Galería

Solicitamos á Xunta de Galicia o cumprimento da normativa que protexe o patrimonio cultural inmaterial ante a avalancha de proxectos eólicos que transforman o territorio e os usos dos solos

A raíz da manchea de proxectos eólicos que se prevé instalar en Galicia cómpre facer algunhas consideracións en relación á necesaria protección do patrimonio inmaterial, e en particular sobre unha das súas manifestacións máis importantes, a toponimia e a microtoponimia.

Se nun monte arestora poden existir alomenos un topónimo para a súa identificación e un microtopónimo incluso para cada unha das parcelas que o conforman, cos efectos do frenesí eólico impulsado pola Xunta de Galicia, estamos a ver como a instalación dos parques eólicos varre por completo con este patrimonio inmaterial (incluidas as lendas, contos…etc. que puideran existir no ámbito da instalación industrial) e o lugar afectado remata por coñecerse por un só nome, o nome do parque eólico ou proxecto industrial, urbanización…etc, que incluso pode ser un nome totalmente alleo ao lugar e/ou de invención propia da mercantil promotora.

Os nomes das terras, dos arroios, das fontes, das penas… son identitarios de Galicia e corren un grave risco de desaparecer porque a maioría só teñen existencia na memoria das persoas maiores. As aldeas quedan sen xente; cada vez hai menos persoas que vivan da agricultura e da ganderíae a actividade pastoril nas serras está case desaparecida…. Coa muda de toda esta realidade o patrimonio inmaterial está en risco.

As transformacións urbanísticas e o cambio dos usos dos solos afectan de xeito severo ao patrimonio inmaterial asociado. A perda dos bens materiais asociados aos nomes de lugar influe significativamente na perda da toponimia e da microtoponimia.

Cómpre adoptar medidas urxentes para a protección deste patrimonio inmaterial e evitar ser un pobo sen memoria.

  • O papel da cidadanía activa como promotora da inclusión do patrimonio inmaterial nos documentos de avaliación ambiental dos proxectos eólicos, industriais e urbanísticos de calquer tipo

Os topónimos, aínda que permanentes no tempo, son moi dinámicos e asígnanse, modifícanse e altéranse de acordo coas necesidades da sociedade e coa súa percepción do territorio, por iso son un legado que debe ser estudado e preservado para o coñecemento de futuras xeracións. É un patrimonio ameazado: de todas é coñecido o proceso de despoboamento que está a sofrir o rural galego, polo que unha parte importante do acerbo toponímico está en serio perigo de perderse para sempre, perda cultural, pois a denominación dos lugares transcende o paso do tempo polo seu perdurabilidade, e por tanto achega unha riquísima información sobre o pasado: os aproveitamentos tradicionais, a fauna, a vexetación ou os acontecementos históricos. Como tal é un importante recurso do patrimonio cultural inmaterial, pouco estudado e valorado.

Neste senso destaca o papel da cidadanía activa para esixir o cumprimento da normativa vixente e que as avaliacións de impactos ambientais recollan todo o patrimonio inmaterial que posiblemente remate esquecido tras a instalación dos parques eólicos.

A cidadanía activa ten o dereito a participar na toma de decisións que afectan ao medio ambiente e por tanto, o dereito a pedir que se cumpra a normativa que protexe o patrimonio inmaterial. Esta participación materialízase tanto no periodo inicial de consultas dos proxectos como na fase da exposición pública dos mesmos. Por outra banda, as persoas directamente afectadas polos proxectos, teñen o dereito engadido de ser escoitadas pola Administración ao longo de toda a tramitación administrativa.

O Convenio de  Aarhus outorga ao público (particulares e asociacións que as representan) o dereito de acceder á información e participar nas decisións adoptadas en materia de medio ambiente, así como de reclamar unha compensación se non se respectan estes dereitos.En 2003, os países da UE aprobaron a Directiva 2003/4/CE relativa ao acceso do público á información ambiental. Debían incorporala ao dereito nacional antes do 14 de febreiro de 2005.

En 2006, a UE adoptou o Regulamento (CE)  número 1367/2006 que esixe ás institucións e organismos da UE aplicar as obrigacións recollidas no Convenio de  Aarhus.

Galicia sempre foi un referente no patrimonio inmaterial. Sen embargo, este patrimonio está en risco. A participación da cidadanía nas avaliacións ambientais dos proxectos industriais é un elemento chave para esixir o respecto a este patrimonio e promover a conservación e a posta en valor da riqueza toponímica do país.

  • Fundamentación normativa

Así a Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental indica que  unha vez que o promotor elaborou o estudo de impacto ambiental, o órgano substantivo debe realizar, nesta ocasión con carácter obrigatorio, os trámites de información pública e de consultas ás administracións afectadas e ás persoas interesadas. A lei establece, por primeira vez, que terán carácter preceptivo entre outros, o informe sobre patrimonio cultural.

Artigo 5 da citada lei establece que entenderase por:

“a) “Avaliación ambiental”: proceso a través do cal se analizan os efectos significativos que teñen ou poden ter os plans, programas e proxectos, antes da súa adopción, aprobación ou autorización sobre o medio ambiente, incluíndo na devandita análise os efectos daqueles sobre os seguintes factores: a poboación, a saúde humana, a flora, a fauna, a biodiversidade, a  geodiversidad, a terra, o chan, o subsolo, o aire, a auga, o clima, o cambio climático, a paisaxe, os bens materiais, incluído o patrimonio cultural, e a interacción entre todos os factores mencionados”.

A avaliación ambiental inclúe tanto a avaliación ambiental estratéxica, que procede respecto dos plans ou programas, como a avaliación de impacto ambiental, que procede respecto dos proxectos. En ambos os casos a avaliación ambiental poderá ser ordinaria ou simplificada e terá carácter instrumental respecto do procedemento administrativo de aprobación ou de adopción de plans e programas, así como respecto do de autorización de proxectos ou, no seu caso, respecto da actividade administrativa de control dos proxectos sometidos a declaración responsable ou comunicación previa.

A lagoa de Traba, no municipio de Laxe, fonte de innumerables lendas e afectada polos proxectos eólicos Monte Chan e Pena dos Mouros

Por  “Patrimonio cultural” entende a lei que se inclúen todas as acepcións deste tipo de patrimonio, tales como histórico, artístico, arquitectónico, arqueolóxico, industrial e inmaterial.

Por outra banda o artigo 7 da lei referenciada, relativo á aplicación da avaliación de impacto ambiental, indica que serán  obxecto dunha avaliación de impacto ambiental simplificada:

“c) Calquera modificación das características dun proxecto do anexo I ou do anexo II, distinta das modificacións descritas no artigo 7.1. c) xa autorizados, executados ou en proceso de execución, que poida ter efectos adversos significativos sobre o medio ambiente. Entenderase que esta modificación pode ter efectos adversos significativos sobre o medio ambiente cando supoña:

(…) 6.º Unha afección significativa ao patrimonio cultural”.

O artigo 35 da Lei 21/2013, do 9 de decembro relativo ao estudo de impacto ambiental indica:

“1. Sen prexuízo do sinalado no artigo 34.6, o promotor elaborará o estudo de impacto ambiental que conterá, polo menos, a seguinte información nos termos desenvolvidos no anexo VI:

c) Identificación, descrición, análise e, se procede, cuantificación dos posibles efectos significativos directos ou indirectos, secundarios,  acumulativos e  sinérgicos do proxecto sobre os seguintes factores: a poboación, a saúde humana, a flora, a fauna, a biodiversidade, a  xeodiversidade, o chan, o subsolo, o aire, a auga, o medio mariño, o clima, o cambio climático, a paisaxe, os bens materiais, o patrimonio cultural, e a interacción entre todos os factores mencionados, durante as fases de execución, explotación e no seu caso durante a demolición ou abandono do proxecto”.

Por outra banda o artigo 37 referido á consulta ás Administracións públicas afectadas e ás persoas interesadas establece que oórgano substantivo deberá solicitar con carácter preceptivo os seguintes informes, que deberán estar debidamente motivados:

“a) Informe do órgano con competencias en materia de medio ambiente da comunidade autónoma onde se sitúe  territorialmente o proxecto.

b) Informe sobre o patrimonio cultural, cando cumpra”.

Ademais entre os criterios mencionados no artigo 47.2 para determinar se un proxecto do anexo II debe someterse a avaliación de impacto ambiental ordinaria figura a súa posible afección a “9.º Áreas con potencial afección ao patrimonio cultural” e o estudo de impacto ambiental, ao que se refire o artigo 35, deberá incluír a información detallada nos epígrafes que se desenvolven a continuación:

“(…) b) Descrición, censo, inventario, cuantificación e, no seu caso, cartografía, de todos os factores definidos no artigo 35, apartado 1, letra  c), que poidan verse afectados polo proxecto: a poboación, a saúde humana, a biodiversidade (por exemplo, a fauna e a flora), a terra (por exemplo, ocupación do terreo), a  geodiversidade, o chan (por exemplo, materia orgánica, erosión,  compactación e selaxe), o subsolo, a auga (por exemplo, modificacións  hidromorfolóxicas, cantidade e calidade), o medio mariño, o aire, o clima (por exemplo, emisións de gases de efecto invernadoiro, impactos significativos para a adaptación), o cambio climático, os bens materiais, o patrimonio cultural, así como os aspectos arquitectónicos e arqueolóxicos, a paisaxe nos termos do Convenio Europeo da Paisaxe, e a interacción entre todos os factores mencionados”.

A Lei 5/2016, do 4 de maio, do patrimonio cultural de Galicia establece no seu Título V o réxime do patrimonio cultural inmaterial. O artigo 8 relativo á  “Clasificación dos bens do patrimonio cultural de Galicia” establece:

“Os bens de interese cultural poden ser inmobles, mobles ou inmateriais.

(….)3. Considéranse bens do patrimonio cultural inmaterial para os efectos desta lei:

a) Os usos, representacións, expresións, coñecementos e técnicas, xunto cos instrumentos, obxectos, artefactos e espazos culturais que lles son inherentes, que as comunidades, os grupos e nalgúns casos os individuos recoñezan como parte integrante do seu patrimonio cultural, e en particular:

1. º A lingua como vehículo do patrimonio cultural inmaterial, regulada pola súa normativa específica.

2. º As tradicións e expresións orais.

3. º A toponimia.

4. º As artes do espectáculo, en especial a danza e a música, representacións, xogos e deportes.

5. º Os usos sociais, rituais, cerimonias e actos festivos.

6. º Os coñecementos e usos relacionados coa natureza e o universo.

7. º As técnicas artesanais tradicionais, actividades produtivas e procesos”.

O artigo 34 do texto legal citado expresa no relativo aos “Plans, programas e proxectos con incidencia sobre o territorio”:

“1. Todos os plans, programas e proxectos relativos a ámbitos como a paisaxe, o desenvolvemento rural ou as infraestruturas ou calquera outro que poida supoñer unha afección ao patrimonio cultural de Galicia pola súa incidencia sobre o territorio, deberán ser sometidos ao informe da consellería competente en materia de patrimonio cultural, que establecerá as medidas protectoras, correctoras e compensatorias que considere necesarias para salvagárdaa do patrimonio cultural afectado, sen prexuízo das súas competencias para a posterior autorización das intervencións que puideren derivarse dos documentos en trámite.

No caso de plans, programas ou proxectos sometidos a un procedemento de avaliación ambiental, o organismo competente para a súa tramitación solicitará o informe preceptivo da consellería competente en materia de patrimonio cultural segundo o establecido na normativa reguladora dos devanditos procedementos de avaliación ambiental.

As condicións e conclusións deste informe incluiranse nos resultados do informe ambiental que corresponda“.

O artigo 69 da citada lei refírese ás medidas específicas de salvagarda e establece que as administracións públicas adoptarán unha política xeral encamiñada a destacar a función do patrimonio cultural inmaterial na sociedade como elemento de carácter  identitario, así como a integrar o súa salvagarda nos seus programas de planificación, especialmente mediante os programas educativos e de sensibilización adecuados para o recoñecemento, o respecto, a difusión e a valorización do patrimonio cultural inmaterial na sociedade, nos que a infancia e a mocidade ocuparán un lugar relevante.

  • A protección do patrimonio inmaterial na normativa española

O 17 de outubro de 2003, aprobábase pola Unesco a Convención para a  Salvagarda do Patrimonio Cultural Inmaterial, ratificada por España no ano 2006.

A Constitución Española de 1978 no artigo 46 protexe o patrimonio cultural inmaterial e o artigo 149.1.28.ª redunda na referencia ao patrimonio cultural, xunto ao artístico e monumental español.

A Lei 10/2015, do 26 de maio, para a  salvaguardia do Patrimonio Cultural Inmaterial establece no seu artigo 1:

“O obxecto da presente lei é regular a acción xeral de  salvaguardia que deben exercer os poderes públicos sobre os bens que integran o patrimonio cultural inmaterial, nos seus respectivos ámbitos de competencias”.

E o seu artigo 2 no relativo ao concepto de patrimonio cultural inmaterial establece:

Terán a consideración de bens do patrimonio cultural inmaterial os usos, representacións, expresións, coñecementos e técnicas que as comunidades, os grupos e nalgúns casos os individuos, recoñezan como parte integrante do seu patrimonio cultural, e en particular:

  1. Tradicións e expresións orais, incluídas as modalidades e particularidades lingüísticas como vehículo do patrimonio cultural inmaterial; así como a toponimia tradicional como instrumento para a concreción da denominación xeográfica dos territorios”.

Por outra banda, o artigo 4 do citado texto legal establece a importancia da protección dos bens materiais asociados ao establecer con carácter imperativo que:

“As Administracións Públicas velarán polo respecto e conservación dos lugares, espazos, itinerarios e dos soportes materiais en que descansen os bens inmateriais obxecto de  salvaguardia”.

• Nota: Lei 3/1983, do 15 de xuño, de normalización lingüística, artigo 10.1: «Os topónimos de Galicia terá como única forma oficial a galega.»

A participación e a cidadanía activa son as chaves para a protección do patrimonio cultural inmaterial
Galería

Coñece o proxecto eólico Rebordechao do grupo Statkfrat, que afecta ao Macizo Central ourensá e a 26 montes veciñais en mán común

Montes veciñais en man común afectados directamente polo proxecto eólico Rebordechao:

•  Guimarei

• Serra de San Salvador e Monte de Arriba

•  Xeixadelo e  Carballeiras

• Travesa

•  Lastredo e  Mallada Grande

• De  Navallo

• Lama de Mazaira

• De  Tamicelas

• San Mamede de Prado e  Candas

• Río Cabras

• Serra de San Mamede

• San Mamede e  Medo

• De Santiso

•  Murriosa

•  Texo

• Verea

•  Lombada e Loureiro

• Porto  Coiños e Penas  Vellas

•  Carqueixal

• Monte  Uzal

• Montes de  Cacharrequille

•  Forcada, Medias e Miranda

• Cotelo e Río Dous  Carneiros

• Fontes  Vellas

• Castro  Puxando e  Tardeles • Chao De  Ramiscas e Ribeiras de  Cerreda

O Plan Hidrolóxico da Demarcación  Hidrográfica do Douro diferencia na parte española 67 masas de augas subterráneas, estando incluída na zona a parte da masa de auga ES020 Vilardervós – Laza:

  • Conca do Sil
  • Conca Baixa do Miño
  • Vilardervós – Laza

Na contorna do parque localízanse duas Reservas naturais fluviais:

  • Río  Navea e Rego dá Ribeira Grande.

Tanto na  envolvente de 5 km como na de 10 km do conxunto de instalacións localízanse as seguintes zonas protexidas de auga potable (ZPAP): Conca baixa do Miño, Conca do Sil, Xinzo de Limia, Encoro de  Leboreiro, Laza, Verín, Río  Tioira, Río Arnoia I, Río da  Lagoa de Antela, Río Limia I en Alta Limia, Río Arnoia II, Río  Tioira. Afecta a diversos hábitats protexidos pola Directiva 92/43/CEE, relativa á Conservación de Hábitats Naturais e da Fauna e Flora Silvestres, tanto prioritarios como de interés comunitario: 4020*, 4030, 4090, 6230*, 6430, 6510, 8220, 8230, 91E0, 9230, 9260.

O Atlas e Libro Vermello dos Mamíferos Terrestres de España establece a presenza na zona a estudo de, polo menos, 42 especies de mamíferos, entre os cales destacan o desmán ibérico (Galemys  pyrenaicus), e tres especies de morcego, o morcego  ratoneiro grande (Myotis  myotis), o morcego grande de ferradura (Rhinolophus  ferrumequinum) e o morcego pequeno de ferradura (Rhinolophus  hipposideros), catalogados como “Vulnerables” no Catálogo galego de especies ameazadas, regulado polo Decreto 88/2007, do 19 de abril. Ningunha destas especies presenta actualmente un Plan de Conservación.

O Atlas das Aves Reprodutoras de España documenta 104 especies de aves na zona. Destaca a presenza do  aguilucho  cenizo (Circus  pygargus) e o  aguilucho pálido (Circus  cyaneus), catalogadas como “Vulnerables” no Catálogo galego de especies ameazadas, así como a  agachadiza común (Gallinago gallinago), categorizada “En perigo de extinción” para as poboacións  nidificantes.

Respecto a especies afectadas por plans de conversación ou recuperación a nivel rexional, a Dirección Xeral de Conservación da Natureza da Xunta de Galicia, aprobou por Decreto 70/2013, do 25 de abril, o Plan de Recuperación do  galápago europeo (Emys  orbicularis) en Galicia, a maior parte do parque eólico, parte da liña de evacuación e as actuacións na estrada de acceso inclúese en zonas de presenza potencial desta especie.

O Atlas e Libro Vermello dos Anfibios e Réptiles de España  describe a presenza na zona de estudo de 19 especies de réptiles e 11 especies de anfibios. Destacan a presenza de varias especies catalogadas como “Vulnerables” no Catálogo galego de especies ameazadas. Son o  lución (Anguis  fragilis), a  lagartija serrana (Iberolacerta  montícola) a  culebra  viperina (Natrix  maura),  culebra de colar ( Natrix  Natrix), a  culebra de escaleira ( Rhinechis  scalaris), dentro dos réptiles, e a ra  patilarga (Ra ibérica), a  rá  de San Antón ( Hyla  arboreav), o  tritón ibérico ( Lissotriton  boscai), o sapo de espueslas (Pelobates cultripes), e a píntega común (Píntega píntega), dentro dos anfibios.

Ningunha destas especies presenta Plan de Conservación aprobado.

Afección á Rede Natura:

  • ZEC Macizo Central (COD. ES1130002)
  • ZEC Río Támega (COD. ES1130005)
  • ZEC Bidueiral de Montederramo (COD. ES1130003)
Galería

Créase a asociación de afectadas pola manipulación informativa da redacción carballesa da Voz de Galicia

Veciñanza de Cabana de Bergantiños aproba nunha asemblea celebrada o día de hoxe en Neaño, localidade do domicilio social da entidade, a asociación de afectadas pola manipulación informativa da redacción carballesa da Voz de Galicia. As constituíntes consideran que a corrupción e a violación á lei e a súa institucionalización implica ausencia do Estado de Dereito, violación aos dereitos humanos, abuso de autoridade, impunidade e, mesmo, exclusión. Os medios de comunicación non poden actuar ao marxe do respecto aos Dereitos Humanos e fóra por tanto do Estado Democrático de Dereito. A asociación é sen ánimo de lucro e o ámbito xeográfico abrangue a comarca de Bergantiños.

O que realiza a redacción carballesa da Voz de Galicia coa manipulación informativa de determinadas noticias é encubrir a corrupción política e poñer en xaque precisamente dos Dereitos Humanos. A vida pública xógase en boa medida nos medios de comunicación e non é posible  concebir unha democracia moderna sen unha prensa libre e independente e sen unha sociedade que exerza o seu dereito para comunicar. Os medios vixían ás autoridades e denuncian o abuso do poder. Sen eles, a cidadanía atoparíase desarmada para defender os seus dereitos. A sociedade organizada xulga, propón e constrúe. A opinión cidadá, a denuncia documentada e a proposta viable destrúen o silencio e a impunidade e avanzan cara á construción auténtica dun novo código común de  civilidade democrática, permitindo á sociedade civil manterse alerta en canto ao respecto da liberdade de expresión, de coñecemento, de decisións e do libre fluxo de ideas.

Vivir entre bandas

Javier Mayoral, profesor da Universidade Complutense de Madrid: “A manipulación nos medios de comunicación é corrupción pura e dura”

Un informe policial do Seprona presentado o 12 de marzo de 2018 no Xulgado de Carballo atribuía ao alcalde popular do concello de Cabana de Bergantiños, un posible delito de prevaricación urbanística e de falsidade documental, en relación ás actuacións sobre duns hórreos na praza pública de Canduas. O informe do Seprona estendía a denuncia ao arquitecto municipal e outros técnicos que interviran nas obras. O atestado da policía xudicial iniciou un proceso penal no que se persou como acusación popular veciñanza do municipio cabanés.

A desinformación é un fenómeno inherente á loita polo poder. Desinfórmase para moldear a opinión pública e estender así as fronteiras do control. Así a desinformación é o exercicio da mentira, engánase para manter o poder, chegar a el ou aumentalo.

Sen embargo, e a pesar do dereito lexítimo que ten a cidadanía de presentar unha acción popular e recurrir ante a Xustiza, para perseguir a corrupción dos seus dirixentes políticos de ser o caso, desde a redacción de Carballo do xornal La Voz de Galicia, que dirixe Xosé Ameixeras Lavandeira (membro do padroado da Fundación Eduardo Pondal do Couto), comezan  algúns xornalistas como é o caso de Antonio Longueira Vidal (apercibido en varias ocasións pola Secretaría Xeral de Igualdade da Xunta de Galicia polo tratamento sexista das información)1, a publicar unha serie de artigos encamiñados a a asoballar e denigrar a honra dás persoas querelantes e a súa entorna.

A redacción de Carballo de La Voz de Galicia, instrumento de presión para denigrar a honra da cidadanía “rebelde” e limitar os Dereitos Humanos

Comezan así a publicarse unha serie de artigos en La Voz de Galicia con titulares como “El alcalde cabanés se siente víctima de una persecución de un grupo de vecinos2 do 04/05/2018, relativo ás denuncias da veciñanza por unhas obras na entorna da igrexa de Corcoesto ou este outro titular “El alcalde de Cabana se considera perseguido «polas denuncias falsas dun grupo de xente a raíz da mina»3, en relación ás obras da praza de Canduas ou o máis recente o do 02/12/2020 que alude á letrada do querelante das obras de Canduas vinculándoa coa asociación ambiental e cultural Petón do Lobo sin vir ó conto, xa que a asociación nada ten que ver co proceso xudicial ao que referencian como “El alcalde de Cabana, indemnizado con 4.659 euros por un litigio al que se aportó una prueba falsa” 4 e no que se indica literalmente: “El alcalde de Cabana, José Muíño Domínguez, será indemnizado por el Concello con 4.658,50 euros por los gastos jurídicos asumidos en relación a una denuncia presentada en el 2016 por José Díaz Rodríguez,  que en mayo del pasado año se presentó como candidato a la alcaldía por Agrupación de Electores Ciudadanos Independientes de Cabana, y cuya defensa llevó la letrada Ana Martina Varela Velo, vinculada a la entidad Petón do Lobo, por las obras realizadas en el 2015 en la plaza de Canduas”.

A edición de Carballo da Voz de Galicia actúa, nos exemplos indicados, como instrumento de presión e control sobre a cidadanía activa, que exerce os seus lexítimos dereitos individuais no control e supervisión da corrupción por parte dos Tribunais de Xustiza e das autoridades competentes, polo que a súa actuación na edición de determinado tipo de noticias non só é reprochable senón que incluso puidera ter consecuencias penais por posibles danos á dignidade e honra dás persoas.

Isto é tan elemental que a redacción carballesa da Voz de Galicia non só estaría a vulnerar os dereitos fundamentais da Constitución española senón tamén unha manchea de liberdades e dereitos, amparados por Declaracións Universais a prol dos Dereitos Humanos.

1https://valfluvialdolouridocorcoesto.com/category/a-violencia-machista-nos-medios-de-comunicacion/4

2https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/carballo/2018/05/04/alcalde-cabanes-siente-victima-persecucion-grupo-vecinos/0003_201805C4C6991.htm

3https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/carballo/2019/01/17/alcalde-cabana-considera-perseguido-polas-denuncias-falsas-dun-grupo-xente-raiz-da-mina/0003_201901C17C5994.htm

4https://www.lavozdegalicia.es/noticia/carballo/2020/12/02/alcalde-cabana-indemnizado-4659-euros-litigio-aporto-prueba-falsa/0003_202012C2C4992.htm

Galería

A asociación ambiental Petón do Lobo denuncia as sondaxes ilegais que a compañía mineira sueca Eurobattery Minerals realiza na parroquia de Castriz, no municipio de Santa Comba (A Coruña)

  • Petón do Lobo insta á Xunta de Galicia á paralización inmediata das prospeccións, en tanto que non someta a exposición pública o proxecto dos permisos de investigación mineira e o plan de restauración das catas, que a mercantil realiza na exploración de níquel, cobalto, cobre e terras raras
  • O dereito mineiro Carmen sobre o que traballa a empresa, caducado dende hai anos, de máis de 2.500 hectáreas de superficie en Santa Comba e Coristanco, abrangue núcleos habitados como o de Castriz, San Salvador, Vilartide, Vilardante de Arriba, Boaña de Abaixo, Boaña de Arriba, Boimente, A Choupana, Esternande, Estévez, Frieiro, O Hospital, A Mostaza, O Outeiro, Padreiro, Traba, Vento, Xallas, O Xesto, Castro, Choupana, Codeseira…etc, masas de auga, fontes, mananciais, granxas e terras da concentración parcelaria de gran aptitude agrícola
  • A asociación insta ao alcalde de Santa Comba a á corporación municipal a esixille á Dirección Xeral de Planificación enerxética e Recursos Naturais da Xunta de Galicia a paralización inmediata das prospeccións mineiras e o cumprimento estricto da normativa. Tamén insta á cidadanía afectada das parroquias de Castriz e de San Salvador de Padreiro a organizarse para a defensa das súas casas e as súas terras.

Carmen é o nome do dereito mineiro sobre o que Eurobattery Minerals realiza as prospeccións mineiras na parroquia de Castriz para a busca de níquel, cobre o cobalto.

Este dereito mineiro solicitado no ano 1942 e inscrito no censo catastral mineiro no ano 1944 como concesión directa de explotación abrangue 2.559.9400 hectáreas nos municipio de Santa Comba e Coristanco, na provincia da Coruña. Non obstante, a falla de explotación da concesión ao longo do tempo finiquitou o mesmo por caducidade, se ben a Xunta non declarou formalmente a mesma cando debera facelo.

A parroquia de Castriz forma parte do proxecto “Corcel”, que en teoría abarcaría outros dereitos mineiros colindantes con Carmen, como é Santa María de 117.8560 hectáreas, Santa Bárbara de 695.0650 hectáreas e Carballeira de 482.3300 hectáreas, todos eles adquiridos por Eurobattery Minerals no ano 2019 a Galicia Tin & Tungsten, S.L, outra compañía creada para especular con este tipo de dereitos mineiros.

Para a Xunta de Galicia “Galicia é unha mina” e prácticamente boa parte de Santa Comba está enriba dos dereitos mineiros de Eurobattery Minerals. De resultar exitosas as prospeccións é probable que a veciñanza dos núcleos de Boaña de Abaixo, Boaña de Arriba, Boimente, Castriz, A Choupana, Escanande, Estévez, Frieiro, O Hospital, A Mostaza, O Outeiro, Padreiro, Traba, Vento, Xallas, O Xesto non poidan convivir á beira dun proxecto industrial de mina a ceo aberto que empregará explosivos tipo A e que lles obrigaría ao éxodo poboacional.

Por tanto é imprescindible que a veciñanza se organice e demande información tanto ao concello como á Xefatura territorial de Minas da Coruña, xa que logo, o flagrante incumprimento da normativa mineira, a opacidade e falla de transparencia institucional ao redor do proxecto “Corcel”, evidencia que a postura da Xunta de Galicia é estar á beira da empresa e favorecela en todo o que poida, ata o punto de non someter a exposición pública nin os proxectos dos permisos de investigación mineira nin os plans de restauración das catas e prospeccións, nunha tramitación espúrea máis propia de Administracións corruptas e neocoloniais do pasado, que de democracias avanzadas do século XXI.

Galería

O dereito fundamental do apego ao territorio

A conservación baséase nas emocións

George Schaller, un dos biólogos máis reputados a nivel mundial, considerado o pai do conservacionismo, dicía que pódese facer a mellor ciencia do mundo, pero a conservación baséase na emoción, e ao menos que se trate de emocións, nunca se pode facer nada relevante.

De George Schaller é a famosa frase: “Temos que mudar culturalmente a nosa relación có mundo natural”.

A conservación vén do corazón e nunca se debe esquecer isto. É fundamental criar unha sensación de parentesco cós animais, coa natureza, coa auga, coa terra, cos recursos naturais…etc, xa que precisamos dunha implicación emocional que impulse ás masas á acción e ao coidado do territorio no que vive e habita. De aí a importancia dá participación e toma de conciencia dás comunidades locais.

Este é o desafío actual, incluso da ciencia, e moito máis do ecoloxismo e o activismo social e medioambiental: para conectar ás persoas cós problemas cotiás e a necesidade de conservación e restablecemento dos recursos naturais, precisamos da arte e traballar coas emocións. Temos que sentir algo se imos actuar.

Por iso, precisamos de mensaxes que cheguen ao corazón da xente e nos fagan reflexionar. Debemos traballar as emocións. Ao cambiar os pensamentos podemos cambiar a realidade. E a mudanza da realidade non se pode facer á marxe das comunidades locais e incluso dos mass media, se for posible. Por iso o enunciado “A túa casa está enriba dunha mina” ou este outro, “Galicia é unha mina”, promovido incluso a nivel institucional pola Xunta de Galicia, ademais de ser tristes realidades, serven para amosar a gravidade e o alcance real da problemática actual en materia de minería.

A realidade é que as grandes corporacións e mafias neoliberais non se interesan polo país, as terras ou as xentes que as habitan. Queren gañar diñeiro, e máis se son estranxeiras, que queren facelo rápido e irse. Por que é tan difícil ver os beneficios de protexer o medio ambiente? Porque non son inmediatos. Construír unha gran mina, destruíndo centos de quilómetros cadrados de chan e bosques xera unha renda inmediata e iso satisfai a moitos. Pero non ten futuro. Se se perde todo, ninguén vai estar contento. Por iso cómpre cambiar os pensamentos para cambiar esta realidade tan obscena.

A solución: o dereito fundamental de apego. O apego ao territorio e o seu desarrollo

O apego ao lugar é a relación simbólica formada por persoas que dan significados afectivos culturalmente compartidos a un  espazo particular  ou porción de  terreo que ofrece as bases para a comprensión individual e colectiva dá relación co medio ambiente. O apego é ese lazo afectivo que  unha  persoa  ou animal forma entre o  mesmo e un determinado lugar, un lazo que  lle impulsa a permanecer  xunto a ese lugar non  espazo e non tempo. A característica  máis destacada  é a tendencia para lograr e  manter un  certo  grao de  proximidade  ao  obxecto de apego. Existe un  dereito  ao apego. E este  dereito  é un  dereito  inalienable e inherente a  personalidade humana,  aínda que  non  é  exclusiva  desta. Os  animais  tamén  teñen e viven o dereito de apego.

O apego constrúe o vínculo afectivo co medio, e isto é o que desencadea unha reacción emocional ante a noticia dun megaproxecto industrial acaparador de terras, depredador de recursos naturais, expoliador de identidades….etc.

O territorio convértese en algo máis que un espazo físico, representa as raíces, os recordos, as relacións humanas, a privacidade, a identidade.

Trátase de sentimentos: cada fonte, cada recuncho do pobo, cada paxaro, cada carreiro, cada cómaro, cada lembranza, cada cousa ten a súa historia. Noutro lugar non se é ninguén. Róubannos a identidade, a nosa historia, a nosa cultura, o que somos como pobo, como grupo…? Se algo somos, é dentro dese pobo, no seo dese grupo ou comunidade local.

De aí a importancia do bo coñecemento do territorio afectado e incluso da toponimia e sobre todo, da microtoponimia, que vincula emocionalmente á persoa co seu territorio: a casa de Manolo, o lugar do Souto, a eira de Estrela, a chousa de Socorro, a cancela do ribó…

O que non saben os predadores é que as emocións e o corazón moven montañas.

É notorio que o territorio non é só o espazo físico e cultural, senón que inclúe tamén aspectos das biografías, como os mortos e os recordos, ademais das relacións que mencionamos. O apego fundaméntase nunha práctica cotiá que alimenta recordos que provocan emocións. Isto fai que o lugar se transforme en algo que non só pertence ás persoas, senón do que son parte. O tema dos panteóns, por exemplo, é recorrente nas experiencias que supoñen un desprazamento. En case todas as culturas, o lugar no que están enterrados os mortos é sacro, é un vínculo poderoso entre as persoas e o lugar, e presupón unha preocupación máis diante dun  posible desprazamento.

Non ter un lugar ao cal volver cando se desexe, ou atopalo totalmente cambiado, mudado, transformado… presupón desarraigamento, un sentimento de abandono.

As emocións como instrumento para o desarrollo do apego e a defensa dá terra

É fundamental traballar o apego ao territorio na resistencia contra os megaproxectos industriais envelenados de fascismo neoliberal. Espertar a intensidade emocional e os vínculos entre as persoas e o lugar onde viven ou o seu lugar de nacemento ou de orixe é fundamental. Só así se garante o cambio de mentalidade, a conciencia social das masas ante o expolio e a protección e conservación dos recursos naturais.

Por iso, o activismo actual ten a ardua tarefa de desarrollar o apego ao territorio para contribuir a defensa deste e os seus recursos. Ben o sabía o biólogo alemán George Schaller, que insistía na importancia das emocións como instrumento necesario para a conservación dos recursos naturais e dos territorios.

O levantamento do veo

As mafias mineiras e institucionais traballan no senso contrario: fomentando o desapego. E isto cómpre telo moito en conta. O desapego á terra, o desapego aos recursos naturais, o rexeitamento ao lugar de orixe… Cantas veces non escoitariamos falar “…ese eido non vale nada”, “os montes agora só causan problemas…” ou “para que queres esas terras que só che xeran conflitos…“, “na aldea non hai futuro…”, “a aldea é cousa de pobres…”.

Metodoloxía para capitalizar o apego ao territorio e á defensa da terra

Reflectir a totalidade da problemática que axexa á comunidade desde o proxecto industrial fabricado nos despachos da mafia neoliberal: mercantís sen escrúpulos, profesionais da política corruptos, medios de comunicación contaminados e empregados públicos que se enredan na telaraña para defender intereses espúreos. Estes e non outros, son os catro alicerces básicos que sostén un macroproxecto industrial depredador de recursos do común.

O espertar das emocións e o corazón son o instrumento fundamental para a defensa da terra.

E ben o sabe o amigo lobo…., que precisamente coida do seu territorio desarrollando todo o seu apego. O lobo é, obxectivamente, o depredador  apical (“apex predator”) que máis desarrolla o apego na súa función ecolóxica nos ecosistemas. E na defensa da terra, cómpre sermos neste senso un pouco lobos.

(Estás a ler un artigo que pertence á serie “Lobo e Territorio. O desarrollo dá cidadanía activa”, dá asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo).

Queres coñecer algo máis de George Schaller? El dicía:

“Brasil proxectou 417 represas na  Amazonia. Calcule cantas estradas implica iso, cantas persoas circulando, canta caza nesa área e cantos bosques serán destruídos”. A que dá que pensar?

Galería

A asociación Petón do Lobo publica o poemario “Amar as Paisaxes”, un proxecto de poesía participativa, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia

“Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa” é un poemario que resultou do proxecto de poesía participativa impulsado pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo a nivel Galicia, no primeiro semestre deste ano. A temática, centrada na posta en valor das paisaxes, pretende acumular e reflictir as experiencias, vivenzas e sensacións que as persoas creadoras participantes consideraron transmitir en máis dun cento de poesías que configuran o libro. A Paisaxe, como Ben Común e Dereito individual e colectivo, é a temática que aborda este poemario desde múltiples puntos de vista.

A Paisaxe é froito da percepción específica de cada ser humano. E doutra banda, tamén é un ben común, en tanto que todos os seres poden percibilo e por tanto, lelo, entendelo e asumilo de formas distintas. A Paisaxe é un ben común que non exclúe a ningúen.

A Paisaxe, tal e como demostra o poemario, é multifacética e polisémica. Pode haber moitas paisaxes e outras tantas percepcións e interpretacións feitas por calquer ser humano que o perciba. A pesar diso, non existe outro constructo intelectual con esas características e potencialidades capaces de combinar o obxectivo co subxectivo e o tanxible co intanxible.

Ademais diso, a paisaxe alberga outros valores que teñen efectos no ser humano que o percibe. Por exemplo, a paisaxe pódenos chegar a prover dun certo grao de benestar e coadxuva á obtención de mellores condicións de saúde. Estes efectos da paisaxe derívanse da interacción entre as características biofísicas deste e os procesos perceptivos das persoas espectadoras.

A Paisaxe ostenta a categoría de utilitas publica, esa utilidade pública que acubilla tanto valores estéticos como éticos, que dalgunha forma, atesouran o dereito á vida, xa que a defensa e protección da paisaxe significa a salvagarda do medio ambiente e da natureza, para as xeracións presentes e futuras, pero tamén, a protección duns marcos socioculturais determinados ancorados na historia.

Velaquí algúns exemplos desa paisaxe multifacética e polisémica que se recollen no poemario:

(Depósito Legal: C 974-2020).

 

“Desde a parroquia veciña de Langueirón, a nosa socia Tamara envíanos unha fermosa poesía con unha imaxe do vello muíño da Vitureira, á beira do río Anllóns.

Na volta do río

Tempos esquecidos.

Muíños fariñeiros desfeitos

entre os talos sarmentosos das hedras tersas que ruben polos troncos.

Nova vida desde a vida vella.

Medran hedras nas pedras dos meus lugares.

Toxos, fentos, xestas e silvas…

Cachotes de pedras amoreadas,

agora donceis das hedras que medran na beira do río…

Hedras que enraman e van dependurando aquí e acolá

anacos da memoria.

Correolas da carraxe que xera o esquecemento…

de muíños que xa non cantan.

E esmorecen, esquecidos, na volta do río.

Cando só canta o río

ese melancólico monólogo

que di  o que cala en balde.

Hedras que agachan ruínas,

dos ollos das que buscan

nos escombros do pasado.

E o tempo pasa

reflectindo noites e arrastrando días…,

coma se nada.

Vello muíño da Vitureira
O vello muíño da Vitureira, á beira do río Anllóns, en Langueirón (Ponteceso)

río Anllóns
Río Anllóns ao seu paso por Cereo (Coristanco)

 

“Desde Carballo, a nosa socia Paula María, envíanos esta fermosa poesía moi acorde coa seca que estamos a vivir arestora.

Por que non canta o río?

Auga,  onde vas?

Auga do río, onde descansas?

(Pido permiso á Terra para que brote Auga.

Pido perdón por todo o mal que che fixemos…)

E todo  xa  é nada

porque o río decidiu  morrer.

Porque  as  cinzas  cubriron o  leito.

E  non  dixo nada.

Porque  matámolo.

Porque  enchémolo de  entullo,

porque  magoámolo,

porque  lle  roubamos a  auga,

porque o  ferimos de  morte,

porque o abandonamos…

E ti que  decidiches

cravar  as raíces  na  terra e

arrincar  do  interior a  forza que  che  dá

para   agromar e  arrolarte ao  vento,

e demostrar,

que  sen a  terra  non se vive,

sen o aire non se respira,

sen  auga  mórrese.

E  loitar cada día..

para vivir nun país sen auga.

Buscar en cada río,

noutrora o país dos mil ríos,

a  auga que te alimenta.

E sentir que  non  hai  auga.

E os salgueiriños e as abelairiñas dixeron: non.

E as xuncas dixeron: non.

E búscote na ribeira do río,

búscote na fonte vella,

búscote na borrasca cargada de choiva e frío

e non te atopo.

Onde estás Auga?

Por que non canta o río?

Por que non ri a fonte?

Onde fuxiches?

río Anllóns contaminado Carballo
Contaminación no río Anllóns ao seu paso por Carballo

 

“O noso amigo e socio Xosé, envíanos este poema desde Bustelo, un lugar da parroquia de Valenza (Coristanco), afectado por proxectos eólicos.

Ousadía

Mandas con arrogancia na montaña,

posúes con orgullo o vento,

tes a ousadía de criar castelos no ceo.

Mais ….arrincaremos eses delirios con forza das túas entrañas,

e plantarémolos na túa testa,

para que nela vexas medrar dólares e afogues

 no abafo da abundancia

e morras de tristeza,

na secura do deserto

porque… o aire  é  noso,

a montaña  é  nosa,

o  ceo  é  noso.

Noso  é.

De  ninguén  máis.

Ousadía poesía proxecto eólico Bustelo
Debuxo feito polo autor inspirado no proxecto eólico de Bustelo

 

“Desde o Val Miñor, o noso socio Brais e a súa familia envíannos esta poesía adicada ao monte Perrol, tras visitalo a pasada fin de semana. O amor polas nosas paisaxes….

Monte Perrol

Porque en ti está a orixe,

porque loitas pola vida e queres atrapar o sol coas espirais dos teus cornos.

Porque restauras as almas co silencio do teu cumio.

Espazo sagrado que rexenera vidas humanas

baleiras, insignificantes…mortas.

A beleza das túas paisaxes envólvenos intensamente.

Constelación con un corno en espiral…, que dominas os ceos…, ariete…

Porque representas a orixe metafísica do mundo coas espirais da túa

Cabeza Carneiro.

Impulso cara a vida, eterno empezar e eterno renacer da vida,

dá luz.

Pedra Alba, Perrolúa…

Bautismo de Luz e Sabedoría…

Talismán que custodias as mámoas dos nosos ancestros.

Símbolo da forza que che dá a túa natureza pétrea,

mais coa necesidade da humildade pasas despercibida.

Liderazgo, poder e capacidade de actuación frente a adversidade,

Resiliencia… e sacrificio.

Fertilidade e procreación.

Chörten; aire e saber dos actos.

O sol e a lúa que te rematan evocan o éter e a sabedoría da lei natural.

Con impulso atravesas as tebras e abres as murallas.

Fillas do Sol que loitan contra as tebras.

Incluso a fortaleza ás veces precisa ser humilde…

Aos teus pés Vista Alegre e o val de Bello.

En fronte o Alto do Resío…

A túa beira, Aldemunde e o val do Lourido…

O reencontro contigo é algo moi ancestral, que o ser humano esqueciu…

Algo poderoso…

E alí onde queira que as túas rocas emerxan, máis aló do murmurio e os ecos do silencio, tan só brillan os escintileos do firmamento, as constelacións…,

o Infinito.

O monte Perrol
Monte Perrol en Cabana de Bergantiños (A Coruña)

“Desde Xaviña, en Coristanco, Carme envíanos este regalo de poesía….

Quero ser…

Quero ser esa flor,

amarela,

chea de cor,

que rabuña o ceo,

e lle dá sabor.

Dourada ten a tarde o sorriso.

Quero ser..

a vida que dá

sen querer

nada a cambio.

Quero ser esa flor…

que ilumina ese campo,

que dá beleza e esperta dor,

quero ser esa flor.

Esa flor que madrugou esta primavera…

e que o vento aínda non esfollou.

Quero ser esa flor …

Yellow chrysanthemum field in the white clouds and blue sky back
Quero ser esa flor…

 

O amigo Francisco enviounos desde Arteixo unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes”, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia.

O piñeiral maior

O piñeiral maior

murmuroume un conto

de espolio da terra.

O  piñeiral maior contoume un conto

de depredadores

que  compadrean:

para esgotar a auga,

contaminar o chan,

roubar o vento

e comprar dignidades e honras.

«porque as dignidades hai tempo que están de saldo…».

O  piñeiral  maior

atesoura vellas historias malas

de odio á terra, que causan pavor..

O  piñeiral  maior

adormece no vento a

 espera dun tempo mellor.

O piñeiral maior…

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

monte Corcoesto
Piñeiral preto de Cudeiro, en Corcoesto (Cabana de Bergantiños)

 

E non podía fallar unha lembranza ao río Lourido, o gran afluente do río Anllóns, ao seu paso por terras de Cabana, Coristanco e Ponteceso….

O río Lourido

É o que ten nacer en terra de lobos,

camiñar devagar no roteiro dos corvos

que buscan o leste cando o ocaso,

desde a fonte Cardeira ata o Anllóns;

lembrar outros tempos e historias vellas,

acoller outros regos e fontes novas

de amoríos, pan de millo e moendas,

feiras, bois e minas,

troitas, lampreas e anguías,

arsénico, ingleses, canadianos,

sol, frío, xeadas, cambio climático;

deixando atrás os eólicos do Perrol que asoballan o val,

maldicir as liñas de alta tensión e

correr á sombra dos eucaliptais,

noutrora carballeiras e soutos;

e xuntarse co Batán, para

coñecer o río que vén das terras altas do Xalo

e peneirar o seu, no arsénico do Anllóns, e contarse

historias esquecidas de tempos mellores, no que a algarabía dos rapaces

facíaos sorrir espuma nas beiras das lampreeiras e das fragas.

Deixar atrás a cova crea, a orixe, o graal da vida

e o Cudeiro, dos dólmenes célticos de Pondal.

E esperar ó Anllóns que vén canso

desde o campo de tiro de Soandres,

co chumbo das balas, puríns e glifosato,

microplásticos e lixo…,

coa sabor áceda das follas do eucalipto…

e ver como o salmón esgotado non é capaz de subir o río…,

polas centrais hidroeléctricas…

E afogar a esperanza na auga que queda…

muiño de Baralláns
Val fluvial do Lourido

“O amigo Xosé envíanos desde Tella (Ponteceso) unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes”, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia”.

Anduriña

Polos carreiros prateados do vento

vin unha anduriña chegar,

facer un niño no colo do vento

e volver a marchar…

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

anduriña poesía

“A nosa socia e compañeira M.D.C. de Corcoesto, enviounos unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes”, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia”.

Santa Mariña do Remuíño

Murmurios do vento,

repiquetear da auga,

desde a volta do río

vin a capela branca…

Camiños estreitos

arrodeados de fentos,

bolboretas brancas

que bailan no vento.

Foi no mes de xullo.

Foi no mes de setembro

onde vin o rabo dourado

do lagarto da Santa.

Murmurios do vento,

repiquetear da auga,

onde eu bebín

na fonte da Santa.

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

IMG_20200808_154224
 

E aquí temos a poesía que nos enviou Begoña Fernández desde Ordes e que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes, unha proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia.

Negra tes a alma!

E deixaches

que o vento arrolase no seu berce

o último bosque

do Atlántico.

E deixaches

que chorase todo un río

cando souben

que cortaras os carballos

que plantara.

E deixaches que medrasen

eucaliptos na túa alma,

e nos prados.

E deixaches

que Ence camiñase

polas pistas de abril

sen compaña,

e fixese e desfixese ó seu antollo

na matogueira e no bosque,

no curro e  na  cortiña,

na  eira  vella e  na  nova,

ata  ficar todo cheo de eucaliptos.

Negra tes a alma!

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

eucaliptos poesía negra tes a alma

O amigo Serafín enviounos desde Carballo unha poesía que xa forma parte do Poemario “Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa”, no que colaboran coas súas achegas máis dun cento de persoas de toda Galicia.

Unha pinga de resío

Unha pinga de resío

caeu na herba verde,

escorregou polo talo

e acabou no río.

Unha pinga de resío

caeume no chapeu,

escorregou ata o meu corazón

e morreu co frío.

Unha pinga de resío …

(Poema incluido na obra: Amar as Paisaxes, proposta de poesía participativa, editado e publicado pola asoc. ambiental e cultural Petón do Lobo, Depósito Legal: C 974-2020).

resío gota

Galería

O Mediterráneo, a fronteira máis perigosa do planeta

A REDE GALEGA EN APOIO ÁS PERSOAS REFUXIADAS, promove en Santiago de Compostela un  Círculo de Silencio  (que se desenvolve noutras cidades e vilas de Galicia, de España e tamén a nivel internacional)  para recordar e denunciar de forma pública e continuada  ás mortes que provocan as políticas de migración e refuxio  dos países da Unión Europea, tamén as de España.  “TEREMOS EN CONTA DUN XEITO ESPECIAL  QUE NESTE PRIMEIROS MESES DO ANO 2019, O MEDITERRÁNEO ESTÁ A SER A FRONTEIRA MÁIS PERIGOSA DO PLANETA, CO MAIOR NÚMERO DE PERSOAS MORTAS OU DESAPARECIDAS”.

Ás cifras de ACNUR de mortes no mar, hai que sumar ás que se producen nos desertos de África e Oriente Próximo (antes de chegar  ás costas próximas a Europa), ás que se producen nos mesmos  campos de refuxidad@s,  ou as que provocan tamén  ás lexislacións de estranxeiría dos países da Unión Europea, incluída a Española. Por iso, convocamos ao conxunto da cidadanía galega e compostelá  a participar nesta iniciativa:

 O  CÍRCULO DE SILENCIO DIRIXIDO NESTA OCASIÓN POR MANS UNIDAS  terá lugar este

XOVES 6 DE XUÑO, ás

20:00 H, na  PRAZA DE CERVANTES

Todos os primeiros xoves de mes, no mesmo lugar e a mesma hora, desenvolvemos  durante 20 minutos un acto público similar, baseado no silencio , aberto áo conxunto da cidadanía.

Anímate a participar!

non no noso nome

Galería

5 de maio, o Día de Homenaxe aos españois deportados e falecidos en Mauthausen e noutros campos e a todas as vítimas do nazismo de España

No día de hoxe pubícase no BOE a Resolución do 29 de abril de 2019, da Subsecretaría, pola que se publica o Acordo do Consello de Ministros do 26 de abril de 2019, sobre a instauración do día de homenaxe aos españois deportados e falecidos en Mauthausen e noutros campos e a todas as vítimas do nazismo de España. «BOE» núm. 103, do 30 de abril de 2019.

A ver cando o goberno se acorda de retirar o valo que separa España de Marrocos, se respectan os Dereitos Humanos de todas as persoas migrantes e se respectan tamén os dereitos do pobo saharauí.

dereitos humanos.jpg
5 de maio, o Día de Homenaxe aos españois deportados e falecidos en Mauthausen e noutros campos e a todas as vítimas do nazismo de España

“O 5 de maio conmemórase a liberación no ano 1945 por parte das tropas aliadas do campo de concentración de Mauthausen, onde foron internados ao redor de sete mil cincocentos españois, do total de dez mil españois que estiveron en todos os campos de concentración nazis. Desprovistos da súa nacionalidade española por decisión do goberno franquista, declarados apátridas, os españois en campos de concentración nazis padeceron innumerables atrocidades, perdendo a vida cinco mil cento dezasete. Estes españois, na súa maioría exiliados republicanos que abandonaron o noso país ao final da Guerra de España, representan unha parte fundamental da memoria democrática de España e enlazan a historia do noso país coa historia de Europa. O seu padecimiento e morte constitúen un exemplo insuperable do sacrificio mostrado como loitadores pola democracia e a liberdade e merécense un recoñecemento público ao máis alto nivel. Esa finalidade de agradecemento e reparación é a que leva ao Goberno de España a tomar a decisión de instaurar en España, do mesmo xeito que existe xa noutros países europeos, un día de homenaxe, con carácter anual, que sirva para honrar a súa memoria.

Na súa virtude, a proposta da Ministra de Xustiza, o Consello de Ministros, na súa reunión do día 26 de abril de 2019, ACORDA:

Primeiro. Instaurar o «Día de Homenaxe aos españois deportados e falecidos en Mauthausen e noutros campos e a todas as vítimas do nazismo de España», con obxecto de honrar e servir de acto de recoñecemento da inxustiza que supuxo o exilio de moitos españois e o seu internamento en campos de concentración nazis. Segundo. Este Día celebrarase o 5 de maio, coincidindo coa conmemoración da liberación do campo de concentración de Mauthausen”.

valla.jpg
Valo que separa España de Marrocos, en Melilla

Galería

Corcoesto apodera e rinde memoria, ás súas veciñas máis relevantes ao longo da historia

Nun acto que terá lugar o 9 de marzo ás 16 horas, no local social de Cures, a parroquia rendirá homenaxe ás súas mulleres. Haberá unha mesa redonda veciñal e a instalación dunha placa na súa memoria.

Entre as mulleres están:

  • Sara Andrade, a muller de Corcoesto, titiriteira e artista, detrás dun dos teatros Barrigas Verdes de primeiros do século XX.
  • Luisa de Lanzós, a muller que se enfrontou ao mosteiro de San Martiño de Santiago, para reivindicar o lugar de Cardezo como seu, na parroquia de Corcoesto.
  • Tres mulleres de Corcoesto que desafiaron o poder do clero a principios do século XX: Josefa, Dolores Martínez Calvo e Concepción Calvo Amoedo.
  • María do Vilar, gaitera de sona, no Corcoesto do ano 1767.
  • Luisa e Isabel Ramona, as irmás de Corcoesto que loitaron a finais do século XIX pola redención dos foros.
  • Rosa de Corcoesto: a muller que cautivou ao bardo Pondal, transgresora, emprendedora e feminista.
  • As fillas de Rosa: madriña Antonia.
  • Manuela Cotelo, a muller que naceu en Sevilla e decidiu vivir en Corcoesto, cos seus avós.

Mans de Xosefa Pérez, de 76 anos, nai, emigrante e gandeira. Mulleres que construíron País
Mans de Xosefa Pérez, de 76 anos, nai, emigrante e gandeira. Mulleres que construíron País

Cartaz

Galería

A Comisión europea condiciona a protección dos Dereitos Humanos no Sáhara Occidental, ao éxito do desarrollo das relacións económicas entre a Unión Europea e Marrocos, sobre o “espolio común” dos recursos do pobo saharaui. A Comisión introduce un matiz: que o “espolio” sexa sustentable

En resposta á petición 2/2018, realizada ao Parlamento europeo por unha asociación española, na que se solicitaba á Unión Europea a modificación da política exterior europea relativa ao Sáhara Occidental, a Comisión explica que “o aumento do compromiso derivado da normalización das relacións contractuais entre a UE e Marrocos debería contribuír a restablecer o diálogo en materia de dereitos humanos. A referencia, na modificación prevista, ás garantías do respecto dos principios democráticos e os dereitos fundamentais (en virtude do artigo 2 do Acordo de Asociación) debería facilitar a supervisión do respecto dos dereitos humanos, en particular dos dereitos socioeconómicos, no Sahara Occidental. Ademais, a modificación prevista establece un mecanismo periódico de intercambio de información sobre o uso sustentable dos recursos naturais no marco da modificación do Acordo, o que tamén promoverá unha distribución máis equitativa dos dividendos do crecemento. Desta forma será máis fácil desenvolver proxectos de cooperación destinados a quen menos se beneficien do Acordo modificado (por exemplo, os nómades)”.  

9999
A area do Sáhara Occidental é empregada cada ano por países como España para rexenerar as súas praias

A Comisión europea espera que o desarrollo e a intensificación das relacións comerciais e contractuais con Marrocos melloren a protección dos Dereitos Humanos no Sáhara Occidental. A Comisión indica que a UE e Marrocos negociaron recentemente unha modificación de determinados protocolos do Acordo de Asociación, en particular sobre o comercio de produtos agrícolas. A Comisión propuxo a sinatura e celebración do acordo o 11 de xuño de 2018, e adxuntou ás propostas un informe sobre do impacto socioeconómico que poderían ter os cambios. O Consello adoptou a decisión relativa á sinatura o 16 de xullo.

O que chama realmente a atención e que os acordos celebrados con Marrocos teñan por obxecto os recursos do pobo do Sáhara Occidental, e que a moeda de cambio sexa a protección dos Dereitos Humanos por parte de Marrocos.

4
A venda de fosfatos do Sáhara Occidental por parte de Marrocos. Fonte imaxe: Europa Press

Para intentar amortiguar esta postura tan hipócrita da Unión Europea con respecto ao Sáhara Occidental e o seu dereito a decidir sobre os seus propios recursos, a Comisión indroduce o termo “sustentable” no tocante aos tratados comerciais. Indica a Comisión que: As consideracións relativas ao desenvolvemento sustentable constitúen o elemento principal ao que van dirixidos os esforzos actuais da UE e de Marrocos por modificar os protocolos de liberalización do Acordo de Asociación e renegociar o Acordo de colaboración no sector pesqueiro, de forma que este último sexa un Acordo de colaboración no sector pesqueiro sustentable”. Temos que entender que estes acordos con Marrocos sobre produtos agrícolas e pesqueiros van a ser sustentables, é dicir, que non van a esquilmar todos os recursos do pobo saharaui; se ben o obxecto das negociacións son sobre os recursos deste pobo, e por tanto o espolio continua.

9991.jpg
As mellores minas de fosfatos do mundo atópanse no Sáhara Occidental

 

A Comisión europea gábase do seu traballo e emprega como exemplo o recoñecemento por parte de Marrocos da Asociación Saharauí de Vítimas de Violacións Graves dos Dereitos Humanos, a primeira asociación saharauí rexistrada. Indica que tamén se reforzaron as comisións rexionais do Consello Nacional de Dereitos Humanos de Marrocos, que operan en Dajla e no Aiún, para facilitar o seguimento da situación dos dereitos humanos no territorio. Marrocos foi obxecto do seu terceiro Exame Periódico Universal realizado polo Consello de Dereitos Humanos das Nacións Unidas en setembro de 2017, tras o cal recibiu 244 recomendacións. Estas centrábanse principalmente na abolición da pena de morte, a detención da violencia contra as mulleres, a igualdade entre homes e mulleres, o fin da discriminación contra os nenos nados fose do matrimonio e a despenalización das relacións sexuais consentidas entre adultos do mesmo sexo. O Exame puxo de manifesto dificultades á hora de respectar a prevalencia da lexislación internacional en materia de dereitos humanos fronte á nacional. A Comisión apoia plenamente os esforzos do secretario xeral das Nacións Unidas destinados a lograr unha solución política que sexa xusta, duradeira e aceptable para ambas as partes, que prevexa a autodeterminación do pobo do Sahara Occidental no contexto de acordos coherentes cos principios e os obxectivos da Carta das Nacións Unidas. Polo que se refire aos refuxiados saharauís, a UE manterá a súa axuda humanitaria á poboación asentada nos campamentos de Tinduf e actualmente atópase en proceso de adopción de novos proxectos para apoiarlles no desenvolvemento de medios de subsistencia e capacidades.

43.jpg

En resumo, continua o “espolio consensuado” dos recursos do Sáhara Occidental tanto por parte da Unión Europea como por parte de Marrocos. Indrodúcese o matiz de que sexa unha “explotación sustentable” de recursos. A Comisión condiciona o aumento da protección dos Dereitos Humanos da cidadanía saharaui ao éxito das relacións contractuais con Marrocos. E por último, a Comisión delega nas Nacións Unidas todo o problema político do Sáhara occidental e manterá a axuda humanitaria aos refuxiados de Tinduf.

Para máis información véxase “Historia dun espolio”:

https://youtu.be/Yeruc4-qtvo