeiras e das fragas.

Deixar atrás a cova crea, a orixe, o graal da vida

e o Cudeiro, dos dólmenes célticos de Pondal.

E esperar ó Anllóns que vén canso

desde o campo de tiro de Soandres,

co chumbo das balas, puríns e glifosato,

microplásticos e lixo…,

coa sabor áceda das follas do eucalipto…

e ver como o salmón esgotado non é capaz de subir o río…,

polas centrais hidroeléctricas…

E afogar a esperanza na auga que queda…

muiño de Baralláns
Val fluvial do Lourido

“O amigo Xosé envíanos desde Tella (Ponteceso) unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes”, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia”.

Anduriña

Polos carreiros prateados do vento

vin unha anduriña chegar,

facer un niño no colo do vento

e volver a marchar…

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

anduriña poesía

“A nosa socia e compañeira M.D.C. de Corcoesto, enviounos unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes”, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia”.

Santa Mariña do Remuíño

Murmurios do vento,

repiquetear da auga,

desde a volta do río

vin a capela branca…

Camiños estreitos

arrodeados de fentos,

bolboretas brancas

que bailan no vento.

Foi no mes de xullo.

Foi no mes de setembro

onde vin o rabo dourado

do lagarto da Santa.

Murmurios do vento,

repiquetear da auga,

onde eu bebín

na fonte da Santa.

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

IMG_20200808_154224
 

E aquí temos a poesía que nos enviou Begoña Fernández desde Ordes e que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia.

Negra tes a alma!

E deixaches

que o vento arrolase no seu berce

o último bosque

do Atlántico.

E deixaches

que chorase todo un río

cando souben

que cortaras os carballos

que plantara.

E deixaches que medrasen

eucaliptos na túa alma,

e nos prados.

E deixaches

que Ence camiñase

polas pistas de abril

sen compaña,

e fixese e desfixese ó seu antollo

na matogueira e no bosque,

no curro e  na  cortiña,

na  eira  vella e  na  nova,

ata  ficar todo cheo de eucaliptos.

Negra tes a alma!

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

eucaliptos poesía negra tes a alma

O amigo Serafín enviounos desde Carballo unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia.

Unha pinga de resío

Unha pinga de resío

caeu na herba verde,

escorregou polo talo

e acabou no río.

Unha pinga de resío

caeume no chapeu,

escorregou ata o meu corazón

e morreu co frío.

Unha pinga de resío …

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

resío gota