Galería

Por que adoecen de vicio de nulidade as autorizacións administrativas das canteiras de Budiño?

Antecedentes do proxecto de explotación e de autorización do plan de restauración “Eidos” número Nº 2342.2 (PO/C/02342.2). Promotor: David Fernández Grande SL

Mediante Resolución da Xefatura Territorial de Pontevedra dá Consellería de Economía, Emprego e Industria ditábase á aprobación do proxecto de explotación e de autorización do plan de restauración do arrendamento parcial “Eidos” Nº 2342.2 (PO/C/02342.2), situado no termo municipal do Porriño (Pontevedra).

Nesta resolución indicábase expresamente que o proxecto de explotación implicaba unha Afección ao barrio Eidos-Vitureira, por atoparse a menos de 100 m do límite da explotación, con afección ambiental e á saúde da poboación e construcións, debido ao po, ruído, caída de pedras, vibracións e gretas nas vivendas, derivados da actividade extractiva. A medida correctora proposta para evitar afeccións, de creación dunha barreira vexetal de “pinus pinaster”, non se considera viable, nin técnica nin ambientalmente. Imprescindible a elaboración dun estudo de impacto ambiental que permita deseñar un programa de vixilancia ambiental que vele pola saúde e seguridade dos veciños”.

Sen embargo, o 23/11/2020 a Xefatura territorial da Consellería de Economía, Empresa e Innovación acordaba a non incoación de expediente sancionador IN 635 C 2020/125 -4, a raíz dunha denuncia formulada con data 18 de outubro 17 e 19 novembro de 2020, pola Asociación de Afectados polas Canteiras de Budiño (AAFECABU) por danos causados polos impactos das canteiras de granito rosa en Porriño, ao atribuír á competencia municipal a contaminación acústica ou ruidos derivados da mesma.

Neste acordo de non incoación de expediente sancionador IN 635 C 2020/125 -4, a Xefatura Territorial indicaba expresamente no parágrafo segundo:

“Hai que ter en conta que no caso destas explotacións, a Consellería de Economía, Empresa e Innovación, non é o órgano substantivo xa que pola súa antigüidade, non se realizou avaliación ambiental e polo tanto non hai unha declaración de efectos ambientais ou de impacto ambiental que nos nome como órgano substantivo; polo tanto sería de aplicación no seu momento o Decreto 2414/1961, de 30 de novembro, polo que se aproba o Regulamento de Actividades Molestas, Insalubres, Nocivas e Perigosas, de competencia municipal”.

No tocante ao proxecto de restauración indicábase literalmente:

“Non se inclúe un programa de seguimento da creación do lago que garanta o seu funcionamento a longo prazo, nin se valora o impacto do lago no entorno, especialmente en relación ao impacto na ZEC Gándaras de Budiño, espazo que sofre historicamente o impacto da actividade industrial do Val da Louriña, entre eles o das explotacións de granito. Un dos principais impactos é a colmatación da lagoa polos sólidos arrastrados desde as balsas de decantación da explotación sen tratar, resultando estas ineficientes dado que é habitual observar en época de maiores precipitacións a auga altamente saturada discorrendo en dirección á zona protexida, así o demostra a sanción imposta pola Confederación Hidrográfica del Miño-Sil no ano 2013, entre outros, a David Fernández Grande SL por non cumprir os parámetros de vertido”.

No tocante á necesidade de Avaliación ambiental dos proxectos expresábase textualmente:

“Tanto o proxecto de explotación como o plan de restauración deben ser sometidos á avaliación de impacto ambiental ordinaria”.

E polo que respecta ao deseño da restauración e avaliación do impacto indicábase literalmente:

“O deseño da restauración e avaliación do impacto ambiental deste proxecto debe realizarse de forma integral e desde unha perspectiva ecosistémica cos das concesións “Forna” nº 2342 e “Benedicta” nº 1544, en trámite”.

Por oficio de 20 de novembro de 2018 a Subdirección Xeral de Avaliación Ambiental informa que o plan de restauración da explotación “Eidos” nº 2342.2 (PO/C/02342.2) procede sometelo ao trámite de avaliación de impacto ambiental simplificada, dado que no proxecto consta que se empregarán materiais procedentes de obras de escavación, para levar a cabo o suavizado dos taludes, sendo a superficie superior a 1 ha, polo que resulta de aplicación o punto c, grupo 9, do anexo II da Lei 21/2013, de 09 de decembro, de avaliación ambiental, o que se pon en coñecemento da sociedade David Fernández Grande SL o 28 de novembro de 2018.

O órgano ambiental competente obvia a avaliación de impacto ambiental ordinaria,  pese aos efectos sinérxicos e acumulados das tres explotacións sobre a Rede Natura, ZEC ES1140011 Gándaras de Budiño. É máis, non só obvia a avaliación ambiental ordinaria, senón que ademais fragmenta os tres proxectos para eludir a avaliación integral dos seus impactos desde unha perspectiva ecosistémica.

Indica ademais o órgano ambiental, isto é, o órgano competente da Avaliación Ambiental en relación ás Augas da explotación:

“2.1.- Dado que principalmente prevese un impacto ambiental relacionado coa lixiviación e a escorrenta nas tarefas de extracción, transporte e de recheo durante a restauración, será necesario crear un sistema de canalizacións perimétricas cunha profundidade adecuada para evitar arrastres e a afección aos ecosistemas  fluviais máis próximos, debendo de asegurar que os sólidos en suspensión son recollidos nas balsas de decantación.

Se realizarán controis e baleirados periódicos das balsas, e da calidade das augas dos regos que verten ao rio Louro, para evitar afeccións á zona especial de protección “ZEC Gándaras de Budiño” espazo incluido na Rede natura 2000”.

Pois ben, ante a posibilidade de que os baleirados das balsas, as lixiviacións e as escorrentas puideran afectar á calidade das augas dos regos que verte nao río Louro e coa finalidade de evitar afeccións á Rede Natura, debérase realizar non só unha Avaliación de Impacto Ambiental ordinaria, senón tamén que debérase informar sobre das Repercusións dos proxectos sobre a Rede Natura, tal e como esixe a protección ambiental reforzada da Directiva 92/43/CEE do Consello, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres. O artigo 6.2 da Directiva 92/43/CEE estipula que os Estados membros adoptarán as medidas apropiadas para evitar, nas zonas especiais de conservación, a deterioración dos hábitats naturais e dos hábitats de especies, así como as alteracións que repercutan nas especies que motivasen a designación das zonas, na medida en que ditas alteracións poidan ter un efecto apreciable no que respecta a os obxectivos da presente Directiva.

O feito de que as canteiras levaran tempo funcionando non é impedimento para a realización dun Informe sobre as Repercusións do proxecto de explotación e do plan de restauración sobre a Rede Natura.

Sen embargo e a pesar da obriga legal e imperativa de conservación dos espazos da Rede Natura, o órgano con competencias en materia de medio ambiente da Xunta de Galicia formula o Informe de impacto ambiental sobre o proxecto de restauración da explotación mineira “Eidos Nº 2342.2”, concello do Porriño (Pontevedra), promovido por David Fernández s.l. (clave: 2018/0221), obviando calquer referencia ao proxecto de explotación mineira. É dicir, só se formula o Informe de Impacto Ambiental con respecto ao Plan de restauración, e non con respecto ao Proxecto de Explotación.

Así se recolle no informe citado que indica literalmente:

“De acordo co anterior e no exercicio das competencias atribuídas polo Decreto 42/2019, de 28 de marzo, RESOLVO formular o informe de impacto ambiental do proxecto de restauración da explotación mineira Eidos 2342.2, en cumprimento do disposto no artigo 47 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental”.

Antecedentes do proxecto de explotación e de autorización do plan de restauración “Forna” Nº 2342 (PO/C/02342). Promotor: Marcelino Martínez Galicia SL

Mediante Resolución da Xefatura Territorial de Pontevedra dá Consellería de Economía, Emprego e Industria ditábase á aprobación do proxecto de explotación e de autorización do plan de restauración da concesión de explotación “Forna” nº 2342 (PO/C/02342), situada no termo municipal do Porriño (Pontevedra).

No proxecto de explotación da concesión “Forna” indicábase expresamente:

“Non se inclúe a afección ao barrio Eidos-Vitureira, lindante á explotación, a distancias inferiores a 300 m. Só nun apartado se asume que hai vivendas próximas pero non inclúen medidas de control para garantir que se cumpre as condicións impostas pola Administración, ou se estas medidas son suficientes”.

No tocante á afección ambiental e á saúde da poboación expresábase:

“Afección ambiental e á saúde da poboación e construcións debido ao po, ruído, caída de pedras, vibracións e gretas nas vivendas, derivadas da actividade extractiva, polo que se considera imprescindible a elaboración dun estudo de impacto ambiental que permita deseñar un Programa de Vixilancia Ambiental que vele pola saúde e seguridade dos veciños”.

En relación ao Proxecto de restauración señalábase literalmente no referido á creación dun lago para a rehabilitación:

“A instalación dun sistema de bombeo mediante un kit de bombeo solar para o control do nivel do lago sen un programa de mantemento non garante o seu funcionamento a longo prazo.

Non se inclúe estudo hidrolóxico que permita valorar o impacto do lago no entorno directo e indirectamente, especialmente en relación ao impacto na ZEC Gándaras de Budiño, espazo que sofre historicamente o impacto da actividade industrial do Val da Louriña, entre eles o das explotacións de granito. Un dos principais impactos é a colmatación da lagoa polos sólidos arrastrados desde as balsas de decantación da explotación sen tratar, resultando estas ineficientes dado que é habitual observar en época de maiores precipitacións a auga altamente saturada discorrendo en dirección á zona protexida. Así o demostra a sanción imposta pola Confederación Hidrográfica del Miño-Sil no ano 2013, entre outros, a Marcelino Martínez Galicia SL por non ter autorización de vertido, vertendo sen control algún mais de 40 anos. Entre outros motivos, este impacto obrigou ao Ministerio de Medio Ambiente en 2007 a aprobar un proxecto de restauración da lagoa e instalar medidas de control do aporte das augas cara ela procedentes do polígono e das canteiras”.

No tocante á avaliación ambiental dos proxectos indicábase que:

“Tanto o proxecto de explotación como o plan de restauración deben ser sometidos á avaliación de impacto ambiental ordinaria”.

E no relativa ao deseño da restauración e avaliación do impacto:

“O deseño da restauración e avaliación do impacto ambiental deste proxecto debe realizarse de forma integral e desde unha perspectiva ecosistémica cos das concesións “Eidos” nº 2342.2 e “Benedicta” nº 1544, en trámite”.

Sen embargo, o 5 de novembro de 2018 emítese pola Subdirección Xeral de Avaliación Ambiental informe da actualización do proxecto de explotación e plan de restauración da concesión “Forna” nº 2342 (PO/C/02342), no que se indicaba:

“(….) dado que as actuacións previstas no plan de restauración non se atopan recollidas entre os supostos que figuran nos anexos da Lei 21/2013, de 09 de decembro, de avaliación ambiental, comunícaselle que non resulta necesaria a tramitación dunha declaración de impacto ambiental”.

É dicir, óbvianse por parte deste órgano ambiental todos os impactos acumulados e sinérxicos que se puideran derivar de todos os proxectos, non se someten a avaliación ambiental ordinaria nin simplificada, e non se considera en absoluto necesario formular a tramitación dunha declaración de impacto ambiental con respecto ao Plan de restauración, omitíndose calquer referencia a se era precisa ou non tal tramitación con respecto ao proxecto de explotación.

O feito de que as canteiras levaran tempo funcionando non é impedimento para a realización dun Informe sobre as Repercusións do proxecto de explotación e do plan de restauración sobre a Rede Natura, especialmente en relación ao impacto na ZEC Gándaras de Budiño, espazo que sofre historicamente o impacto da actividade industrial do Val da Louriña, entre eles o das explotacións de granito. E isto en cumprimento do establecido na actual normativa ambiental que deriva da aplicación da Directiva Directiva 92/43/CEE.

A Directiva 92/43/CEE do Consello, do 21 de maio de 1992, relativa á conservación dos hábitats naturais e da fauna e flora silvestres establece expresamente no seu artigo 2.2:

 “As medidas que se adopten en virtude da presente Directiva terán como finalidade o mantemento ou o restablecemento, nun estado de conservación favorable, dos hábitats naturais e das especies silvestres da fauna e da flora de interese comunitario”.

É evidente que o obxectivo dá Directiva  é a conservación ou  restablemento en  condicións favorables dos hábitats que tutela. En absoluto permite a  deterioración  destes, tal e como está a suceder cos impactos derivados das canteiras obxecto deste escrito.

Antecedentes do proxecto de explotación e de autorización do plan de restauración da concesión de explotación “Benedicta nº 1544”, concello do Porriño (Pontevedra), promovido por Porriñesa de Canteras s.a. (Pocasa). 2018/0242.

En relación á concesión de explotación “Benedicta nº 1544” formúlase polo órgano ambiental da Xunta de Galicia, Informe de Impacto ambeintal sobre o proxecto de restauración integral, nos seguintes termos:

“De acordo coa avaliación ambiental practicada segundo a Sección 2ª do Capítulo II, Título II, da Ley 21/2013 e coa análise realizada de acordo cos criterios do seu Anexo III, non é previsible que o proxecto vaia producir efectos significativos sobre o medio ambiente, polo que non se considera necesaria a tramitación prevista na Sección 1a do Capítulo II, Título II da Ley de evaluación ambiental.

RESOLVE formular o informe de impacto ambiental do proxecto de restauración integral da concesión de explotación Benedicta 1544, en cumprimento do disposto no artigo 47 da Lei 21/2013, do 9 de decembro, de avaliación ambiental”.

Establece o órgano ambiental no referido ás características do potencial impacto:

“Dado que o proxecto consiste na restauración de diversas explotacións, resultando adecuado para minimizar os impactos producidos polas labores mineiras posto que se orienta á recuperación da topografía orixinal; que a actuación prevista non afecta a ningún espazo protexido ou lugar singular (o espazo natural protexido mais próximo e a zona de especial conservación (ZEC) “Gándaras de Budiño”, a unha distancia duns 400 m, alén do polígono e de diferentes infraestruturas viarias),…”.

Zec Gándaras de Budiño

No relativo ás Augas indícase literalmente:

2.2.- Dado que principalmente prevese un impacto ambiental relacionado coa lixiviación e a escorrenta nas tarefas de extracción, transporte e de recheo durante a restauración, será necesario crear un sistema de canalizacións perimétricas cunha profundidade adecuada para evitar arrastres e a afección aos ecosistemas fluviais máis próximos, debendo de asegurar que os sólidos en suspensión son recollidos nas balsas de decantación.

Se realizarán controis e baleirados periodicos das balsas de decantación e da calidade das augas dos regos que verten ao rio Tea, para evitar afeccions a zona especial de proteccion “Gandaras de Budino”.

Incumprimento da normativa ambiental e da protección da Rede Natura. Especial afección á ZEC Gándaras de Budiño

A avaliación adecuada das repercusións de proxectos sobre a Rede Natura 2000 é unha cuestión relevante, que ás veces «esquece» o órgano ambiental da Xunta de Galicia, en proxectos que afectan a espazos LIC/ZEC e ZEPA. Cando se  fala dá  Rede Natura, non  só trátase de realizar  unha  avaliación ambiental ordinaria  ou simplificada  do  proxecto,  senón que  hai que  engadir a  avaliación adecuada dás  repercusións de  proxectos sobre a  Rede Natura 2000.

A aplicación do principio de precaución aconsella que cando se aprecie que existe obxectivamente algunha “posibilidade” de afección sobre algún espazo RN2000, entón a avaliación de impacto ambiental ha de considerar e incluír a avaliación de repercusións sobre Rede Natura 2000, e coa información que se xere os órganos ambientais competentes poderán apreciar se os efectos avaliados son significativos ou non.

Hai que avaliar as repercusións do proxecto, ou do  macroproxecto funcional no caso de proxectos fraccionados. Se o proxecto ten varias alternativas, avaliáronse as repercusións de cada unha delas. A aplicación do primeiro parágrafo do artigo 46.4 da Lei 42/2007 e do artigo 6.4 da Directiva 92/43/CEE require que cando existan outros proxectos, plans ou programas que tamén poidan afectar os hábitats e especies obxecto de conservación no lugar de maneira acumulada ou  sinérxica co proxecto que é obxecto de avaliación, na avaliación e na posterior decisión sobre o proxecto sexan considerados os seus efectos acumulados ou  sinérxicos.

A apreciación da posibilidade de que un proxecto pode causar un prexuízo á integridade dalgún lugar  RN2000 corresponde ao órgano ambiental, e adoita ter lugar despois de que o seu estudo de impacto ambiental (procedemento ordinario) fose sometido a información pública e a consultas á administración xestora dos espazos RN2000 afectados e aos demais interesados, ou ben de que o documento ambiental (procedemento simplificado) fose sometido a consultas á devandita administración xestora e aos interesados.

O artigo 45 da Lei 42/2007, do 13 de decembro, do Patrimonio Natural e da Biodiversidade, establece a obrigación das Comunidades Autónomas de adoptar medidas específicas de conservación dos hábitats da Rede Natura 2000 e a necesidade de realizar unha adecuada avaliación das repercusións de calquera proxecto que poida supoñer unha deterioración do lugar, nos seguintes termos:

“4. Calquera plan, programa ou proxecto que, sen ter relación directa coa xestión do lugar ou sen ser necesario para a mesma, poida afectar de forma apreciable aos citados lugares, xa sexa individualmente ou en combinación con outros plans ou proxectos, someterase a unha adecuada avaliación das súas repercusións no lugar, que se realizará de acordo coas normas que sexan de aplicación, de acordo co establecido na lexislación básica estatal e nas normas adicionais de protección ditadas polas Comunidades autónomas, tendo en conta os obxectivos de conservación do devandito lugar. Á vista das conclusións da avaliación das repercusións no lugar e supeditado ao disposto no apartado 5 deste artigo, os órganos competentes para aprobar ou autorizar os plans, programas ou proxectos só poderán manifestar a súa conformidade cos mesmos tras asegurarse de que non causará prexuízo á integridade do lugar en cuestión e, se procede, tras sometelo a información pública”.

Resaltar que existe un punto de vertido dentro da Rede Natura 2000, no ZEC ES1140011 Gándaras de Budiño, tal e como fixo constar no seu día a Asociación de Afectados polas Canteiras de Budiño á Confederación Hidrográfica Miño-Sil.

Que deberan realizar as persoas e veciñanza afectadas polas Canteiras de Budiño?

1.- Solicitar á Consellería de Industria dá Xunta de Galicia a revisión de oficio da autorización de explotación e do plan de restauración das explotacións mineiras “Eidos nº 2342.2” (PO/C/02342.2), explotación “Forna” Nº 2342 (PO/C/02342) e explotación “Benedicta 1544”,  no municipio do Porriño (Pontevedra), por incorrer en nulidade de pleno dereito ao abeiro dos artigos 47.1 e 106 da Lei 39/2015, de 1 de outubro. O feito de que as canteiras levaran tempo funcionando non é impedimento para a realización dun Informe sobre as Repercusións do proxecto de explotación e do plan de restauración sobre a Rede Natura, especialmente en relación ao impacto na ZEC Gándaras de Budiño, espazo que sofre historicamente o impacto da actividade industrial do Val da Louriña, entre eles o das explotacións de granito. E isto en cumprimento do establecido na actual normativa ambiental que deriva da aplicación da Directiva Directiva 92/43/CEE.

2.- Solicitar a adopción da medida cautelar consistente na suspensión das resolucións citadas (artigo 108), por causar prexuizos de imposible ou difícil reparación á ZEC ES1140011 Gándaras de Budiño, ao río Louro e ao barrio Eidos-Vitureira. A aplicación do principio de precaución aconsella que cando se aprecie que existe obxectivamente algunha “posibilidade” de afección sobre algún espazo RN2000, entón a avaliación de impacto ambiental ha de considerar e incluír a avaliación de repercusións sobre Rede Natura 2000, e coa información que se xere os órganos ambientais competentes poderán apreciar se os efectos avaliados son significativos ou non. No presente caso non se tivo en conta esta posibilidade dos efectos sobre a Rede Natura polo que cautelarmente, e en tanto en canto, non se avalíen estas repercusións sobre as Gándaras de Budiño debe suspenderse a eficacia das Resolucións que autorizan tanto os proxectos de explotación como de restauración das concesións “Eidos”, “Forna” e “Benedicta”.

Galería

Queres saber como se baleira a auga acumulada nas galerías dunha mina na Galicia do século XXI? Fai o rego, ábrelle as portas e que vaia polas leiras abaixo….

Fai o rego, ábrelle as portas e que vaia polas leiras abaixo…., que o mundo é moi ancho. Isto é nin máis nin menos o que debeu pensar un CEO de Rafaella Resources Ltd. ou de Galicia Tin & Tungsten cando tivo noticia de que as galerías mineiras da vella mina de Varilongo, en Santa Comba (A Coruña) ficaban asulagadas por mor das derradeiras choivas. Total, os metáis pesados da drenaxe áceda das minas non se ven a simple vista. E dá igual, porque ademais, isto fíxose toda a vida e ninguén protestou nunca. Malo será…

Xa sabemos que son augas industriais, xa sabemos tamén que estas augas poden ter concentracións anómalas de metais pesados, que son nocivos para o medio ambiente e a saúde humana e dos ecosistemas. E sí, xa sabemos tamén que o solo onde está a mina e os arredores está clasificado como solo rústico de especial protección agropecuaria. Sí,… efectivamente, existiu unha transformación urbanística non amparada legalmente. Pero que culpa ten unha empresa mineira ligada a un holding opaco con sede no paraíso fiscal das Illas Virxes Británicas e conectada co administrador que levou á anterior concesionaria á quebra? Que culpa ten a empresa mineira australiana de mentir sistematicamente aos medios de comunicación e accionistas, afirmando que xa tiña recibido financiamento público alemán ademais de ter asegurada a “pre-aprobación” dunha garantía de crédito de 11 millóns de euros do Goberno da Alemaña, o que foi negado frontalmente polo Goberno Federal? Que culpa ten a empresa mineira de que ningunha autoridade lle esixa unha avaliación de impacto ambiental ou que cumpla co plan de restauración ambiental? Que culpa ten Rafaella Resources Ltd. de que faga o que faga, a Xunta de Galicia e a alcaldía de Santa Comba, continúan a dárlle palmadiñas nas costas?

Malo será que o actual alcalde de Santa Comba poña trabas. O anterior ata lle concedeu licencia urbanística municipal e para a actividade extractiva. Eso sí, coa inestimable axuda do “colega” Bernardo Tahoces que continúa de Director de Minas da Xunta de Galicia. É importante que os “grandes amigos” continúen nos seus cargos. Feijóo ben sabe o que fai…

E como se fixo iso? Como foi posible que unha mina paralizada de forma irregular durante máis de 30 anos conseguira finalmente licencia urbanística do concello de Santa Comba no ano 2012? Pois obviando sobre todo que non estaba activa, a pesar de que a realidade era máis que evidente.

Historia da licencia urbanística municipal e do recoñecemento administrativo mineiro da mina de Varilongo, a través da documentación do expediente administrativo:

* No relativo á licenza urbanística municipal consta:

1.- Informe do arquitecto técnico municipal de data de 20/09/2012 onde se indica que a clasificación do chan é CHAN RÚSTICO DE PROTECCIÓN AGROPECUARIA.

2.- Acordo da Xunta de Goberno Local do 27/09/2012 do concello de Santa Comba pola que se outorga licenza urbanística municipal de explotación mineira existente. D. T. 12ª da lei 3/2010 (SEN a previa autorización do Consello da Xunta, oída a Comisión Superior de Urbanismo de Galicia e a proposta da consellería competente en materia de minas).

3.- Informe do asesor xurídico externo de 25/09/2012 (non consta o informe xurídico da Secretaría municipal).

* No relativo ao recoñecemento administrativo consta:

Resolución de 07/05/2012 de Recoñecemento administrativo da Dirección Xeral de Industria, Enerxía e Minas da existencia das unidades de explotación dentro das concesións de explotación do Grupo Mineiro Santa Comba no municipio de Santa Comba (A Coruña), no momento da entrada en vigor da Lei 9/2002, do 30 de decembro, de ordenación urbanística e protección do medio rural de Galicia.

Dicía por aquela época Don Ángel que: “O recoñecemento administrativo configúrase, por tanto, como esencial para a obtención da licenza urbanística municipal que non require para o seu outorgamento doutro requisito -tampouco do previo ou simultáneo trámite de incidencia ambiental e consecuente licenza de actividade- que o propio recoñecemento administrativo conforme á redacción dada na Lei urbanística e na disposición adicional segunda, apartado 2, do Decreto 133/2008, do 12 de xuño”.

Xa naquela época, anos 2011 e 2012, o recoñecemento administrativo era a pílula do que hoxe en día coñecemos como “Lei de Depredación” de Galicia. Este recoñecemento administrativo configurábase como un trámite esencial, que non requiría de máis trámite que o propio “recoñecemento” para a obtención da licencia municipal, obviando calquer trámite ambiental.

Pero ollo! Non requiría de trámite ambiental o outorgamento da correspondente licencia urbanística municipal, pero o propio recoñecemento administrativo sí tiña que acreditar que se cumpría coa normativa sectorial, e neste punto, D. Ángel Bernardo Tahoces debera comprobar e acreditar que o Grupo Mineiro Santa Comba dispoñía de proxecto actualizado de explotación e de proxecto actualizado de restaruración ambiental e cumpría con todos os requisitos ambientais vixentes naquelas datas.

O recoñecemento outorgado baséase en:

• Lei 9/2002, do 30 de decembro, de ordenación urbanística e protección do medio rural de Galicia, que na súa Disposición transitoria decimosegunda relativa ás Explotacións mineiras existentes, indica:

“As explotacións mineiras, as actividades extractivas de recursos minerais e os establecementos de beneficio vinculados ás actividades mineiras, cando estas estivesen en activo no momento da entrada en vigor da Lei 9/2002, do 30 de decembro, localizados en chan rústico de protección ordinaria e de especial protección forestal ou das augas que non conten coa preceptiva licenza urbanística municipal para continuar a súa actividade haberán de obtela, unha vez que acrediten a súa existencia con anterioridade á entrada en vigor da citada lei. Para iso, bastará co recoñecemento administrativo da dirección xeral con competencia en materia de minas. Para a obtención da licenza urbanística municipal presentarase no concello a solicitude de regularización, á que se achegará o recoñecemento administrativo anteriormente sinalado, acreditativo do cumprimento da normativa sectorial vixente”.

Por tanto, os requisitos para o devandito recoñecemento serían:

a) Estar en activo no momento da entrada en vigor da Lei 9/2002. (A explotación NON CONSTA QUE ESTIVESE EN ACTIVO).
b) Localizados en chan rústico de protección ordinaria e de especial protección forestal ou das augas. (A clasificación do chan é CHAN RÚSTICO DE PROTECCIÓN AGROPECUARIA).
c) Que acrediten a súa existencia con anterioridade á entrada en vigor da citada lei.

Como queira que a mina de Varilongo atopábase en solo rústico de protección agropecuaria e isto dificultaba a obtención da licencia urbanística, xa que logo, neste caso precisaba de autorización do Consello da Xunta previo o informe da Comisión Superior de Urbanismo, desde a Xunta trataron de arranxar este gran inconveninte publicando a Instrución 10/2011, que establecía os mesmos requisitos para o chan rústico de protección agropecuaria, o rústico de protección ordinaria e de especial protección forestal ou das augas.

Unha Instrución nin sequera é un regulamento administrativo, e como tal, non ten capacidade algunha para modificar ningunha lei. Sen embargo, esta Instrución sí que influiu na interpretación da Lei 9/2002 do 30 de decembro, de ordenación urbanística e protección do medio rural de Galicia e incluso a chegou a modificar.

• Instrución 10/2011, do 29 de xuño, sobre a aplicación da disposición transitoria duodécima da Lei 9/2002, do 30 de decembro, de ordenación urbanística e protección do medio rural de Galicia, en relación ao recoñecemento administrativo da Dirección Xeral de Industria, Enerxía e Minas.

Primeiro. O recoñecemento administrativo que expida a Dirección Xeral de Industria, Enerxía e Minas en aplicación da disposición transitoria duodécima da Lei 3/2008, do 23 de maio, de acordo coa nova redacción dada pola Lei 2/2010, do 25 de marzo, acreditará a existencia, á entrada en vigor da Lei 9/2002, do 30 de decembro, das explotacións mineiras, actividades extractivas de recursos minerais e os establecementos de beneficio aos que faga referencia. Estes deberán estar localizados en chan rústico de protección ordinaria e de especial protección agrícola, forestal ou das augas e acreditar ante a autoridade mineira que se atopaban en activo na devandita data.

Segundo. O recoñecemento administrativo acreditará o cumprimento da normativa sectorial vixente e só procederá daquelas explotacións ou actividades extractivas que consten debidamente autorizadas pola autoridade mineira con anterioridade á entrada en vigor da Lei 9/2002, do 30 de decembro. O seu ámbito limitarase aos termos do título de autorización ou concesión vixente o 1 de xaneiro de 2003 e ao proxecto de explotación e plan de restauración que serviron de base para o seu outorgamento. Non será obxecto de recoñecemento administrativo calquera ampliación ou modificación do proxecto de explotación ou de renovación da concesión posterior á devandita data.

O recoñecemento administrativo acreditará:

• O cumprimento da normativa sectorial vixente (augas, paisaxe, medio ambiente, urbanismo, residuos…).

No presente caso a resolución do recoñecemento administrativo nada refire ao respecto.

Requisitos para o recoñecemento administrativo:

• Que a explotación ou a actividade extractiva conste debidamente autorizada con anterioridade á entrada en vigor da Lei 9/2002, do 30 de decembro.

Que se entende por explotación ou actividade extractiva debidamente autorizada? Pódese entender como tal unha actividade mineira que no ano 2002 levaba máis de 20 anos paralizada e que non dispoñía dun proxecto de explotación nin un proxecto de restauración actualizado a esa data?

Pois non, non se pode entender así. É evidente que non estaba “debidamente autorizada”.

Extensión do recoñecemento administrativo:

• O seu ámbito limitarase aos termos do título de autorización ou concesión vixente o 1 de xaneiro de 2003 e ao proxecto de explotación e plan de restauración que serviron de base para o seu outorgamento.

Preguntámonos: Onde estaba ese proxecto de explotación e o plan de restauración que serviron de base para ese outorgamento que debera estar vixente a 1 de xaneiro de 2003? Por ningures.

Como é logo que Ángel Bernardo Tahoces asina de xeito favorable un recoñecemento administrativo a prol dunha actividade extractiva e dunha empresa que non cumprían cos requisitos esixidos pola normativa vixente naquel momento?

O Grupo Mineiro Santa Comba non dispón de licenza urbanística nin licenza de actividade para realizar a actividade mineira polos motivos seguintes:

• Posible delito urbanístico do artigo 320.1 do Código penal derivado do expediente administrativo de licencia urbanística e recoñecemento administrativo dos dereitos mineiros do Grupo Santa Comba?

Os delitos urbanísticos ou, máis concretamente, os delitos contra a Ordenación do territorio, atópanse recollidos no noso Código penal, dentro do Título XVI, co título “Dos delitos relativos á ordenación do territorio e o urbanismo, a protección do patrimonio histórico e o medio ambiente”. O Capítulo I do Código penal recolle os tipos delituosos nos artigos 319 e 320.

O delito de prevaricación urbanística, con tres manifestacións:

– A prevaricación urbanística nos informes de expedientes urbanísticos, art. 320.1 CP.

– Omisión da inspección art. 320.1 CP.

– A prevaricación urbanística nos actos administrativos de contido urbanístico, art. 320.2 CP.

Cando prescriben estes delitos? Sinala o artigo 131 do Código penal:

“1. Os delitos prescriben:

– Aos vinte anos, cando a pena máxima sinalada ao delito sexa prisión de quince ou máis anos.

– Aos quince, cando a pena máxima sinalada pola lei sexa inhabilitación por máis de dez anos, ou prisión por máis de dez e menos de quince anos.

– Aos dez, cando a pena máxima sinalada pola lei sexa prisión ou inhabilitación por máis de cinco anos e que non exceda de dez. – Aos cinco, os demais delitos, excepto os delitos leves e os delitos de inxurias e calumnias, que prescriben ao ano.

2. Cando a pena sinalada pola lei for composta, estarase, para a aplicación das regras comprendidas neste artigo, á que esixa maior tempo para a prescrición.

3. Os delitos de lesa humanidade e de xenocidio e os delitos contra as persoas e bens protexidos en caso de conflito armado, salvo os castigados no artigo 614, non prescribirán en ningún caso. Tampouco prescribirán os delitos de terrorismo, se houberen causado a morte dunha persoa.

4. Nos supostos de concurso de infraccións ou de infraccións conexas, o prazo de prescrición será o que corresponda ao delito máis grave”.

Por tanto, ao non exceder a pena dos delitos comprendidos nos artigos 319 e 320 dos 3 anos, o prazo de prescrición dos dous tipos delituosos analizados será de 5 anos (tras a Lei Orgánica 5/2010, do 22 de xuño, pola que se modifica a Lei Orgánica 10/1995, do 23 de novembro, do Código penal, debido a que antes dela o prazo de prescrición era de 3 anos).

Por último, en canto ao “ dies a quo”, isto é, o día desde o que ha de computarse o prazo de prescrición, o mesmo haberá de iniciarse desde o día no que se cometeu a infracción. Así, en canto ao delito de prevaricación, non presentará maiores dificultades determinar o día de elaboración dun informe ou de adopción dun acordo.

Galería

A minería metálica, unha ameaza ambiental

A minaría metálica é unha ameaza ambiental sen precedentes. A única aposta realista é un cambio radical cara á reciclaxe integral mais tendo en cuenta que a día de hoxe a reciclaxe de minerais como o litio, telurio ou terras raras está por baixo do 1%. Non hai máis que ver o que está a suceder na mina de Varilongo, en Santa Comba. Máis de 30 anos de minería irresponsable. Unha historia de espolio de montes veciñais, eliminación de fervenzas, falla de restauración, ausencia de avaliación ambiental …

O lobby mineiro europeo manda sobre as políticas estatais e da Xxunta de Galicia, que non son quen de facer fronte á súa especulación. O espolio dos recursos naturais está servido.

As novas tecnoloxías multiplicaron a demanda de minerais e terras raras causando un desaforado auxe do extractivismo mineiro. Se a minaría tradicional xa estivo detrás de moitos desastres ecolóxicos agora os riscos son moito maiores polo novo modus operandi deste sector. As empresas matriz crean micro empresas pantalla descapitalizadas a través das cales acceden as concesións de prospección e posterior explotación, para o cal solicitan subvencións e créditos sobre produccións futuras. Buscan resultados a corto prazo cos que poder inflar o valor das accións evitando os custes dunha explotación estable.O desastre só é cuestión de tempo e cando este chega  e con el as sancións e imdenizacións quebran a empresa eludindo así a xustiza.

Video de Ecoloxistas en Acción Galicia. O desastre ambiental da mina de Varilongo, en Santa Comba (A Coruña)

Galería

Alerta tras o anuncio da nova lei de “facilitación” do espolio de Galicia

Este domingo, 1 de novembro de 2020 a cidadanía galega espertaba coa noticia de que o goberno galego do Partido popular que lidera Alberto Núñez Feijóo, pretende implantar nun prazo inmediato unha “importante” reforma administrativa orientada a axilizar a autorización de grandes proxectos empresariais. Quérese reducir burocracia e contraer as etapas administrativas que toda iniciativa industrial debe superar antes obter o visto e prace para así comprimir a tramitación e mellorar a competitividade. O obxectivo, segundo o executivo, é acurtar ata un terzo a duración de todo o proceso, que nos casos máis complexos pode levar agora ata máis de tres anos, todo elo a prol das grandes corporacións empresariais eólicas e mineiras, as máis beneficiadas.

Cidadanía en alerta

Esta noticia sorprende sobremaneira e debera alertar á cidadanía e ás entidades naturalistas e ecoloxistas galegas, xa que nestes tempos de coronavirus, nos que a  cidadanía do mundo está a percibir que a situación dos nosos ecosistemas, e moi especialmente o descenso da biodiversidade na natureza, prexudicáronnos, facendo que esteamos máis expostos a que pandemias como a que estamos a sufrir volvan suceder. De novo, o dano que o home inflixe á súa contorna é clave na cadea de transmisión do virus e o goberno da Xunta de Galicia de Alberto Núñez Feijóo está a implantar unhas políticas económicas agresivas co medio ambiente, que pretenden facilitar, axilizar e acelerar a implantación de proxectos empresariais agresivos e depredadores de recursos acortando os tempos precisos para valorar debidamente os impactos ambientais que dos mesmos se poden derivar.

Galicia en rebaixas e a prezos de saldo. A letalidade das políticas depredadoras do Partido popular de Galicia

Cando aínda a cidadanía galega non asumiu os efectos da chamada “Lei de Depredación de Galicia” que modificou normas tan importantes como a Lei 8/2009 de aproveitamento eólico, a Lei 3/2008 de minería ou a Lei 7/2012 de Montes, esta nova lexislación reduce ás corporacións e grandes empresas os requisitos de declarar os seus proxectos como industriais estratéxicos. Deste xeito benefícianse da ausencia do control urbanístico, e dun uso prioritario do chan fronte a calquera outro uso. Tamén poden recibir adxudicacións directas de chan e maiores subvencións por parte do goberno. Isto ademais é agravado por unha opacidade absoluta en torno á tramitación administrativa, como ocorre no ámbito da minería ou do sector eólico.

As probas evidentes atópanse en casos como o parque eólico do Iribio, paralizado polo TSXG e que Fergo Vento coa complidade do goberno galego pretendía implantar no Courel, en plena Rede Natura. Outro exemplo, as minas de níquel de Castriz en Santa Comba, promovidas por un entramado espúreo de empresas e que con autorización implícita da Xunta de Galicia, pretendía eludir todo tipo de autorizacións e controis ambientais, ao igual que a súa homóloga mina de Varilongo, que reactívase tras máis de 30 anos de paralización irregular sen avaliación de impacto ambiental, logo de contar co beneplácito do Vicepresidente Segundo da Xunta, Francisco Conde.

Outro caso semellante, o proxecto eólico das Salgueiras, en Corme, que pretenden implantar á beira da Rede Natura e sen unha previa avaliación das repercusións sobre a Rede Natura 2000, infrinxindo o Plan de Ordenación do Litoral (POL) e toda a normativa da Paisaxe.

Alerta desde o CSIC

O divulgador científico David  Quammen pensa que o coidado da natureza é un investimento, que se trata da mellor vacina para protexernos de virus que actualmente afectan a animais salvaxes, cos que interactuamos cada vez máis por mor da destrución dos ecosistemas onde viven. A clave dánola Fernando Valladares, doutor en Bioloxía do Centro Superior de Investigacións Científicas de España (CSIC): o papel protector da biodiversidade. A existencia de máis dun millón de especies está ameazada pola acción do home, e con cada perda dunha especie diminúe o efecto de  dilución ou  amortiguamiento da propagación de infeccións dunha especie animal ao home. Este tipo de transmisión de enfermidades coñécese como  zoonosis e e supón xa o 70 por cento das enfermidades emerxentes no mundo.

Alerta desde as Nacións Unidas

Por outra banda as Nacións Unidas onde ademais de incidir na barreira de protección para futuras pandemias que supón a biodiversidade, poñen en valor outros beneficios que presenta o seu coidado: auga e aire limpos, alimentos nutritivos, fonte de medicamentos e coñecementos e, entre moitos outros, mitigación do cambio climático.

Demandas ao Executivo galego de Alberto Núñez Feijóo

Desde algunhas entidades ambientais e ecoloxistas de Galicia demándase ao goberno galego que presidente Alberto Núñez Feijóo:

1.- un pouco de “sentidiño” común en tempos de coronavirus e máis garantías ambientais, para protexer os recursos naturais de Galicia, incluida as Paisaxes galegas afectadas gravemente polo descontrol da planificación eólica de Galicia e a minería irresponsable.

2.- o impulso dun novo Plan Sectorial eólico para Galicia que integre as políticas derivadas das directrices das Paisaxes de Galicia, da protección dos espazos naturais integrados na Rede Natura, no Plan de Ordenación do Litoral (POL), o patrimonio cultural e arqueolóxico e garanta a participación da cidadanía no seu proceso de elaboración.

3.- a paralización inmediata de políticas “facilitadoras” da implantación de empresas, que non teñen outro efecto que a venda de Galicia a prezos de saldo ás grandes industrias e corporacións, que non deixan retorno social algún para as comunidades locais que sofren ou soportan os efectos da depredación dos seus recursos.

4.- o fomento dos bosques e da biodiversidade destes, freando sen demora a expansión incontrolada das plantacións de eucaliptos, os monocultivos forestais e finiquitando unhas políticas de caza letais para os ecosistemas, que fomentan o descontrol cinexético ao permitir a importación de especies de países do leste europeo para aumentar a sobrepoboación, ante a ausencia de especies propias autóctonas.

Galería

Reactívase a mina de Varilongo sen autorización ambiental

  • O rego da Braña Ancha recolle as augas residuais industriais da mina que conteñen drenaxe áceda de minas
  • Os proxectos de explotación e plan de restauración do Grupo Mineiro Santa Comba nunca foron sometidos a avaliación de impacto ambiental
  • A empresa non dispón de autorización para o baleirado das plantas inundadas e vertedura sen tratamento das augas ao dominio público hidráulico
  • Tanto a Xunta de Galicia como o Alcalde de Santa Comba teñen a obriga legal e ética de acordar, como medida cautelar para garantir a integridade do dominio público hidráulico, a paralización inmediata dos vertidos que conducen a drenaxe áceda do interior da mina ao río Xallas
Rego da Braña Ancha con evidencias de drenaxe áceda de minas

As augas residuais industriais de mina circulan por diferentes canalizacións e balsas ata verterse no rego da Braña Ancha, cara o Sur do punto de bombeo. O empresario de Oleiros, José Manuel Corbal Debén, Director do Grupo Mineiro de Santa Comba que xestiona o entramado de empresas Tin & Tungsten SL, Rafaella Resources, Ulex Minerals e Eurobattery Minerals estaría a reactivar o funcionamento da mina sen as preceptivas autorizacións da Consellería de Industria, de Augas de Galicia e da Consellería de Medio Ambiente.

As augas residuais de mina que están sendo bombeadas levan acumuladas no interior da mina case 30 anos, desde finais dos anos 1980, contendo con toda probabilidade altas concentracións de metais pesados, ao tratarse dunha antiga explotación de minería metálica con importantes cantidades cuxo xacemento contén importantes cantidades de sulfuros (arsenopirita, calcopirita e pirita) xeradores de drenaxes ácidas de mina, susceptibles de produciren importantes impactos sobre o medio ambiente.

As evidencias visuais da contaminación por metais pesados son claramente perceptibles no transcurso dos 6 km do rego da Braña Ancha desde as instalacións mineiras ata a súa confluencia co Río Xallas. Durante este percurso, e ata a confluencia do Xallas, hai diversos puntos onde se obervan precipitados metálicos en prados e canles resultantes das enchentes que as chuivas dos últimos días provocaron en diversos tramos do río.

A actuación da empresa mineira sería realizada en plena época de choivas para minimizar o risco de detección da elevación da cantidade de metais pesados polo efecto da disolución, salientándose que a empresa non conta con ningún sistema de tratamento que poida eliminar as elevadas concentracións de metais pesados presents nas augas residuais, unha vez que o sistema de balsas polo que pasa só limitan a cantidade de sólidos en suspensión, e non as especies metálicas en disolución, que por tanto están afectando de forma directa ao ecosistema fluvial.

En 25/03/2009 a Dirección Xeral de Industria, Enerxía e Minas D. Anxo R. Calvo Silvosa dictou “Resolución de transmisión de dereitos mineiros”, que establecía que a explotación das concesións “estará suxeita ás seguintes prescricións”: “Para poder proceder á explotación se deberá contar coa declaración ambiental e coa aprobación do proxecto de explotación e plan de restauración correspondentes” (DOCUMENTO N.º 1).

En 06/08/2009, a necesidade de someter a actividade a avaliación de impacto ambiental é confirmada mediante Informe do enxeñeiro actuario D. Juan Lizaur Otero (DOCUMENTO N.º 2). A pesar do anterior, os proxectos de explotación e plan de restauración do Grupo Mineiro Santa Comba nunca foron sometidos a avaliación de impacto ambiental, de modo que a empresa concesionaria non dispón de autorización ambiental para realizar a actividade, e moito menos autorización para o baleirado das plantas inundadas e vertedura sen tratamento de ditas augas ao dominio público hidráulico.

Por todo o anterior diversas asociacións, entre as que se atopa a asociación ambiental Petón do Lobo, denunciaron os feitos ante Augas de Galicia, a Dirección Xeral de Planificación Enerxética e Recursos naturais da Consellería de Economía, Emprego e Industria da Xunta de Galicia e concello de Santa Comba, para que procedan de inmediato á paralización das labores da empresa que xestiona o Grupo Mineiro Santa Comba e a incoación do correspondente procedemento sancionador ante os indicios dun posible ilícito penal contra o medio ambiente e os recursos naturais.

Entrada á mina Carmen de Varilongo, Santa Comba
Galería

O caso da mina de litio de Valdeflóres, en Cáceres: tramas empresariais espúreas e complexas, opacidade e financiamento público europeo

No día de hoxe a asociación Salvemos la Montaña de Cáceres defendía no Parlamento europeo a súa oposición ao proxecto de mina a ceo aberto de Valdeflores, a través de tres peticións:

  • Petition  1174/2017 by asoc. ambiental Petón do Lobo (Spanish) on the open-pit mine in Valdeflores, Cáceres
  • Petition  0273/2018 on a lithium mine in Sierra de la Mosca, Cáceres and
  • Petition  1140/2019 on a lithium mining project “San José/Valdeflórez” in the mountain of Caceres (Spain)

Pódese seguir a intervención en directo ou en diferido ao día seguinte no seguinte enlace:

http://www.europarl.europa.eu/committees/es/peti/home/highlights

Unha dás peticionarias, María Montaña Chaves Pedrazo indicaba na súa intervención parlamentaria, que a empresa australiana promotora do proxecto, Infinty Lithium, non figura en ningún dos expedientes tramitados na Xunta de Extremadura. Esta empresa de capital estranxeiro 100% non solicitara ningún permiso, nin de investigación, nin de explotación.

A Lei de Minas española obriga que polo menos o 50% do capital social da empresa promotora sexa nacional para poder operar dentro do territorio español. Con todo, quen sí solicitaba o primeiro permiso de investigación en Valdeflores era a empresa filial de Sacyr, Valoriza Minería, que máis tarde transmite por escasos 900 euros os dereitos mineiros conseguidos a unha empresa sen solvencia técnica, económica nin financeira, creada “ex profeso” para eludir responsabilidades cunha capital social de 3.000 euros, o mínimo que marca a lei. En concreto, créase a empresa pantalla ou “ joint venture”, como a chaman algúns: TECNOLOXÍA ESTREMEÑA DO LITIO S.L.U., cuxo domicilio social, anecdóticamente, atópase en Salamanca. A empresa TEL é a que figura en case todos os expedientes oficiais e segundo Infinty Lithium o seu capital está participado nun 75% pola australiana e nun 25% por Sacyr.

Este complicado armazón empresarial deséñase, segundo indicaba a peticionaria, para eludir responsabilidades, sortear indemnizacións para reparar posibles danos ou accidentes, como o famoso por terrible de Aznalcollar onde a empresa non custeou a limpeza do desastre medio ambiental causado, tamén para eludir responsabilidades xurídicas e penais. Esta práctica é habitual no noso Estado e consideramos que as institucións e os órganos de control deberían vixiar para que non se converta en algo habitual.

Con respecto ao trámite de Información ao público do Permiso de investigación da MINA DE VALDEFLORES leste, a peticionaria indicaba que “…foi un auténtico insulto cara aos cidadáns que vivimos nesta marabillosa cidade e nos seus arredores. Ninguén puido acudir como interesado neste expediente porque ninguén se decatou. Non se presentaron alegacións durante o trámite de información pública en 2016 porque non houbo información pública. A tramitación levou a cabo cunha absoluta opacidade para propiciar o descoñecemento do cidadán dunhas actividades que ían ter serias repercusións sobre a vida, a saúde e o medio ambiente da cidade de Cáceres. Vulnerouse o Convenio de Aarhus sobre acceso á información, participación do público na toma de decisións e acceso á xustiza en materia de medio ambiente e a Lei 27/2006 de Trasparencia e Bo Goberno do estado español, así como as disposicións normativas específicas que regulan o tempo e a forma de dar publicidade a estes proxectos. O proxecto NON SE SOMETEU A INFORMACIÓN PÚBLICA nin na forma nin durante o tempo que establece a lei, o que deu lugar a que 4 ANOS DESPOIS a propia Dirección Xeral de Minas, a través da Comisión Xurídica vísese obrigada a declarar a NULIDADE DA RESOLUCIÓNS e a subseguinte RETROACCIÓN dos expedientes que concedían os Permisos de Investigación, ademais de terminar por “imposibilidade material de continuación” a concesión de explotación solicitada. Tecnoloxía Estremeña do Litio NON CONTA actualmente con NINGÚN PERMISO vixente por parte da Junta de Extremadura”.

Por outra banda, o Plan Xeral Municipal de Urbanismo (PXM) do municipio de Cáceres prohibe taxativamente a implantación de industrias, entre elas as extractivas, a menos de 2 km do centro urbano, e ademais o chan onde se quere instalar a mina e as instalacións está cualificado como adoito non urbanizable de especial protección.

O 19/04/2018 votouse por esmagadora maioría “NON” á modificación do PXM solicitada pola empresa. Actualmente o alcalde de Cáceres D. Luís Salaya manifestou en reiteradas ocasións o seu NON rotundo á mina. E para maior gravidade, TECNOLOXÍA ESTREMEÑA DO LITIO está dobremente SANCIONADA pola Xunta de Extremadura e polo concello de Cáceres.

En canto ao financiamento do proxecto con fondos públicos por parte das diferentes institucións europeas, como o Banco Europeo de Investimentos ou a plataforma de financiamento público-privado EIT- InnoEnergy: durante o verán de 2019 Infinity Lithium levou a cabo unha campaña comunicativa e de márketing para presentar e publicitar un novo proxecto de explotación, que non figura nin é coñecido en ningún organismo público, nin é o proxecto oficial rexistrado ante a administración estremeña de minas, a única competente para o efecto. A campaña publicitaria realízase ante diferentes organismos e institucións como o Banco Europeo de Investimentos, algúns Ministerios do Estado español, a Bolsa australiana ASX, ante a Comisión Europea coa presenza do Vicepresidente Maros Sefcovic e ante os medios de comunicación.

Posteriormente, durante o primeiro semestre do 2020, a firma australiana desarrollou outra campaña comunicativa anunciando “aos catro ventos” a sinatura dun Memorando de Entendemento con EIT- Innoenergy, plataforma de financiamento que canaliza fondos do Banco Europeo de Investimento, e segundo a información dada pola empresa “consiste no outorgamento de apoio e de financiamento de ata 800.000 euros para o proxecto industrial mineiro de Cáceres. Con este acordo, San José Valdeflórez convertíase no primeiro proxecto de litio en conseguir financiamento europeo. EIT InnoEnergy, o grupo público-privado da UE que lidera a Alianza Europea das Baterías tamén colaboraría na captación de fondos para a fase dúas do investimento da planta piloto de ata 2,4 millóns de euros. Ademais apoiaría e facilitaría as negociacións de venda da produción con fabricantes europeos a través da rede da EBA e apoiaría a Infinity na obtención das aprobacións ambientais necesarias e a aceptación social do proxecto”.

En ambas as campañas a empresa apoiouse nas diferentes institucións e organismos europeos consolidados e sobre todo utilizou a figura do Vicepresidente Sr. Sefcovic para conseguir credibilidade e poder vender o seu novo proxecto de explotación aos seus posibles investidores. Sendo consciente do uso indebido, intencionado e interesado das institucións europeas e dos seus representantes por parte dos intereses da compañía Infinty Lithium e sendo coñecedores da inviabilidade do Proxecto San José Valdeflórez, a asociación Salvemos la Montaña decidiu, por consenso, enviar unha carta persoal ao Vicepresidente de Relacións Interinstitucionais e Previsión da Comisión Europea Maros Sefcovic, impulsor da Alianza Europea das Baterías (European Battery Alliance), e “Coordinador do traballo da Comisión sobre a EBA.”

Así a cidadanía afectada transmitíalle que, como grupo cidadán, como pobo local afectado, e como europeos, pensaban que eses 800.000 euros supostamente concedidos á empresa promotora e destinados ao proxecto de mina ao descuberto de Cáceres non terían ningún percorrido nin xustificación, xa que o devandito proxecto era e é INVIABLE desde o seu inicio, polas razóns xa expostas nesta e nas anteriores peticións.

Polo tanto a asociación solicitáballe ao Vicepresidente que se reformulasen outorgar eses fondos á empresa e que se chegase a considerar a retirada ou a denegación dos mesmos para evitar dilapidar o diñeiro de toda a cidadanía europea.

A día de hoxe, despois de 6 meses, a entidade cidadá NON recibiu ningunha resposta por parte do Sr. Vicepresidente, Maros Sefcovic, e afirman que toda a cidadanía dos distintos Estados membros da UE debe ser atendida polos representantes públicos. Ademais estiman que se incumpren os artigos 20 e 24 do Tratado de Funcionamento da Unión Europea que di: “Os cidadáns da Unión son titulares dos dereitos e están suxeitos aos deberes establecidos nos Tratados. Teñen, entre outras cousas, o dereito de formular peticións ao Parlamento Europeo, de recorrer ao Defensor do Pobo Europeo, así como de dirixirse ás institucións e aos órganos consultivos da Unión nunha das linguas dos Tratados e de recibir unha contestación nesa mesma lingua.”

Por todo iso a asociación Salvemos la Montaña pide á Comisión unha resposta e que transmita o seu malestar ao Vicepresidente Sr. Sefcovic pola omisión da súa resposta.

Doutra banda, e con data de 7 de maio de 2020 a asociación presenta unha denuncia ante a Oficina Europea de Loita contra a Fraude (OLAF), solicitando a investigación sobre o financiamento do proxecto polas distintas institucións e organismos europeos mencionados con anterioridade. A contestación ofrecida polo Xefe da Unidade de Investigación-selección e Revisión foi a seguinte: “Ao termo das actividades de selección, comprobouse que a súa denuncia non se refire a ningún proxecto que recibise financiamento por parte da Unión Europea.” Sorprende por tanto que a OLAF arquive o caso e que non atope ningún proxecto con este nome, cando a mesma compañía está a publicitalo por todas as canles de comunicación. Poderíase afirmar que alguén non está a facer honra á verdade?

En virtude do anterior solicitaban ao Parlamento europeo, a través da Comisión de Peticións, un control democrático sobre a Comisión Europea, cumprindo así cunha dos seus tres grandes funcións encomendadas, que é investigar os feitos e evitar un uso fraudulento dos organismos e das institucións europeas por parte dunha compañía privada. Solicitaban tamén na súa comparecencia, que antes de outorgar financiamento público a este proxecto que está abocado ao fracaso, infórmense do estado dos expedientes administrativos levados a cabo polo órgano rexional competente, comproben se se está respectando a legalidade para a súa execución dentro do ordenamento xurídico español e do marco normativo concreto. Verifiquen a nulidade das Resolucións que aprobaron os permisos de investigación, a paralización e retrotracción dos distintos expedientes ao comezo da tramitación. E tamén corroboren as sancións nas que incorreu a empresa.

A Plataforma Salvemos a Montaña de Cáceres comprométese a velar polo coidado e a conservación do corazón e do pulmón verde da súa querida Montaña, para que nunca deixe de latexar nin de respirar e así se converta no legado que de alento e acubillo ás seguintes xeracións.

(Texto resumido da intervención da peticionaria Mª Montaña Chaves Pedrazo).

Galería

Augas de Galicia desautoriza a Felipe Macías

–       O ex-profesor da USC elaborou informes tentando desresponsabilizar a concesionaria da mina de San Finx dos vertidos con metais pesados.

–       Augas de Galicia concluíu que o estudo de Macías “carece de suficiente fundamento e xustificación”

–       Contraminacción esíxelle aos colexios profesionais que se retracten do seu apoio e á USC que lle retire a condición de emérito.

11 de agosto de 2020.- Augas de Galicia vén de desbotar nun informe recente as conclusións do estudo elaborado por un equipo do Laboratorio de Tecnoloxía Ambiental da USC liderado por Felipe Macías. En dito estudo, feito a petición da concesionaria da mina de San Finx, Valoriza Minería, o equipo de Macías conxecturaba a existencia de elevadas concentracións naturais de cadmio no entorno da mina de Lousame (A Coruña). Segundo Macías, este fondo natural sería o responsable das altas concentracións presentes no río en vez das verteduras ilegais procedentes da mina.

Ante a dúbidas suscitadas polas conxecturas de Macías e as propias alegacións presentadas por colectivos da rede ContraMINAcción apoiándose nun informe do experto de prestixio intenacional Steven H. Emmerman, Augas de Galicia someteu o estudo de Macías a unha revisión por parte dun equipo da Universidade da Coruña liderado polo Catedrático da Escola de Enxeñaría de Camiños, Canais e Portos, Javier Samper. A UdC, a través dun detallado informe de 238 páxinas, considerou que as explicacións de Macías “carece de suficiente fundamento e xustificación”; advertindo de numerosas fallas, tanto metodolóxicas como aritméticas. As conclusións foron confirmadas polo Ministerio para a Transición Ecolóxica.

Augas de Galicia ten constancia das verteduras mineiras ao río San Fins, a 7 km dos bancos marisqueiros da Ría de Noia e Muros, e que proceden da mina, con rexistros constantes de altas concentracións de cadmio mesmo a 4,4 km da mina. A pesar disto e dos procesos xudiciais en curso relacionados coas minas de San Fins, nunca se sancionou ao concesionario mineiro polas verteduras, manténdose artificialmente aberto desde hai 5 anos un expediente de autorización de verteduras inzado de irregularidades.

Felipe macías
Felipe Macías Vázquez. • Catedrático de Universidade • Departamento: Edafoloxía e Química Agrícola

 

Piden á USC que se desvincule de Macías

Non é a primeira vez que o ex-profesor da Universidade de Santiago de Compostela informa ou lidera a redación de controvertidos informes en procesos relacionados cos impactos ambientais de determinadas actividades, habitualmente a petición das empresas responsábeis deses impactos. Noutros traballos, Felipe Macías xa tentara favorecer proxectos mineiros como o de Touro, onde chegara a propor a creación dun parque temático sobre organismos extremófilos para o estudo da vida extraterrestre como excusa para eximir a concesionaria da restauración dos cauces contaminados.

A ‘credibilidade’ dos traballos de Macías valeulle o Premio Dioxina por parte de ADEGA en 2019, pola súa “defensa de proxectos tan delirantes e agresivos como a Mina de Touro”, en cuxo entramado empresarial participa directamente o ex-profesor a través dunha empresa de tecnosoles, ou os parques eólicos na Serra do Xistral, a piscifactoría de Touriñán, a balsa mineira das Pontes ou a eucaliptización do País.

Os conflitos de interese do ex-profesor á hora de informar determinados proxectos usando as siglas da Universidade de Santiago, así como a falta de rigor dos estudos e informes, confirmada no caso de San Fins por outro equipo da Universidade da Coruña e xa evidenciada anteriormente polo Dr. Steven H. Emmerman, fíxeron que desde ContraMINAcción se reitere a petición á USC para que lle retire o título de emérito logo de investigar unha situación que afecta gravemente a reputación de toda a Universidade.

ContraMINAcción esixe a rectificación dos Colexios profesionais

En xuño de 2019 catro Colexios profesionais (Xeólogos de España, de Químicos de Galicia, de Enxeñeiros de Minas do Noroeste e de Enxeñeiros Técnicos de Minas de Galicia) emitiron un comunicado de aplauso a Felipe Macías pola súa actuación en San Finx e Touro con duras críticas que pretendían desprestixiar publicamente o traballo do Dr. Steven H. Emerman na súa calidade de consultor ao servizo de entidades públicas e ambientais galegas.

Naquela altura, o comunicado indicaba que “se ha permitido poner en duda el trabajo y profesionalidad del catedrático” [Macías] e “despreciar y desprestigiar sin mayor argumento científico o técnico, ni currículo que avale su opinión”. Emerman cuestionara as conxecturas de Felipe Macías evidenciando extensos plaxios, absoluta falta de rigor metodolóxico e procedimental e manipulacións groseiras nun dos informes de Macías sobre San Finx, co fin manifesto de eximir a concesionaria mineira do cumprimento dos limites legais para contaminantes perigosos, alegando un ficticio fondo natural de metais.

Unha vez que tanto o prestixioso equipo da Universidade da Coruña como Augas de Galicia e o Ministerio para a Transición Ecolóxica desbotaran as conxecturas do equipo de Macías, ContraMINAcción esíxelles aos catro colexios profesionais que, “por principios deontolóxicos e pola reputación dos propios colexios que poderían estar a ser usados para intereses espúreos”, retiren os seus comunicados anteriores e informen de forma fehaciente dos resultados da avaliación feita sobre o estudo liderado por Macías.”

Contraminacción lembra o vergoñento feito de que un membro da directiva do Colexio de Enxeñeiros de Minas do Noroeste estea a ser investivago por presunta falsidade documental en relación ás Minas de San Finx; e que o xeólogo da mina de Touro e co-promotor do comunidado sexa o delegado en Galicia do Colexio de Xeólogos. ContraMINAcción esixe aos Colexios profesionais que na súa calidade de corporacións de dereito público inicien de inmediato un procedemento interno de deslinde de responsabilidades respecto aos posibles conflitos de intereses existente nos seus órganos de dirección.

meme_presas_san_finx2

Galería

A Xunta insinúa que unha das presas de residuos mineiros de San Finx era para moer millo

  • A Dirección Xeral de Minas pretende así evitar que sexa a concesionaria mineira, do Grupo Sacyr, quen se faga cargo da remoción dos residuos e restauración da zona
  • A rotura da presa, a 5 km da ría de Noia, podería producir un importante impacto ambiental, segundo informou Augas de Galicia

29 de xullo de 2020.- A rede ContraMINAcción considera “esperpéntico e demostrativo da corrupción rampante” que a Xunta, nun xiro inesperado, afirme agora que as presas de residuos mineiros das minas de San Finx (en Lousame), a maior das cales pecha un val fluvial cun dique de contención de lodos de 50 metros de cumprimento e 14 metros de altura, fosen para mover un pequeño muíño negral de 10 m2 no que moían millo a veciñanza.

Así o afirma nun informe a enxeñeira técnica de minas Olga Barreiro Sevillano, funcionaria do departamento que dirixe Ángel Bernardo Tahoces, chamado a declarar ante o xuíz precisamente por deixar estas presas mineiras fóra do proxecto de restauración que aprobou en 2009 sen trámite ambiental algún. Sen embargo, as presas figuran como instalacións de residuos mineiros tanto nos plans anuais de labores presentados pola mina ata o ano 2000 como no “Inventario de Balsas e Escombreiras da Comunidade Autónoma de Galicia”, encomendado pola Xunta en 1999 trás o desastre de Aznalcóllar.

O informe no que se vincula a presa de residuos e o muíño foi encargado por “orde verbal” do Xefe Territorial da Consellería de Industria na Coruña, Isidoro Martínez Roca, co propósito de remitilo a Augas de Galicia, que xa determinara o ano pasado que se trataba de presas de residuos mineiros e pretendía obrigar á empresa ao seu desmantelamento e restauración da zona.

Segundo os colectivos integrantes de ContraMINAcción, trátase dunha tentativa desesperada de evitar tanto a responsabilidade da concesionaria mineira, unha filial de Valoriza Minería (Grupo Sacyr), como dos propios funcionarios e autoridades agora chamados a declarar por presunta falsedade en documento público, ao mentir posiblemente sobre as presas mineiras.

Aínda que é sobradamente coñecido que o maior dos depósitos mineiros fora construído pola mina en 1939 e que protagonizou o chamado “Desastre de 1960” trás a rotura das súas comportas (como recolle o documental “San Finx 1960”), a Dirección Xeral de Enerxía e Minas pretende que a demolición das presas e restauración da zona se pague con diñeiro público, e non a cargo da concesionaria mineira, que é legalmente responsábel polas presas.

Nun informe de 2017, Augas de Galicia afirmaba que no caso dunha eventual rotura da presa de maiores dimensións “o arrastre dos materiais podería producir un importante impacto ambiental” mentres que nunha visita de inspección realizada en 2019 polo hidrólogo especialista en presas mineiras Steven H. Emerman concluiuse que a mesma presa presentaba signos evidentes de licuefacción interna o que levaría más cedo ou máis tarde á súa falla crítica.

meme_presas_san_finx3.jpg

Galería

A ONU chama a atención ao Estado español polo abandono das presas mineiras de San Finx

Esta semana o Estado español someteuse en Xenebra á súa terceira volta no Exame Periódico Universal (EPU), un mecanismo do Consello de Dereitos Humanos das Nacións Unidas que, desde 2005, examina periodicamente a situación dos dereitos humanos en todos os países do mundo. Entre estes dereitos, inclúense os dereitos ambientais.

Aínda que este ano a revisión do Estado español centrouse na situación en Cataluña, o relatorio da Oficina do Alto Comisionado das Naciones Unidas para os Dereitos Humanos tamén recolleu os apelos a garantir “o respecto dos dereitos ambientais mediante a supervisión e a restauración adecuadas das instalacións que requiran atención urxente, en particular as presas de estériles mineiros abandonadas”.

O relatorio do Alto Comisionado referiu un informe dunha das entidades con estatuto consultivo especial ante a ONU que ilustrara esta situación co exemplo do caso das presas de residuos mineiros das Minas de San Finx, en Lousame, que están sendo obxecto dunha investigación ante o Comité de Cumprimento da Convención de Aarhus, tamén dependente das Nacións Unidas.

O informe indica que no caso das presas mineiras de San Finx, que agora a Xunta pretende facer pasar por embalses hidroelétricos, “unha falla implicaría impactos ambientais e humanos significativos”, asinalando ademais como as autoridades autonómicas “obstruíron o acceso a información ambiental crítica”.

O relatorio da Oficina do Alto Comisionado das Naciones Unidas para os Dereitos Humanos (A/HRC/WG.6/35/ESP/3) pode ser descargado da web da ONU en casteláninglésfrancésrusochinés e árabe. A referencia ás presas de residuos mineiros áchase na páxina 3 (parágrafo 18).

ONU

Galería

A falla de restauración e a contaminación dos cauces fluviais, consecuencia dos antigos labores mineiros de Touro, sacan as cores á Xunta de Galicia en Bruxelas

Touro fíxose ver e oír no día de hoxe en Bruselas, na sede da Comisión de peticións do Parlamento europeo. A contaminación producida pola falla de restauración das antigas minas de Touro estivo moi presente gracias ás peticionarias, que deron voz á veciñanza.

A casuística da mina de Touro, así como a situación xeral da minería en Galicia, xa ten sido abordada con anterioridade nas institucións europeas, non só a través de peticións, senón tamén a través da Comisión ou mediante preguntas no pleno do Parlamento.  Nesta ocasión, as peticións chegan da man da iniciativa do grupo dos Verdes- Alianza Libre Europea, a través de Ana Miranda, que ademáis facilitou a participación dun grupo máis amplo e a celebración dun encontro de análise e debate cos grupos políticos e os colectivos veciñais. A intervención dos peticionarios, que representaron ás asociacións Petón do Lobo (Petición n.º 0174/2018), Cova Crea (Petición n.º 1194/2017) e Mina Touro – O Pino NON (Petición n.º 0386/2018) foi moi convincente e estivo moi ben argumentada e documentada.

A pesar da oposición do eurodeputado do Partido popular e do representante da Comisión, o Parlamento estivo moi receptivo ás peticións defendidas pola veciñanza afectada pola mina de Touro. As tres peticións fican abertas para o seu seguimento e avaliación.

Temos que agradecer especialmente o gran traballo de Luis Gallardo Zafra, María del Pilar Sampedro Laranga, Isabel Vila e Iria Ares Méndez.

Para máis información sobre o tratamento da problemática mineira de Touro no Parlamento europeo:

6.jpg
As peticionarias Iria Ares Méndez, Mª del Pilar Sampedro Laranga e Luis Gallardo Zafra no día de hoxe, na sede da Comisión de peticións do Parlamento europeo (Bruselas)

26.jpg
Isabel Vila, veciña de Touro e representante da Plataforma Mina de Touro -O Pino Non, durante a súa intervención no día de hoxe na Comisión de peticións do Parlamento europeo.

3.jpg
Luis Gallardo Zafra, veciño de Touro e representante da asociación galega Cova Crea, durante a súa intervención no día de hoxe na Comisión de peticións do Parlamento europeo.

5.jpg
Mª del Pilar Sampedro Laranga, veciña de Touro e representante da asociación ambiental e cultural Petón do Lobo, durante a súa intervención no día de hoxe na Comisión de peticións do Parlamento europeo.

7.jpg
Iria Ares Méndez, veciña de Touro e representante da Plataforma Mina de Touro -O Pino Non, durante a súa intervención no día de hoxe na Comisión de peticións do Parlamento europeo.

17.jpg
Tatjana Ždanoka

24.jpg

21.jpg
Cristina Maestre Martín de Almagro 

19.jpg
Diana Riba i Giner

 

23.jpg
Margrete Auken

15.jpg
O representante da Comisión europea

22.jpg

1.jpg
Dolors Montserrat, presidenta da Comisión de peticións

11.jpg
A contaminación dos cauces fluviais de Touro

12.jpg
Os efectos da drenaxe áceda de mina nos cauces fluviais de Touro

14.jpg

9.jpg

8.jpg

111
As peticionarias Iria Ares Méndez, Mª del Pilar Sampedro Laranga e Luis Gallardo Zafra no día de hoxe, na sede da Comisión de peticións do Parlamento europeo (Bruselas). Isabel Vila, veciña de Touro e representante da Plataforma veciñal Mina de Touro -O Pino pechou a quenda de intervencións.