Galería

Os dous carballos singulares do camiño real de Cures á Cortiño e á Regueira.

Protexendo árbores, criando bosque.

Árbore singular 1.jpg
Carballo singular á beira do Camiño Real que vai á Cortiño e á Regueira, Corcoesto.
árbore singular 2.jpg
Carballo singular á beira do Camiño Real que vai á Cortiño e á Regueira, Corcoesto.
Galería

Altar fluvial no val fluvial do Lourido, Corcoesto.

Código: SI. 45213 do Inventario Xeral do Patrimonio Cultural da Xunta de Galicia. Altar do río Lourido. Ben do patrimonio cultural e etnográfico. De cronoloxía descoñecida. É un dos escasos altares fluviais que hai en Galicia. A súa ubicación, entre o camiño real que conducía a Valenza (Coristanco) e o río Lourido, era a idónea para rendir culto á vida, á fertilidade e as augas.

Sin dúbida constitúe unha das xoias culturais do val fluvial do río Lourido.

altar fluvial.png
Altar fluvial no río Lourido, Corcoesto.
Galería

O camiño histórico de Corcoesto.

Son camiños históricos «todos os previos ás estradas modernas», é dicir, os megalíticos, as vías romanas, os medievais e os de rodas a partir do século XVI, así como os chamados camiños reais desde el XVIII.
Ao redor destes viais hai un patrimonio importante de elementos construidos e desde 1992 a súa delimitación ten un ámbito histórico que é o parroquial.

En Corcoesto está acreditada a existencia deste camiño histórico no ano 1767. O camiño histórico entraría en Corcoesto desde a veciña parroquia de Cereo, atravesaría a ponte do regueiro de Cercarido (val fluvial do río Lourido), o lugar de Bouza Cova, pasaría pola parte de arriba do lugar de Sta. Mariña, cara o solano e o vendaval; chegaría a Fonterremula, pasando por Can de Candares, montes dos Picotos en dirección á Poza Negra no río Anllóns.

18.png
Plano de Corcoesto do ano 1956 e itinerario do camiño histórico.

Imaxes actuais do camiño histórico de Corcoesto.

IMG-20170312-WA0024
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0023
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0022
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0021
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0020
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0014
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0015
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0016
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0017
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0018
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0019
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0013
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0012
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0011
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0010
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0009
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0007
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0006
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0005
Camiño histórico de Corcoesto.
IMG-20170312-WA0004
Camiño histórico de Corcoesto.
Galería

As ameazas á biodiversidade, ao patrimonio e ás paisaxes. Ameazas no marco concreto do val fluvial do río Lourido.

Diversas ameazas cérnense en torno aos espazos naturais: eólicos, hidroeléctricas, liñas de alta tensión, minas a ceo aberto, infraestruturas viarias, incendios, seca, cambio climático, erosión, monocultivos forestais, caza, contaminación por diversas causas, desaparición do patrimonio cultural,…etc. Por se fora isto pouco, nas mans da cidadanía está frear o cambio climático e o quecemento global, ameazas irreversibles e globais para o planeta.

O fenómeno tamen afecta ao val fluvial do río Lourido, reserva fluvial e área de especial interés paisaxístico da comarca de Bergantiños, e que será o marco particular para a análise destas ameazas globais sobre un territorio concreto e a pequena escala.

Restos da pesqueira do río Anllóns, Corcoesto..jpg
Restos da antiga pesqueira do río Anllóns.

Manifestación da seca no cauce do río Anllóns, Corcoesto..jpg

O río Lourido é un afluente tributario do Anllóns que nace en fonte Cardeira e vai recollendo ao longo do seu percorrido as augas do rego Batán e doutros regos e fontes que nacen no val, entre as parroquias de Valenza, Cereo e Corcoesto. Únese ao Batán abaixo do regueiro de Cercarido, na parroquia de Cereo para desembocar no río Anllóns, preto do muíño do Xuareiro.

Desde fonte Cardeira a paisaxe amosa os muíños eólicos do cume do monte de Perrol e a liña de alta tensión de Cudeiro, que o atravesa desde Silvarredonda a Cereo, quebrando a calidade paisaxística das cuncas visuais e fragmentando un espazo de alto valor ambiental.

Cada vez chove con menos frecuencia e a seca afecta ao caudal do Lourido, ao igual que ao de todos os ríos, regueiras, regueiros, regos e regatos de Galicia. Antes cada verán e agora con maior frecuencia, a empresa concesionaria da central hidroeléctrica da paraxe de Sta. Mariña do Remuíño, opera no cauce do Anllóns para limpalo, acumular máis auga na presa e conseguir que o salto produza máis forza e enerxía.

Nas épocas de alto risco de incendio a veciñanza establece o que lle chaman as “patrullas veciñais disuasorias e de prevención”, para coidar dun espazo único e de alto valor ambiental, que forma parte da identidade e da memoria.

Os incendios esgotan a biodiversidade e afectan gravemente aos ecosistemas, causando a erosión dos chans e eliminando a súa funcionalidade. Temos así chans ermos e esmorecidos en boa parte de Galicia afectada pola baga de incendios, que xa abandonaron a súa estacionalidade para convertirse nun problema permanente.

Este espazo tampouco é alleo aos monocultivos forestais de eucalipto, que intentan incluso chegar aos bordes do río, e ameazar ás masas de vexetación de ribeira de bidueiros e salgueiros.

Cada vez é máis frecuente que apareza unha nova pista aberta en calquer lado do val, sen importar a fragmentación dos ecosistemas. Os espazos mudan e van incorporando novas infraestruturas que constituen ameazas antrópicas consecuencia da produción, distribución, transporte e consumo de bens e servizos.

Co tempo van desaparecendo os camiños históricos, porque mudan as necesidades da poboación, pero non se conserva o patrimonio cultural, histórico e artístico, sexa materia ou inmaterial. Os valos das fincas desaparecen porque os camiños teñen que adaptarse ás novos medios de transporte. Na memoria colectiva quedan así os rueiros, congostras, camiños, carreiros, pistas, corredoiras..etc.

Xa case ninguén recorda o camiño histórico que atravesaba o val fluvial no século XVIII, que baixaba desde Cereo polo regueiro de Cercarido, pasaba por arriba de Sta. Mariña do Remuíño, de lado do solano e vendabal para chegar a Fonterremula, cruzar os montes dos Picotos ata a poza negra do Anllóns, onde estaba o paso para continuar cara a Ponte-ceso.

Na memoria, e aínda físicamente sobre o lugar está o Batán do Lourido, preto de Baralláns, e os muíños de Baralláns, da Canle, do Mineiro e do Prillán. O mesmo ocorre coas pontellas de Baralláns, do Prillán e as dúas do rego Batán, principal vía de comunicación entre os veciños de Corcoesto, Lestón e Valenza.

Pouca xente lembra ao lobo no lugar de Petón do Lobo, nen as feiras da antiga aldea abandonada de Aldemunde, entre Lestón e Baralláns. Tan só fican as ruínas, testemuñas silenciosas dun pasado de feiras de gando buliciosas e xentes diversas do mundo.

Xa ninguén lembra as pesqueiras do río Anllóns e o espazo da lamprieira, onde aínda fican restos das pedras que conducían as troitas e as lampreas ás canles de pesca. Os pesticidas, plaguicidas, abonos, fertilizantes, puríns… esgotan e ameazan á fauna dos ríos.

Unha pesqueira é unha  construción, feita nun río, aproveitando un lugar natural, de tal forma que en base a un muro ou varios, derívase a auga para un portillo estreito, no que se axusta unha rede especial para pescar principalmente lamprea pero tamén o salmón, o sable e outros peixes. Na súa construcción tiveron moito que ver xente que entendía as correntes dos ríos e eran grandes canteiros.

Así no río Anllóns, ao seu paso por Corcoesto, temos o lugar da Vitureira ou da Lamprieira, en clara alusión ás pesqueiras onde se colocaban os vituróns ou vutrón, é dicir, as redes que se axustan entre os poios para pescar as lampreas.

O lugar da Lamprieira, preto do lugar de Xabarín ou Xabariño, en Corcoesto, fai alusión precisamente ao lugar do río onde se colocaban as lamprieiras, é dicir as redes para a captura de lamprea.

De igual xeito o topónimo da Vitureira, fai tamen relación aos vituróns ou vutróns para pescar salmón, anguías e lampreas.

A construcción das presas e das centrais hidroeléctricas, as chamadas “Fábricas da luz” deixaron na memoria as pesqueiras do río Anllóns.

A vida nos ríos galegos e a abundancia piscícola era tan relevante que no lugar de Teixedo, en Corcoesto, chegouse a instalar a finais do século XVIII un secadoiro de salmón. A elo ben puido contribuir a proximidade do río Cardezo, tributario do río Anllóns, e a Regueira, onde desemboca o rego de Sta. Margarida de Baneira.

Quen diría que no ano 1714 as pesqueiras ou gargas do río Cardezo cultivaban ostras de auga doce. A ostra perlífera de auga doce é un animal filtrador que se alimenta de partículas transportadas polas correntes. Para soportar o frío, require un substrato de area ou de grava, o que lle permite introducirse nel, ás veces durante varios anos. Por tanto, é moi sensible á sedimentación dos ríos que constitúen o seu hábitat: a diminución do caudal, a colmatación dos fondos, conduce á súa desaparición sistemática, aínda que ás veces obsérvanse desprazamentos voluntarios dos adultos (menores niveis de auga ou aumento de turbidez). A súa presenza é pois un excelente bioindicador da calidade dos ríos.

A contaminación fluvial e en xeral de todos os recursos hídricos debera ser a maior preocupación da cidadanía, porque incide directamente na saúde humana e dos ecosistemas.

Por outra banda, xa non hai xabaríns no lugar de Xabarido. A caza afecta á biosfera porque interrompe o ciclo natural en especies particulares de animais, como o xabarín e o coello, e isto trae consecuencias para o resto dos animais, plantas e árbores que dependen das especies máis cazadas. Directamente afecta a todo o medio natural e ao declive dos grandes depredadores como o lobo, animal clave no equilibrio dos ecosistemas.

Pero aínda existe algunha esperanza. Aínda quedan ruscos ou xilbarbas en Sta. Mariña do Remuíño, Corcoesto. A xilbarba é un pequeno arbusto propio dos lugares onde hai carballeiras. Medra nos valados de Sta. Mariña. Este outono e inverno medraron entre os loureiros da Santa. Había anos que non se albiscaba este arbusto pola entorna. Ten propiedades mediciñais moi importantes e variadas.

Alguén coñece os fentos do lugar da Regueira, en Corcoesto? Son fentos enormes e entre eles está o fento real. O seu tamaño é un indicador da biocalidade deste espazo, que alberga unha vexetación riparia en bó estado de conservación e un conxunto etnográfico e patrimonial conformado por doce muíños.

Mudan os tempos, mais non debera isto representar unha ameaza para a biodiversidade e o patrimonio natural e patrimonial. Nas mans de todas e de todos está en coidar os espazos naturais e preservar e mellorar os seus valores ambientais, naturais, ecolóxicos, estéticos, paisaxístos…etc. Exercer unha cidadanía resposanble implica o seu coidado e preservación. Da saúde dos ecosistemas depende a nosa propia saúde.

Galería

As asociacións campesiñas da comarca de Bergantiños durante a II República española. A Unión Mutualista Campesiña de Corcoesto.

“Facer o campo alegre, feliz e productivo; con todos, por todos e para todos”. O 5 de marzo de 1932 D. Manuel Martínez Pérez, depositaba no Goberno provincial de A Coruña, na calidade de presidente, o Regulamento da Asociación de campesiños de Corcoesto. A Asociación chamada “Unión Mutualista Campesiña de Corcoesto” tiña o seu domicilio […]

via As asociacións campesiñas da comarca de Bergantiños durante a II República española. A Unión Mutualista Campesiña de Corcoesto. — Corcoesto: val fluvial do río Lourido.

Galería

Corcoesto volve ao Parlamento europeo o vindeiro martes, día 24 de xaneiro, da man de Ana Miranda Paz e a Asociación ambiental e cultural Petón do Lobo.

Ana Miranda Paz, en representación da asociación Petón do Lobo, debatirá na eurocámara o próximo martes, 24 de xaneiro, tres peticións para rexeitar as 7 Julias que continuan vixentes sobre a zona do cancelado proxecto mineiro de Corcoesto. As peticións serán debatidas a partir das 16 horas e son as seguintes:

  • Petición 768/2012, proxecto mineiro de Corcoesto.
  • Petición 976/2013, proxecto mineiro de Corcoesto.
  • Petición 1/2016, proxecto mineiro de Skouries, Halkidiki, Grecia.

A terceira petición está relacionada co proxecto mineiro de Halkidiki, en Grecia, de tramitación coetánea co de Corcoesto, e que arestora está a producir a maior catástrofe ambiental deste país ao arrasar centos de hectáreas de bosque primitivo con protección prioritaria no ámbito europeo. Esta petición conta co apoio do eurodeputado grego Nicolaus Chountis e o seu grupo parlamentario.

Corcoesto mostra así a súa solidaridade para coa rexión grega afectada pola deforestación ilegal que se está a realizar a consecuencia das actividades extractivas a ceo aberto nunha paraxe de alto valor ecolóxico e ambiental.

A retransmisión en línea dos traballos da Comisión europarlamentaria pódense seguir no seguinte enlace:

http://www.europarl.europa.eu/activities/committees/homeCom.do?language=ES&body=PETI

En relación á petición 768/2012 no seu día pedírase o rexeitamento do proxecto mineiro de Corcoesto en base á deficiente avaliación do documento ambiental, unha declaración institucional ao respecto e que se mantivera aberta a petición por se acaso a Xunta decidía autorizar definitivamente o proxecto. A petición fora aprobada pola eurocámara.

img_20160914_165759

A Xunta de Galicia rexeitou finalmente o proxecto mineiro e declarou a caducidade de 3 dos dereitos mineiros Emilita, Ciudad de Landró e Ciudad de Masma, que formaban parte da área territorial na que se ía desenvolver o proxecto. A día de hoxe, a Xunta de Galicia mantén en vigor 7 dereitos mineiros  (as 7 Julias), que tamen formaban parte do referido proxecto, e que non están caducados, pese a coñecer perfectamente as características da entorna humanizada afectada polos mesmos.

Por tanto á vista de que as 7 Julias carecen hoxe en día de  xustificación pedirase na eurocámara que o goberno galego proceda a súa inmediata cancelación.
Mediante Resolución da Consellería de Economía de Industria (Dirección Xeral de Enerxía e Minas) de data 11 de marzo de 2014 resolveuse denegar a aprobación do proxecto de explotación de ouro (concesións de explotación Emilita nº 1221, Cidade de Landró nº 1.454 e Cidade de Masma nº 1.455) presentado pola entidade Mineira de Coscoesto S.L.U.
Por Resolución administrativa de 7 de agosto de 2015 declárase a caducidade dos dereitos mineiros da mercantil promotora (Emilita, Landró e Masma).
A  Sentenza do Pleno do Tribunal Constitucional 33/2016, de 18 de febreiro, confirma a legalidade da actuación administrativa, e por tanto a CADUCIDADE DOS DEREITOS MINEIROS de Corcoesto, pero so referidos aos 3 mencionados e non aos 7 restantes (as Julias).
Galería

Dous cruceiros diferentes, mesmo mestre canteiro: o cruceiro de Sta. Mariña do Remuiño (Corcoesto) e o do camposanto de San Paio (Coristanco).

A Inquisición estableceuse en Galicia en 1562. Desde ese ano o Santo Tribunal desenvolveu pouca actividade e de feito interrompeuna en 1569 para asentarse de forma definitiva en 1574. A partir de entón a expansión por Galicia do tribunal foi rápida, desenvolvendo 2.023 procesos ata o ano 1700, período que se corresponde co da fase de formación e primeira expansión dos cruceiros.

É unha obra de arte popular constituída por varios elementos:

Plataforma.
Pedestal, normalmente cuadrangular, liso ou con inscricións.
Fuste (ou varal), cuadrangular, octogonal ou cilíndrico, liso con motivos diversos. 
Capitel.
Cruz.

cruceiro-do-camposanto-de-san-paio
Cruceiro do Camposanto de San Paio, Coristanco.
cruceiro
Cruceiro de Sta. Mariña do Remuiño, Corcoesto.

Ambos os dous cruceiros son de principios do seculo XVIII e son autoría do mesmo mestre canteiro. Pódese dicir que son idénticos agás polo capitel. O de Sta. Mariña é máis complexo con volutas e formas circulares. O de San Paio, é máis sinxelo con formas liñais e simples.