Galería

Unha andaina por Corcoesto chea de historia

Con Manuel Vázquez como guía comezaba a andaina por Corcoesto. Unha manchea de historia, cultura, memoria e patrimonio que disfrutamos da man dun dos mellores contadores de historias que hai en Corcoesto.

Desde os olmos do igrexario que sinalaban o camiño ás ánimas ata a segunda Revolta Irmandiña, a Inquisición, Eiravedra, Cures, Cortiño, Millán, as milleiras de Maceira e Xabarido.

A visita ao antigo cemiterio civil de Cortiño, agora totalmente restaurado gracias ás persoas voluntarias, foi unha experiencia única que nos trasladou aos anos 30 do século pasado.

A lembranza de lugares con microtopónimos imaxinarios como Paraíso no lugar Grande, Natoales ou o detalle mozárabe dunha das casas máis antigas do lugar, trasladounos á épocas pasadas nun exercicio de memoria chea de orgullo e singularidade.

Rematamos en Xabarido onde o río Anllóns. Unha experiencia única que aconsellamos repetir e convidamos a tod@s a vivila connosco!

Galería

O río das nosas vidas: o Anllóns, a derradeira publicación da asociación ambiental Petón do Lobo

Xa está na rúa o libro “O río das nosas vidas: o Anllóns”, publicado e editado pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo.

“O río das nosas vidas: o Anllóns” é o cuarto libro que publica esta asociación e o quinto que produce como editora.

Fálase e publícase bastante sobre o río Anllóns, mais bótase de menos unha publicación que trate a fondo aqueles aspectos que cada vez nos preocupan máis, como é o caso dos problemas que afectan con máis intensidade aos ecosistemas fluviais e aos bosques de ribeira. Vivimos de espaldas aos ríos e o Anllóns e os seus numerosos afluentes non son unha excepción. A saúde dos ecosistemas fluviais, e en particular a saúde do río Anllóns, pende dun fío.

O 14 de marzo de cada ano, Día Internacional dos Ríos, desde a asociación ambiental e cultural Petón do Lobo lembramos os problemas que padece o Anllóns, mais con esta publicación preténdese ir un pouco máis lexos e deixar constancia das graves problemáticas que lle están a afectar.

Con unha intencionalidade claramente didáctica, queremos lembrar os problemas que están a afectar seriamente á saúde do Anllóns. As Administracións falan do desarrollo de proxectos vencellados ao desarrollo turístico do río, pero esquecen os impactos ambientais dos mesmos.

Hai multitude de problemas que afectan ao río Anllóns: a seca derivada do cambio climático, as centrais hidroeléctricas que ocupan o seu cauce, os vertidos de puríns, o abuso de pesticidas, de herbicidas, abonos, sulfatos, novas captacións de auga, fallos no saneamento das augas residuais, plástico, lixo, o chumbo dos proxectís de campos de tiro, o arsénico da antiga minaría…etc.

Vamos camiño de finiquitar a vida do noso río. As cidadás e os cidadáns temos que asumir un papel activo e coidar do noso río. Esixir tamén as Administracións responsables que cumpran cos seus deberes e coiden os ecosistemas fluviais. Decía o sociólogo Salvador Giner que “a primeira misión dos cidadáns é educar aos seus gobernantes”“o cidadán democrático está sinalando aos seus representantes de forma constante onde está situado o umbral do tolerable” ou “o verdadeiramente revolucionario da democracia é que todos somos políticos”.

Por iso non podemos seguir sendo cómplices da súa morte e vamos a asumir un papel activo na súa defensa. Temos que sentir a súa alma, tratalo como tratan en Nova Zelandia aos seus ríos, isto é como persoas xurídicas, como seres titulares de dereitos. Só así podemos garantir a súa supervivencia e a súa funcionalidade.

O libro que ten unha finalidade sobre todo didáctica mergúllase na historia do río, nos valores culturais e na xeografía, ademais de dar boa cadra dos seus problemas ambientais.

Tamén queremos crear remorsos naquelas persoas físicas, xurídicas e administracións públicas que consciente ou inconscientemente danan o noso río, e facémolo e voltaremos a facelo, e incluso os sinalamos directamente, porque a partires de agora, quen dane ao Anllóns, vai a quedar constancia escrita do dano e da súa responsabilidade.

Sen dúbida non deixará indiferente a ningúen…., para ben e/ou para mal.

7
O río das nosas vidas: o Anllóns

 

 

 

 

Galería

O río das nosas vidas: o Anllóns

Heliodoro Gallego Armesto escribía o 30 de abril de 1932, un artigo no número 519 da revista Vida gallega: ilustración regional, sobre o río Anllóns.

Comezaba facendo alusión ás citas que sobre este río realizaran xa no seu momento os xeógrafos romanos Mela, Strabón, Ptholomeo e Plinio co nome de Vir, e que ía tomando diferentes nomes segundo as parroquias polas que ía pasando, aínda que o máis coñecido era o Anllóns.

fonte cardeira.jpg
O río Lourido, afluente do Anllóns, nace na fonte Cardeira, no lugar de Aldemunde (Cabana de Bergantiños). Delimita os municipios de Cabana e Coristanco

O río Anllóns foi declarado Lugar de Importancia Comunitaria da Rede Natura 2000 desde o 2004 e ZEC desde o 2014. A súa extensión, de máis de cen hectáreas na comarca de Bergantiños, percorre os municipios de Carballo, Coristanco, Ponteceso e Cabana de Bergantiños atopando ao seu paso enclaves de gran beleza como o Refuxio de Verdes en Cereo (Coristanco).

IMG_20161210_124325_BURST001_COVER.jpg
Rego de Sta. Margarida na parroquia de Corcoesto ao seu paso polo lugar da Regueira
IMG_20161210_125052_BURST005.jpg
Rego de Sta. Margarida na parroquia de Corcoesto, tributario do Anllóns

O río Anllóns nace nos montes de Xalo, na Pena Gallada, a unha latitude duns 519 metros por enriba do nivel do mar. Son moitos os afluentes do río Anllóns ao longo do seu percorrido:

1.png
Fonte: IGN. O río Anllóns nace na Pena Gallada e bordea a fraga de Vilar da Fraga. onde se ubica un campo de tiro. Moi preto está a canteira do Corgo, un espazo mineiro sen restaurar e que produce un gran impacto paisaxístico

Comezando por Laracha temos a Fonte Quenlle da Grela que desemboca no río Grande e multitude de regos: o  rego de Cercido, o rego do Cubo, o rego da Graña, o rego do Soutullo, o rego Acheiro que conserva un bó número de muíños, o rego da Armada, o rego do Reiros, o rego do Novel, o río Pedamio, o río Calvelo, o río Rosende que nace en Montemaior e xúntase co Anllóns no límite entre Carballo e Coristanco, o rego do Queo, o rego do Añón, o río Grande que rega a Agra de Noví, o rego da Balsa, o rego de Lamela, o río do Gatos, o río Calvar, o rego Liñeiro e o rego de Cances que se xuntan para desembocar no Anllóns, o rego do Piñeiro, o rego da Fraga, o rego do Vao, o rego das Mazarocas, o rego das Devesas, o rego de Portocelo, o río Lourido, o rego de Sta. Margarida, o rego do Pardiñas, o rego do Ramallás, o rego do Erbecedo, o rego do Vilasuso, o rego do Souto que rega a Agra do Esto, o río Cundíns, que nace nos montes do Couso e xúntase co Anllóns no Esto (Cabana de Bergantiños) tras recoller as augas do río Cedreiro, que pasa polo lugar da Margarida, onde nos deixa unha fermosa imaxe da férveda da Margarida.

2.png
Instalacións do Campo de tiro na fraga de Vilar da Fraga, na parroquia larachesa de Soandres, á beira do río Anllóns e a escasos metros do seu nacemento. Fonte: IGN

Na parroquia de Soandres (Laracha) o río Anllóns circula á beira da fraga de Vilar da Fraga. Este bosque autóctono foi parcialmente eliminado para a construcción dun Clube de tiro olímpico, campo de tiro e prato e un Campo de tiro olímpico de 50 metros.

Os solos sobre os que se construiron as instalacións estaban clasificados como solo rústico de protección natural, solo rústico de protección de augas e solo rústico de protección agropecuaria.

ggg.jpg
Camiño real de Vilar da Fraga, en Soandres, á beira do Anllóns

O certo é que unha parte da fraga xa foi eliminada, e no seu lugar, e con afección ao camiño real, construiuse unha gran mole de cemento como clube de tiro e outras instalacións formigonadas aínda en construcción.

O solo rústico perdeu tal carácter ao eliminar os elementos naturais e ecolóxicos intrínsecos que o configuraban. Ao eliminar a funcionalidade dos solos e a fraga, xunto cos seus valores naturais e ecolóxicos de xeito irreversible, e perderse o carácter agrícola das parcelas, produciuse unha transformación urbanística non amparada legalmente.

O camiño histórico tal e como aparece reflictido no libro “INTERROGATORIO” da parroquia de San Pedro de Soandres de 1752, do Catastro do Marqués da Ensenada, incluido no fondo documental da Real Intendencia de Galicia, que se custodia no Arquivo do Reino de Galicia, coa signatura 46.322.2626, páxinas 5 e 6 do documento citado, está directamente afectado polas instalacións do campo de tiro, afectando directamente a este.

4444.jpg
Camiño real de Vilar da Fraga truncado polas instalacións do campo de tiro

Este documento acredita que o Camiño real pasa pola Mansión de Atricondo é continuación do camiño de Santiago e segue por esta zona desde Hospital Bruma, AS Travesas, Santiago de Sumio, Encrobas, O Castelo, Picardel, Paradela, Refojo Mantiñán, Posadoiras, Santa Baia, Vilar de Fraga, ruta que seguiría cara Ponteceso pola marxe do río Anllóns ou ben a “Brigantia” Mansion de Brigantium (A Coruña). O Camiño real tamen coincidiría neste treito coa Vía Per Loca Marítima XX.

O Camiño real está vencellado á antiga vía romana en parte polos restos atopados en diferentes lugares moi próximos entre eles: Cerqueira, Refojo-Mantiñán, Codesuso-Millarade e Castro Baia, e sobre todo pola paraxe de Vista Alegre onde existe constancia dunha feira notoria e importante, andecedente do que é actualmente a feira de Paiosaco.

No documento denominado “Estudio de Impacto Ambiental para Instalación de Tiro Olímpico e Tiro o Prato no concello de Laracha”, o técnico redactor, recolle como impactos durante a fase de funcionamento:

–          Emisións atmosféricas.

–          Emisións acústicas.

–          Xeración de residuos de proxectís.

IMG-20170530-WA0000.jpg
Instalacións do clube de tiro olímpico de Soandres, á beira do río Anllóns, moi preto do seu nacemento

Na páxina 49/84 do estudo recoñece o técnico que: “Derivado da realización das actividades de tiro desenvoltas na instalación construídas prodúcese unha emisión de gases contaminantes derivados da combustión de pólvoras empregadas nos distintos tipos de munición o efecto contaminante é o resultado da acumulación de partículas en suspensión na atmósfera. Esta contaminación en situacións climáticas desfavorables (ventos constantes) podería traspasar os límites da área de execución, e esternderse polos arredores transportda polos ventos da zona”.

Nun Encontro organizado pola Sección de Patrimonio e Bens Culturais do Consello da Cultura Galega, tratouse sobre o O ESTADO ACTUAL DAS VÍAS ROMANAS EN GALICIA E A NECESIDADE DUNHA MAIOR PROTECCIÓN, coordenado polo experto D. Carlos Nárdiz Ortiz.

No desenvolvemento do encontro D. Carlos Nárdiz Ortiz falou do camiño real de Vilar da Fraga, parroquia de Soandres, no municipio de Laracha, e incluso se refire ao mesmo como vía romana.

Agora este camiño está moi afectado polas instalacións do campo de tiro nun tramo do mesmo.

3.png
Canteira do Corgo en Laracha, preto de Vilar da Fraga. Fonte: IGN
4.png
Fonte: IGN

En Cabana de Bergantiños o rego da Braña rega en Teixedo o pequeno val de Raposeiras e Ameneiros. En dirección a Beres pasamos polos Agros da Fonte e as Fervenzas. Toda a paisaxe e os seus elementos, entre eles a toponimia, fai referencia á auga.

IMG_20190427_205208_BURST003.jpg
Lavadoiro á beira do río Vao, en Coristanco
IMG_20190427_105422.jpg
Lavadoiro de Conles, en Coristanco
chanzos de pedra que baixan ao muiño do Cancelo.jpg
Chanzos de pedra para baixar ao muíño do Cancelo, no río Cedreiro, parroquia de Cundíns

Non podemos esquecer o rego da Balsa que atravesa o val de Cesullas ata o Reguengo, o rego de Ponteceso, o rego dos Prados e o rego das Bouzas, estes tres últimos xa preto da desembocadura na ría de Corme –Laxe.

IMG-20190309-WA0057.jpg
Desembocadura do río Anllóns

Xa na desembocadura entre o Malecón da Outrabanda e o Malecón do Couto o río camiña devagar cara a Xunqueira e o Monte de San Sebastián, coa súa mámoa no cume. Na desembocadura forma un esteiro e na saída ao mar forma A Barra, na que se desenvolve un amplo sistema dunar que se complementa coas dunas remontantes do Monte Branco.

río Cedreiro.jpg
Río Cedreiro na parroquia de Cundíns

Nas marxes consérvanse bosques de ribeira con amieiras, salgueiros, freixos, sabugueiros, carballos… Na beira do río e nas zonas de corrente lenta hai herbas da prata, fentos, brións…

Hai unha gran diversidade de aves (paxaros de ribeira, garzas, lavancos, merlo rieiro, limícolas…), anfibios (pintafontes, sapos, ras…), peixes (troitas, anguías, escalos…) e insectos (libeliñas, cabalos do demo, escaravellos…).

A vexetación riparia no val fluvial do Lourido

As propiedades máis significativas que converten aos bosques de ribeira en formacións ben diferenciadas e de gran valor son a súa alta diversidade biolóxica, a súa alta produtividade e o elevado dinamismo dos hábitats que acollen. Todo iso como consecuencia das súas particulares condicións hídricas, que favorecen o refuxio de especies propias de zonas climáticas frescas e húmidas en áreas máis cálidas e secas.

Regulan o microclima do río.
Aseguran a estabilidade das beiras.
Regulan o crecemento de macrófitas.
Son un hábitat ideal para un gran número de especies animais e vexetais.
Supoñen unha fonte de alimento para as especies que albergan.
Actúan como filtro fronte á entrada de sedimentos e sustancias químicas na canle.
Cumpren un papel de acumuladores de auga e sedimentos.
Funcionan como zonas de recarga de augas subterráneas.
Posúen un gran valor paisaxístico, recreativo e cultural.

Dada a súa importancia ecolóxica, e as vantaxes prácticas asociadas a unha boa conservación dos bosques aluviais, urxe a adopción de medidas encamiñadas á protección e rexeneración destes medios. Para iso, é imprescindible contar cun coñecemento real do estado da vexetación dos ríos, a partir da inventariación, caracterización e valoración destas comunidades.

muiño no val fluvial do lourido.jpg
Muíño no val fluvial do Lourido, entre as parroquias de Cereo, Corcoesto e Valenza, municipios de Cabana e Coristanco

As zonas riparias son importantes na ecoloxía, na xestión ambiental e na enxeñería civil, a causa do rol que desempeñan na conservación do chan, a biodiversidade do hábitat, e a influencia que exercen sobre a fauna e os ecosistemas acuáticos, incluídos as praderías, bosques, e sistemas acuáticos. Os termos bosque ripario, ou zona intermedia riparia, ou franxa riparia son utilizados para caracterizar á zona riparia. A raíz da palabra “riparia” provén do Latín ripa, que significa beira do río.

A ponte Lubiáns ou ponte Vella, entre os municipios de Carballo e Coristanco

No lugar da Revolta, en Carballo, atopamos o río Rosende, o afluente do Anllóns que salva a ponte Lubiáns. A ponte Lubiáns trasládanos a época romana. Diversas fontes sitúan nesta ponte a vía Per Loca Marítima e o camiño real que ía da Coruña a Fisterra. Outras fontes catalogan a ponte como medieval, e incluso en datas posteriores. Mais sin dúbida é unha das pontes máis fermosas.

O Semanario Independiente El Tea no seu número 188 recollía o 7 de setembro de 1917, a noticia do aproveitamento das augas do río Rosende, en Carballo, para a produción eléctrica e empregala no servizo de alumeado público e privado no termo municipal da vila. O beneficiario da concesión era Juan María Sanjurjo Pérez, o que nos dá unha idea aproximada da data na que se instalou o primeiro alumeado público na cabeceira da comarca.

prensa_0342
Semanario Independiente El Tea
tg_carrusel_cabecera_grande.jpg
Ponte Lubiáns ou ponte Vella
ponte lubiáns turismo gal.jpg
Ponte Lubiáns, no lugar de Montecelo, parroquia de Oca

Desde o seu nacemento ata a desembocadura, o río Anllóns efectúa un percorrido de 54,4 km cun índice de sinuosidade de 1,43 que permite incluílo na categoría de río sinuoso. No seu percorrido salva un desnivel duns 420 m que representa unha pendente media suave do 0,77%. No tramo de Verdes, á vez que recibe ao Vao, sofre un encaixonamento cunha sucesión de rápidos. A súa conca ten unha extensión de 519 km2.

Despois dun rápido descenso dos montes do Xalo e Santa Baia remánsase e discorre maino e sinuoso cara á desembocadura, agás no tramo do Couto de Verdes, onde se encaixa e forma unha sucesión de rápidos e pequenos saltos. Nos seus afluentes abondan as fervenzas.

Unha das fervenzas máis fermosas atopámola no lugar da Margarida, na parroquia de Cundíns. Con motivo da celebración do Día Internacional dos Ríos, cada 14 de marzo, temos que tomar conciencia da necesidade de coidar os nosos ríos, o río do noso lugar ou da nosa parroquia, e por suposto coidar deles todos os días do ano.

fervenza pozo da forca.jpg
Fervenza do Pozo da Forca, na cabeceira do río Cundíns

Outra das fervenzas, agochada en parte tras a estrada que vai de Corcoesto a Beres é a da Regueira, no rego de Sta. Margarida na parroquia de Corcoesto, rego que nace no lugar de Baneira aos pés do monte Perrol.

fervenza da regueira corcoesto.jpg
Fervenza da Regueira en Corcoesto

Pero hai máis fervenzas como a do rego da Barcia, que nace nas terras do Vao ou As Samesugas, vólvese fervenza na Baiabosa e verte augas ós caldeiros do Pozo da Forca, unha das cabeceiras do río Cundíns, afluente do Anllóns.

FERVENZA DA MARGARIDA, RÍO CUNDÍNS.jpg
Fervenza da Margarida no río Cundíns, tributario do Anllóns

A fervenza de San Paio, na parroquia de Entrecruces (Carballo), no linde co concello de Tordoia, no río de Outón tamén chamado da Férveda e Taboada, un afluente do río Grande que á súa vez desemboca no Anllóns.

férveda de San Paio ou Entrecruces.JPG
Fervenza de San Paio

E non podemos esquecer a fervenza de Ramil, no rego da Férveda, afluente do Casal do Perros (río Grande-Anllóns), no lugar de Ramil (Santa Eufemia), na parroquia de Rus (Carballo).

ferveda de rus.jpg
Fervenza de Rus

Problemas ambientais no río Anllóns

  • Contaminación no cauce polas obras das centrais hidroeléctricas e limpeza dos encoros. O caso do encoro de Sta. Mariña de Corcoesto, 27 de setembro de 2016

As empresas hidroeléctricas que explotan os encoros dos nosos ríos realizan con certa periodicidade a limpeza dos cauces fluviais. Na realización destas tarefas, as empresas que as executan, ás veces non son moi coidadosas. A vertedura de aceite ou gasóleo no cauce e un verquido de escombros procedentes deste, a escasos 5 metros da capela de Sta. Mariña do Remuiño, en Corcoesto, aconteceu xa varias veces nesta paraxe.

  • A seca e o cambio climático, un problema que afecta aos ecosistemas fluviais

A grave diminución do caudal do Anllóns, que ameaza con non garantir o cauce ecolóxico necesario para a vida fluvial, tamén é un problema que se manifesta cada ano nas tempadas de seca.

Baixo-caudal-no-Rio-Anllons.jpg
Caudal baixo no río Anllóns, ao seu paso por Corcoesto
obras cauce anllóns.jpg
Obras de limpeza ou recheo no cauce do río Anllóns que xestiona Unión Fenosa (central hidroeléctrica de Corcoesto)
cauces anllón sta mariña.jpg
Obras de recheo no cauce do río Anllóns que xestiona Unión Fenosa (central hidroeléctrica de Corcoesto)
  • O uso e abuso de herbicidas, pesticidas e fertilizantes nas explotacións gandeiras e agrícolas

Cada vez empréganse máis herbicidas e en concentracións cada vez maiores. Existe unha probabilidade seria de estarmos expostos cada vez máis a estes tóxicos. A Axencia Internacional para a Investigación do Cancro, da Organización Mundial da Sáude (OMS) xa advertiu, e de feito, xa clasificou ao herbicida máis coñecido e usado, o glifosato, como “probablemente carcinóxeno para os seres humanos”. Abondan as evidencias científicas sobre do risco deste herbicida, e sen embargo, cada vez  emprégase máis.
En humanos, os síntomas de envelenamento inclúen irritacións dérmicas e oculares, náuseas e mareos, edema pulmonar, descenso da presión sanguínea, reaccións alérxicas, dor abdominal, perda masiva de líquido gastrointestinal, vómito, perda de conciencia, destrución de glóbulos vermellos, electrocardiogramas anormais e dano ou falla renal.

2.jpg
Parcela agrícola na parroquia de Langueirón, Ponteceso, cos efectos dos herbicidas

Todo produto pesticida contén, ademais do ingrediente “activo”, outras substancias cuxa función é facilitar a súa manexo ou aumentar a súa eficacia. Así, entre moitos dos compoñentes, estes produtos conteñen entre outros:

  • Ácido pelargónico que produce irritación ocular e dérmica severas, irritación do tracto respiratorio.
  • Hidróxido de potasio que produce lesións oculares irreversibles, ulceraciones cutáneas profundas, ulceraciones severas do tracto dixestivo, irritación severa do tracto respiratorio.
  • Sulfito sódico que produce irritación ocular e dérmica severas concomitantes con vómitos e diarrea, alerxia cutánea, reaccións alérxicas severas.
  • Ácido sórbico que produce irritación cutánea, náusea, vómito, neumonitis química, angina, reaccións alérxicas.

Entre os efectos sobre o medio ambiente cómpre destacar os producidos polo arrastre do vento. O pesticida dana flores silvestres e poden afectar algunhas especies a máis de 20 metros

Entre 14% e 78% do glifosato aplicado sae do lugar onde se aplica. Especies sensibles morreron a 40 metros. Os modelos indican que especies susceptibles poden morrer a 100 metros. Atopáronse residuos a 400 metros do sitio de aplicación terrestre.

O glifosato tamén afecta ás augas e pódeas contaminar. Por exemplo, contaminou por escorrentía dous estanques en granxas de Canadá, un por un tratamento agrícola e o outro por un derrame; contaminou augas superficiais en Holanda; e sete pozos en Estados Unidos (un en Texas e seis en Virginia) atopáronse contaminados con Glifosato.

Cada vez as granxas empregan máis herbicidas e en concentracións máis importantes. O abuso e descontrol destas substancias afectan ao ser humano e a vida do planeta.

herbicidas-que-matan-abellas.jpg
Os herbicidas son os responsables en boa medida da morte e extinción das nosas abellas, animais claves dos ecosistemas e do seu equilibrio

Na comarca de Bergantiños o problema comeza a ser preocupante. Grandes extensións de terreos son tratadas con herbicidas incluso á beira de regatos, fontes, ríos…etc. Estamos ante un problema ambiental e de saúde humana que debera preocuparnos máis.

  • Fallos nos sistemas de depuración das augas residuais

Boa parte da contaminación do río Anllóns débese aos fallos nos sistemas de depuración de augas residuais ou incluso, á ausencia destes.

IMG_20190427_203936
Depuradora de Vilaverde, no municipio de Coristanco, case á beira do río Anllóns
  • Arsénico no río Anllóns

Un traballo publicado na revista Environmental Monitoring and Assessment levado a cabo por investigadores do departamento de Edafoloxía e Química Agrícola da Facultade de Farmacia (Universidade de Santiago), da man de Rosa Devesa-Rey e baixo a dirección de Francisco Díaz-Ferros conclúe que os niveis de arsénico detectados nos chans e as augas da parroquia de Corcoesto (Cabana de Bergantiños) non só son alarmantes, senón que resultan “tóxicos” e son consecuencia directa da mina de ouro que pecharon os ingleses cara a 1930. Augas abaixo da localización das antigas minas existe unha concentración anormal de arsénico nos sedimentos, nun tramo de dous a tres quilómetros. Esta concentración supera ata 12 veces os niveis permitidos en chans contaminados. É dicir, que se o nivel xenérico de referencia é de 50 miligramos de arsénico por quilo de terra, en mostras recollidas no Anllóns alcanzábanse os 600 miligramos por quilo. O experto explicou en diversos medios de comunicación que estaba previsto completar a investigación coa análise das augas subterráneas e os pozos, pero iso aínda “está pendente”. “Sería interesantísimo”, explicaba publicamente, porque “está demostrado que o arsénico é un carcinógeno”. De feito, “aínda que nas plantas non se obtiveron resultados tan claros”, comprobouse que a contaminación por arsénico na zona reducía “nun 50%” a actividade biolóxica dunha serie de microorganismos”. “Non se pode asegurar ao 100% que o arsénico proceda dos antigos labores mineiros porque non existen estudos previos \[é dicir, do século XIX\]”, explicaba Díaz-Ferros, “pero si se pode dicir que é a orixe máis segura”.

mina lamprieira indo pa central corcoesto.jpg
Mina da Lampreeira, en Corcoesto, preto do río Anllóns

As minas antigas removeron a rocha, e sen a protección da capa vexetal a “escorrentía supeficial” arrastrou o arsénico. Os sedimentos envelenados que recolleu este equipo no río corresponden, “probablemente, aos últimos 50 anos”.

O estudo científico asinado por Devesa-Rey e Díaz-Ferros conclúe que a acumulación de arsénico augas abaixo “pode considerarse unha consecuencia directa da actividade mineira”. “A súa toxicidade para as poboacións bentónicas”, os seres vivos da auga, “permite considerar este elemento como de elevada preocupación ambiental” e fai “necesario un coidadoso seguimento”.

A pesares de que a actividade mineira xa non existe desde hai máis dun século, o río aínda verte ao redor de 850 quilos de veleno ao ano.

IMG_20190419_173557.jpg
Paraxe de Sta. Mariña, na parroquia de Corcoesto. As paisaxes esmorecen con postes de luz ubicados en calquer lugar, liñas eléctricas que sobrevoan lugares emblemáticos, abandono dos seus elementos …etc.
  • O arsénico e o fallido proxecto mineiro, que a multinacional canadiana Edgewater planificaba, para reactivar a minería de ouro en Corcoesto

Nun informe técnico do ano 2013, o enxeñeiro agrícola Iván Martínez Lorenzo, indicaba en relación ao arsénico presente nos mananciais de Corcoesto que:

“La presencia de arsénico en algunos de los manantiales de Corcoesto, en cantidades muy superiores a la establecida para la protección de la salud humana (10 microgramos por litro), supone un peligro manifiesto para la salud humana de la población afectada. En el proyecto presentado por la empresa se reflejan concentraciones de arsénico de hasta 118,7 microgramos por litro en manantiales destinados al consumo humano y ganadero:

– Manantial de Santa Mariña: 12,76 microgramos por litro.

– Manantial de Augalavada: 83,06 microgramos por litro.

– Manantial de As Labradas: 13,42 microgramos por litro.

– Picotos Sur: 118,77 microgramos por litro.

– Picotos Norte: 47,95 microgramos por litro. -Augalavada 2: 22.06 microgramos por litro.

(Datos procedentes de: Control Preoperacional de Aguas Superficiales de Corcoesto realizado por la empresa Applus Norcontrol S.L.u. con fecha de 17 octubre de 2011 y que figura como Anexo al Estudio de Impacto Ambiental presentado por la empresa promotora del proyecto minero).

En el Real Decreto 140/2003, de 7 de febrero, por el que se establecen los criterios sanitarios de la calidad del agua de consumo humano, en el ANEXO I. Parámetros y valores paramétricos, para el arsénico establece que el valor paramétrico no puede superar los 10 μg/l.

Por tanto estos datos son muy preocupantes ya que algunos de los manantiales citados abastecen a la población de Corcoesto, para su consumo y para las explotaciones ganaderas, Y MÁS CUANDO EL PROMOTOR RECONOCE EN EL PROXECTO UN VERTIDO DE 0,077 mg/litro es decir, (77 μg/litro). Valor claramente superior al límite máximo legislado para el vertido al medio receptor (0,05 mg/litro) es decir, (50 μg/litro).

Cabe señalar que el arsénico se trasmite por vía digestiva, inhalatoria (a través del polvo) y por vía dérmica, que es cancerígeno y que produce efectos adversos para el medio ambiente.

En el Anexo X del EIA Caracterización de los estériles de la mina se presentan los resultados de la determinación de las características de vertido de las aguas d drenaje de las escombreras. Partiendo de los valores del análisis del líquido de extracción de los ensayos de lixiviación para las 9 muestras de estéril de mina se han obtenido valores medios, máximos y mínimos de concentración en cada parámetro Si se comparan los parámetros de vertido calculados con los valores de referencia legislados y naturales (locales) del medio receptor, se concluye lo siguiente:

 Todos los parámetros excepto el arsénico (0,077 mg/l) y el níquel (0,036 mg/l) están por debajo de los límites legislados para el medio receptor.

 El arsénico y el níquel tienen un contenido medio muy próximo al límite máximo legislado para el medio receptor (0,05 mg/l y 0,02 mg/l, respectivamente).

 El contenido en arsénico del vertido calculado (0,077 mg/l) presenta un contenido claramente por debajo de los valores de algunos de los manantiales de la zona (de hasta 0,191 mg/l) y muy inferior a los valores de las aguas subterráneas profundas (0,593 mg/l).

 La concentración de níquel estimada (0,036 mg/l) supera ligeramente el valor legislado para el medio receptor, si bien se encuentran por debajo de valores naturales medidos en las aguas subterráneas profundas.

(Datos procedentes de: páginas 179 y 180 de la memoria del ESTUDIO DE IMPACTO AMBIENTAL DEL PROYECTO DE EXPLOTACIÓN DE ORO EN LA MINA DE CORCOESTO (A CORUÑA) presentado por la empresa promotora del proyecto minero, Mineira de Corcoesto, S.L.U, filial de la canadiense Edgewater Exploration Ltd.).

IMG_20190419_162059.jpg
Parroquia de Corcoesto co río Anllóns ao fondo

Esto implica el deber de las Administraciones públicas de velar de forma inmediata por la salud de la población y el rechazo absoluto de un proyecto minero que va a incrementar esas concentraciones y frenar la restauración como se aprecia claramente, la empresa promotora del proyecto trata de minimizar las concentraciones de arsénico, ya que luego, en el segundo punto, habla de que: “Él arsénico y él níquel tienen un CONTENIDO MEDIO MUY PRÓXIMO AL LÍMITE MÁXIMO…”. HABLA AQUÍ LA EMPRESA DE LÍMITE MEDIO, (HACE LA MEDIA DE TODAS LAS CONCENTRACIONES), ENMASCARA LOS DATOS Y LA REALIDAD DE LAS CONCENTRACIONES DE ARSÉNICO, YA QUE LUEGO, TAL Y COMO SE PRUEBA EN LOS ANÁLISIS, SE APRECIA CLARAMENTE COMO HAY MANANTIALES QUE SUPERAN LA CONCENTRACIÓN LÍMITE PARA CONSUMO HUMANO Y INCLUSO LA ESTABLECIDA PARA EL MEDIO RECEPTOR. LO MISMO HACE CON EL NÍQUEL.

Por otra parte, el punto tercero es alarmante, la propia empresa promotora está reconociendo que “El contenido en arsénico del vertido calculado (0,077 mg/l) presenta un contenido claramente por debajo de los valores de algunos de los manantiales de la zona (de hasta 0,191 mg/l) y muy inferior a los valores de las aguas subterráneas profundas (0,593 mg/l)”.

Está reconociendo la existencia de 191 microgramos por litro en algunos de los manantiales y 593 microgramos por litro en aguas subterráneas profundas, con la consiguiente contaminación de los acuíferos existentes, y más grave aún si tenemos en cuenta que a estas concentraciones le hay que añadir los 77 microgramos por litro a mayores que va a verter la empresa, y teniendo en cuenta también que las poblaciones de Corcoesto, Cereo y Valenza (ayuntamientos de Cabana y Coristanco), se abastecen de dichos manantiales y acuíferos, paraconsumo humano y ganadero.

El terreno contaminado nunca podrá limpiarse completamente por lo que,cuando abandone la mina de Cabana de Bergantiños, la multinacional canadiense encapsulará parte de la balsa, pero el resto contendrá toneladas de arsénico muy molido que, tendrá más capacidad para disolverse y filtrarse”.

O río Anllóns, Lugar de Interese Comunitario e Zona de Especial Protección para as Aves, é un paraíso ibérico para ornitólogos que buscan especies exóticas en plena viaxe a países cálidos. Sen embargo arroxa polo menos 850 quilos de arsénico ao seu esteiro; máis veleno, en proporción, que o que verten ríos industrializados como o Támesis, o Sena, o Loira ou o Ródano. A maior parte desta substancia procede das arsenopiritas trituradas que deixou como consecuencia a anterior empresa.

arsenopirita.jpg
Arsenopirita

Hai un século levou 2.363 onzas, e a pesar de practicar unha minería menos invasiva que a que agora se pretende, a choiva, os arroios e o Anllóns seguen lamendo veleno ao pasar por Corcoesto. O ouro está dentro da arsenopirita, e aparece en maior proporción naquelas rocas con alto contido de arsénico. Segundo o informe científico nas antigas minas de Corcoesto, as rochas presentan unha cantidade de arsénico 50.000 veces maior do habitual e os chans multiplican por 400 a proporción dun terreo non contaminado.

auga.jpg
O arsénico pode estar disolto na auga de consumo

A auga do río aproxímase ao límite admitido por Europa e as mostras que revelan maior cantidade de arsénico son, precisamente, as que se tomaron nos tramos seguintes ás antigas minas de Corcoesto.

IMG-20190309-WA0031.jpg
Desembocadura do Anllóns coa casa de Pondal ao fondo
  • Río salmoneiro “a medias”

A Xunta inclúe o río Anllóns e dous dos seus afluentes entre as principais masas de augas salmoneiras. Así consta na orde anual da Consellería de Pesca que regula as normas da pesca fluvial de cada tempada. En concreto, aparecen delimitados tres tramos de leito, que suman uns 18 quilómetros de longo. En todos os casos, no municipio de Cabana, aínda que nunha parte na fronteira con Ponteceso. O primeiro é o que ten o límite superior na Ponte Cardezo, e o inferior, en Sta. Mariña en Corcoesto, entre Cabana e Ponteceso, xusto na parte superior da zona de desembocadura. Ocupa, aproximadamente, uns 9,4 quilómetros. O segundo e o terceiro son pequenos cursos. Un é o do río da Balsa, desde a ponte do mesmo nome ata a desembocadura do Anllóns, e o outro o de Cundíns, desde a ponte de Muíño Novo tamén ata a desembocadura do tramo matriz. O primeiro mide 5 quilómetros e medio, e o segundo, algo menos de 3. Esta catalogación aparece xunto á doutros ríos con moita máis tradición salmonera, como o Lérez, o Mandeo, o Masma, o Tea, o Ulla ou o Vexa.

Nas normas pesqueiras doutros anos, as referencias salmoneiras á zona eran máis ben escasas ou nulas, pero arestora inclúense directamente nas «principais masas de auga salmoneiras». Aínda que, en efecto, ata hai algúns anos sí era frecuente capturar salmóns nesa zona, ou velos en boa cantidade no esteiro, subindo á desova. Pero iso pasou á historia.

saimia anllons.jpg
Salto de auga no río Anllóns

Probablemente algo tería que ver a solta de 5.000 alevíns realizada na Garga pola Xunta de Galicia non ano 2013. A cualificación de masa salmonera leva implícita a necesidade de que os afeccionados cumpran unhas normas e prescricións específicas para a súa captura (prazos, dimensións das pezas…), que se detallan na normativa autonómica.

Constatouse ao longo do ano 2016 a presenza de exemplares de recente entrada baixo as presas de Caldas e Corcoesto, varios quilómetros río arriba de onde se realizou a solta. Tras aquela primeira acción, ao longo de 2014 e 2015 repoboouse o curso baixo do río con preto de 100.000 crías en diversas.

A Xunta de Galicia explicou que tras realizar varios controis, comprobouse unha boa adaptación destas crías, polo que durante este ano constatáronse os primeiros retornos de certa importancia.

  • Trabas nos cauces para os salmónidos

Con todo, a pesar da recuperación da especie, persisten algúns obstáculos que deberán ser reparados para facilitar que os peixes remonten o río e completen o seu ciclo vital. Desde a Consellería competente en materia ambiental explican que durante o verán, os axentes de Medio Ambiente tiveron que subir manualmente varios exemplares que quedaron estancados baixo a presa de Caldas, situada entre A Garga e Cardezo. As barreiras no leito, sumadas ao pouco caudal que leva o río debido ás escasas choivas deste ano, dificultaron que os peixes poidan subir máis arriba. O aspecto positivo, por outra banda, é que a contaminación, aparentemente, é menor no curso medio-baixo do Anllóns, tendo en conta que a depuradora de Vilaverde, en Cereo, funciona a pleno rendemento desde comezos do ano 2016.

Sen embargo os animais non poden saltar a barreira das minicentrais, tal e como constatan na Xunta de Galicia. Se hai pouca auga, e coas escadas que hai, non poden subir a desovar.

  • A Paisaxe descoidada na desembocadura do Anllóns

As paisaxes definen as características dos pobos e das súas xentes. Por iso é moi importante o seu coidado e fomentar a cultura do territorio nas comunidades que o habitan.

Existe a necesidade urxente de adaptar o espazo xeográfico para os efectos do proceso do cambio climático, que se manifesta de forma cada vez máis evidente.

Edificios a medio rematar co esqueleto de ladrillo e formigón, chapas metálicas, restos de construcións de cemento abandonadas….etc. Estes son algúns dos elementos que distorsionan as nosas paisaxes. A isto hai que engadir a presencia de plástico incluso no medio dos montes.

IMG-20190309-WA0012
Desembocadura do Anllóns, no Malecón do Couto hai unha obra sen rematar e ao pé do río construcións de chapa abandonadas
  • As prantacións de eucaliptais

As prantacións de eucaliptais son cada vez máis comúns á beira dos ríos. Especialmente dramático é o caso do bosque da Ribeira da Pena. Este bosque está situado entre os municipios de Tordoia, Cerceda e Carballo configurando un espazo de aproximadamente 80 hectáreas. Sin dúbida é un dos espazos autóctonos coa vexetación máis importante da Costa da Morte.

Cada día vai desaparecendo progresivamente o bosque autóctono para ser substituido por eucaliptos, ante o desleixo das administracións responsables, que permiten pasivas que vaia desaparecendo a biodiversidade dos nosos ecosistemas.

Entre os animais máis susceptibles á acidificación dos solos producida polos eucaliptos está a píntega común ou salamátiga. A píntega ou salamántiga común ten unha subespecie de seu en Galicia, a Salamandra salamandra gallaica.

91.jpg
A píntega, o animal máis característico do val fluvial do río Lourido

Pero como afecta a eucaliptización a estes animais?

Os eucaliptos consomen bastante auga debido a súa elevada evapotranspiración. Ademais son moi selectivos cos nutrintes que escollen do chan. Entre eses minerais que acaparan do chan en concentracións importantes está o calcio. Isto produce un descenso importante do pH e a conseguinte acidificación dos solos. Ao quedarse o chan sen calcio, libéranse importantes concentracións de aluminio coa conseguinte toxicidade para as plantas. As plantas e os animais atópanse de súpeto, con que as condicións dos ecosistemas xa non son as adecuadas para a súa supervivencia.

O eucalipto produce unha perda de calcio importante nos solos e un incremento da concentración de aluminio

Os solos ácedos crían moitos fungos que xeran un entramado de micelios ou filamentos brancos que producen a impermeabilización do solo. É o fenómeno coñecido como water repellency, que impide que a auga se filtre. Aumenta así a escorrentía superficial e a erosión laminar.

En Galicia milleiros de hectáreas de solos están perdendo as súas propiedades naturais por mor dos eucaliptos. Ademais deixan de ser espazos adecuados para o desarrollo da flora, da fauna, a auga e a súa capacidade produtiva a longo prazo.

Os produtores forestais e a industria minimizan a importancia destes impactos cando non debera ser así, porque a consecuencia é un atentado ecolóxico de primeira magnitude.

A Xunta de Galicia debera analizar as consecuencias da súa política expansionista dos eucaliptos e mudar drásticamente as políticas con respecto a estes, xa que está a ser cómplice do que podería ser un atentado ecolóxico sen precedentes na nosa historia.

Ribeira da Pena.jpg
Talas de masas autóctonas do bosque Ribeira da Pena, para seren substituídas por eucaliptais

O desleixo das Administracións responsables

Vertidos aos cauces, falla de saneamento das parroquias e dos núcleos, exceso de puríns producidos polas granxas, o uso de herbicidas, pesticidas, a desaparición progresiva dos bosques de ribeira, a substitución do bosque autóctono polas plantacións de piñeiros e eucaliptais, o arsénico, a seca e o cambio climático…..etc. Todo isto ameaza ao río Anllóns e aos ecosistemas fluviais, e o máis grave é que trátase dunha ameaza real.

IMG_0043.JPG
Prantación de eucaliptos. Ao fondo, plantación de piñeiros
IMG_0118
Liña de alta tensión que atravesa os municipios de Cabana e Coristanco
IMG_0048
Rego no val fluvial do Lourido
IMG_0073
Muíño no val fluvial do río Lourido
IMG_0147
Punto de vertido incontrolado no monte, en Coristanco

Perdemos ao río das nosas vidas

Que están a facer as Administracións responsables para evitalo? Que estamos a facer cada un de nós para evitalo? Que están a facer os concellos? Que está a facer Augas de Galicia?

A nosa pasividade, a pasividade de cada un de nós e de todos, compromete a saúde do río das nosas vidas: o Anllóns.

IMG_20190427_123945.jpg
Val de Bello na parroquia de Corcoesto, que atravesa o rego de Sta. Margarida tributario do río Anllóns. As prantacións masivas de eucaliptais mudan a paisaxe
Galería

Na defensa do monte galego, o vindeiro 20 de febreiro en Bruselas, na Comisión de peticións do Parlamento europeo

A asociación ambiental e cultural Petón do Lobo estará o vindeiro mércores 20 de febreiro, na Comisión de peticións do Parlamento europeo, para tratar sobre dos lumes que ano tras ano, verán ou inverno, arrasan Galicia.

O presidente da entidade será o encargado de explicar as causas da mala xestión dos lumes en Galicia, os fallos estruturais que hai detrás da mala xestión do monte galego, a expansión incontrolada do eucalipto e os motivos polos que as plantas de biomasa non son a solución para frear o cambio climático en Galicia.

Diseño sin título (1)

 

Galería

A Comisión europea condiciona a protección dos Dereitos Humanos no Sáhara Occidental, ao éxito do desarrollo das relacións económicas entre a Unión Europea e Marrocos, sobre o “espolio común” dos recursos do pobo saharaui. A Comisión introduce un matiz: que o “espolio” sexa sustentable

En resposta á petición 2/2018, realizada ao Parlamento europeo por unha asociación española, na que se solicitaba á Unión Europea a modificación da política exterior europea relativa ao Sáhara Occidental, a Comisión explica que “o aumento do compromiso derivado da normalización das relacións contractuais entre a UE e Marrocos debería contribuír a restablecer o diálogo en materia de dereitos humanos. A referencia, na modificación prevista, ás garantías do respecto dos principios democráticos e os dereitos fundamentais (en virtude do artigo 2 do Acordo de Asociación) debería facilitar a supervisión do respecto dos dereitos humanos, en particular dos dereitos socioeconómicos, no Sahara Occidental. Ademais, a modificación prevista establece un mecanismo periódico de intercambio de información sobre o uso sustentable dos recursos naturais no marco da modificación do Acordo, o que tamén promoverá unha distribución máis equitativa dos dividendos do crecemento. Desta forma será máis fácil desenvolver proxectos de cooperación destinados a quen menos se beneficien do Acordo modificado (por exemplo, os nómades)”.  

9999
A area do Sáhara Occidental é empregada cada ano por países como España para rexenerar as súas praias

A Comisión europea espera que o desarrollo e a intensificación das relacións comerciais e contractuais con Marrocos melloren a protección dos Dereitos Humanos no Sáhara Occidental. A Comisión indica que a UE e Marrocos negociaron recentemente unha modificación de determinados protocolos do Acordo de Asociación, en particular sobre o comercio de produtos agrícolas. A Comisión propuxo a sinatura e celebración do acordo o 11 de xuño de 2018, e adxuntou ás propostas un informe sobre do impacto socioeconómico que poderían ter os cambios. O Consello adoptou a decisión relativa á sinatura o 16 de xullo.

O que chama realmente a atención e que os acordos celebrados con Marrocos teñan por obxecto os recursos do pobo do Sáhara Occidental, e que a moeda de cambio sexa a protección dos Dereitos Humanos por parte de Marrocos.

4
A venda de fosfatos do Sáhara Occidental por parte de Marrocos. Fonte imaxe: Europa Press

Para intentar amortiguar esta postura tan hipócrita da Unión Europea con respecto ao Sáhara Occidental e o seu dereito a decidir sobre os seus propios recursos, a Comisión indroduce o termo “sustentable” no tocante aos tratados comerciais. Indica a Comisión que: As consideracións relativas ao desenvolvemento sustentable constitúen o elemento principal ao que van dirixidos os esforzos actuais da UE e de Marrocos por modificar os protocolos de liberalización do Acordo de Asociación e renegociar o Acordo de colaboración no sector pesqueiro, de forma que este último sexa un Acordo de colaboración no sector pesqueiro sustentable”. Temos que entender que estes acordos con Marrocos sobre produtos agrícolas e pesqueiros van a ser sustentables, é dicir, que non van a esquilmar todos os recursos do pobo saharaui; se ben o obxecto das negociacións son sobre os recursos deste pobo, e por tanto o espolio continua.

9991.jpg
As mellores minas de fosfatos do mundo atópanse no Sáhara Occidental

 

A Comisión europea gábase do seu traballo e emprega como exemplo o recoñecemento por parte de Marrocos da Asociación Saharauí de Vítimas de Violacións Graves dos Dereitos Humanos, a primeira asociación saharauí rexistrada. Indica que tamén se reforzaron as comisións rexionais do Consello Nacional de Dereitos Humanos de Marrocos, que operan en Dajla e no Aiún, para facilitar o seguimento da situación dos dereitos humanos no territorio. Marrocos foi obxecto do seu terceiro Exame Periódico Universal realizado polo Consello de Dereitos Humanos das Nacións Unidas en setembro de 2017, tras o cal recibiu 244 recomendacións. Estas centrábanse principalmente na abolición da pena de morte, a detención da violencia contra as mulleres, a igualdade entre homes e mulleres, o fin da discriminación contra os nenos nados fose do matrimonio e a despenalización das relacións sexuais consentidas entre adultos do mesmo sexo. O Exame puxo de manifesto dificultades á hora de respectar a prevalencia da lexislación internacional en materia de dereitos humanos fronte á nacional. A Comisión apoia plenamente os esforzos do secretario xeral das Nacións Unidas destinados a lograr unha solución política que sexa xusta, duradeira e aceptable para ambas as partes, que prevexa a autodeterminación do pobo do Sahara Occidental no contexto de acordos coherentes cos principios e os obxectivos da Carta das Nacións Unidas. Polo que se refire aos refuxiados saharauís, a UE manterá a súa axuda humanitaria á poboación asentada nos campamentos de Tinduf e actualmente atópase en proceso de adopción de novos proxectos para apoiarlles no desenvolvemento de medios de subsistencia e capacidades.

43.jpg

En resumo, continua o “espolio consensuado” dos recursos do Sáhara Occidental tanto por parte da Unión Europea como por parte de Marrocos. Indrodúcese o matiz de que sexa unha “explotación sustentable” de recursos. A Comisión condiciona o aumento da protección dos Dereitos Humanos da cidadanía saharaui ao éxito das relacións contractuais con Marrocos. E por último, a Comisión delega nas Nacións Unidas todo o problema político do Sáhara occidental e manterá a axuda humanitaria aos refuxiados de Tinduf.

Para máis información véxase “Historia dun espolio”:

https://youtu.be/Yeruc4-qtvo

Galería

O Ministerio para a Transición Ecolóxica declara a situación crítica da pita do monte

A Orde TEC/1078/2018, do 28 de setembro, publicada hoxe no BOE, declara a situación crítica de Cistus heterophyllus carthaginensis, Lanius minor, Margaritifera auricularia, Marmaronetta angustirostris, Mustela lutreola, Pinna nobilis e Tetrao urogallus cantabricus en España. Declara tamén de interese xeral as obras e proxectos encamiñados á súa recuperación e serán tramitados de urxencia ao abeiro do artigo 60.2 da Lei 42/2007, do 13 de decembro.

Un representante da Dirección Xeral de Biodiversidade e Calidade Ambiental, un representante do Goberno do Principado de Asturias, un representante da Xunta de Castela e  León, un representante do Goberno de Cantabria e un representante da Comunidade Autónoma de Galicia, formarán parte do Grupo sobre situación crítica de Tetrao urogallus cantabricus.

89
A pita do monte, a saramaganta, o raposo e o lobo, emblemas do monte galego 
Galería

A exposición pública, durante 20 días, o anteproxecto de Lei de ordenación do territorio de Galicia. A posta en escea dos chamados “proxectos de interese autonómico”. A suspensión motivada do planeamento urbanístico pola formulación dun instrumento de ordenación do territorio

No DOG do día de hoxe, sométese a información pública, por un prazo de 20 días hábiles, o anteproxecto de Lei de ordenación do territorio de Galicia.

Durante o citado prazo, poderase consultar o texto do anteproxecto de lei no seguinte enlace do portal de transparencia da Xunta de Galicia: http://transparencia.xunta.gal/tema/informacion-de-relevancia-xuridica/normativa-en-tramitacion/en-prazo-de-envio-de-suxestions/

As persoas interesadas poden enviar as súas alegacións:

– Preferentemente, mediante correo electrónico ao seguinte enderezo: sxurbanismo@xunta.gal.

– Alternativamente, mediante a presentación de escrito dirixido á Dirección Xeral de Ordenación do Territorio e Urbanismo da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda, en calquera dos lugares previstos no artigo 16 da Lei 39/2015, do 1 de outubro, do procedemento administrativo das administracións públicas.

O artigo 45 e seguintes do texto refírese aos proxectos de interese autonómico

Os proxectos de interese autonómico son os instrumentos de intervención directa na ordenación do territorio da Comunidade , que teñen por obxecto planificar e proxectar a execución inmediata das seguintes actuacións, sempre que trascendan do ámbito municipal pola súa incidencia territorial, económica, social ou cultural, a súa magnitude ou as súas singulares características e non podan desenvolverse de acordo coas previsións do planeamento urbanístico:

a) implantación de dotacións urbanísticas (equipamentos e infraestruturas)

b) creación de solo destinado a vivendas protexidas

c) creación de solo destinado á realización de actividades económicas

2

De acordo co establecido no apartado anterior considéranse:

a) Dotacións urbanísticas: son o conxunto de instalacións e servizos destinados á satisfacción das necesidades dos cidadáns. Poden ser de uso e titularidade públicos ou privados e comprenden: as infraestruturas de transporte e comunicación.; as redes de servizos de telecomunicacións, de execución da política enerxética, de subministro de enerxía eléctrica e de gas, de abastecemento de auga e de evacuación de augas residuais e depuración, de tratamento e eliminación de residuos e as instalacións destinadas á loita contra a contaminación e a protección da natureza, e os grandes equipamentos de uso sanitario-asistencial, educativo, cultural, deportivo, administrativo-institucional e de servizos públicos, de acordo ao establecido nos artigos 65, 71 e 72 do Decreto 143/2016, do 22 de setembro, polo que se aproba o Regulamento da Lei 2/2016, de 10 de febreiro, do solo de Galicia.

b) O solo destinado a vivendas protexidas, constituído polos ámbitos que sexan obxecto de actuacións de transformación urbanística promovidas e desenvoltas pola consellaría competente en materia de vivenda a través do Instituto Galego de Vivenda e Solo e as sociedades públicas con destino maioritario á construción de vivendas sometidas a algún réxime de protección pública, pola necesidade demostrada de forte demanda social.

c) O solo destinado á realización de actividades económicas, constituído polos ámbitos que sexan obxecto de actuacións de transformación urbanística, con destino á creación de solos para o desenvolvemento de actividades industriais ou terciarias, que teñan por obxecto a produción, distribución ou comercialización de bens e servizos, incluída a urbanización complementaria que precisen.

En función da súa natureza e obxecto, diferéncianse os seguintes tipos:

a) Proxectos de interese autonómico previstos, que teñen por obxecto planificar a execución de actuacións contempladas nun plan sectorial vixente.

b) Proxectos de interese autonómico non previstos, que teñen por obxecto planificar a execución de actuacións non contempladas en ningún plan sectorial.

Neste caso, o proxecto deberá axustarse aos criterios e obxectivos xerais que establezan as directrices de ordenación do territorio e deberá ser congruente e axustarse ao contido dos instrumentos de ordenación do territorio vixentes cos que puidera concorrer polo ámbito territorial ou polo contido do proxecto.

Unha vez aprobado un plan sectorial concreto, non poderán desenvolverse proxectos de interese autonómico non previstos que regulen a implantación de actuacións diferentes das contempladas no dito plan sectorial, debendo procederse no seu caso á súa modificación.

Os proxectos de interese autonómico poderán ser promovidos e desenvolvidos por iniciativa pública ou privada.

No caso de proxectos de iniciativa particular, o promotor deberá acreditar a aceptación polas persoas propietarias que representen máis do 50% da superficie total do ámbito de actuación do proxecto.

Os proxectos de interese autonómico definirán os criterios de deseño, as características funcionais e a localización, que garantan a accesibilidade e a sustentabilidade ambiental das actuacións obxecto do proxecto.

Asemade, garantirán a adecuada inserción no territorio das actuacións que constitúan o seu obxecto, a súa conexión coas redes e servizos correspondentes sen menoscabo da funcionalidade dos existentes mediante a realización de cantas obras sexan precisas, a súa adaptación ao entorno no que se empracen e a súa articulación coas determinacións do planeamento urbanístico e territorial vixente.

Todas as obras, servizos públicos, infraestruturas e instalacións previstas no proxecto se axustarán ás dimensións e características esixidas pola lexislación sectorial que lles sexa de aplicación.

A Declaración de interese autonómico

A aprobación dos proxectos de interese autonómico non previstos, é dicir, que non desenvolvan un plan sectorial en vigor, deberá ir precedida da formal declaración de interese autonómico da actuación que constitúa o seu obxecto.

A tal efecto, as persoas ou entidades promotoras do proxecto poderán presentar a solicitude de declaración de interese autonómico, xunto coa proposta de actuación indicando, cando menos, os seguintes extremos:

a) Descrición do tipo de actuación que se pretende levar a cabo, de acordo co establecido no apartado 1 do artigo 45.

b) Localización xustificada e ordenación da actuación proposta.

c) Características nas que se fundamenta o interese autonómico, xustificando e motivando:

– Que teñen unha clara incidencia territorial pola súa entidade económica, social ou cultural, que afecte ao ámbito de máis dun concello, sen que sexa suficiente xustificación a súa situación en terreos de varios termos municipais.

– Que as actuacións previstas posúen unha función vertebradora e estruturante do territorio; ou que serven para desenvolver, implantar ou executar políticas sectoriais autonómicas, das entidades locais ou do Estado na comunidade, ou corresponde a determinacións previstas na lexislación sectorial; ou que a declaración de interese autonómico é necesaria para garantir a adecuada inserción no territorio das actuacións que constitúen o seu obxecto, a súa conexión coas redes e servizos correspondentes sen menoscabo da funcionalidade dos existentes; ou a súa adaptación ao contorno no que se empracen.

– No seu caso, a inadecuación do planeamento urbanístico vixente e a imposibilidade de desenvolver o proxecto dentro do mesmo por falta de previsión ou incompatibilidade coas súas determinacións.

d) Xustificación da súa adecuación ás directrices de ordenación do territorio e outros instrumentos de ordenación territorial vixentes no ámbito no que se desenvolva o proxecto.

e) Medios económicos que garantan a viabilidade do proxecto.

f) Aspectos ambientais a ter en conta.

Suspensión motivada do planeamento urbanístico pola formulación dun instrumento de ordenación do territorio

Acordada polo Consello da Xunta a iniciación do procedemento de elaboración de calquera instrumento de ordenación do territorio, a persoa titular da consellaría competente en materia de urbanismo e ordenación do territorio, de xeito motivado, poderá suspender cautelarmente os procedemento de tramitación e aprobación do planeamento urbanístico, dos instrumentos de xestión ou execución do planeamento ou de outorgamento de licenzas e títulos habilitantes para ámbitos ou para usos determinados, coa finalidade de elaborar o instrumento de que se trate.

Previa á declaración da suspensión darase audiencia ao concello ou concellos afectados por prazo dun mes. Durante a dita audiencia, os concellos deberán informar das licenzas solicitadas afectadas pola suspensión.

Cando se acorde a suspensión da ordenación, determinarase se existe algunha norma do planeamento suspendido que permaneza vixente. Tamén poderá establecerse un réxime transitorio que permita desenvolver actividades compatibles coa actuación que se pretende aprobar, en tanto non se produza a aprobación definitiva do instrumento.

Durante o procedemento de tramitación poderán modificarse os ámbitos territoriais e materiais da suspensión acordada sen que elo altere a duración máxima establecida ao efecto.

A suspensión extinguirase coa aprobación definitiva do instrumento de ordenación do territorio que motivou a súa adopción e, en todo caso, polo transcurso do prazo de dous anos a contar dende a data do acordo de suspensión, prorrogable por un ano máis.

Galería

Publicada a Resolución pola que se actualiza a delimitación das áreas prioritarias de reprodución, de alimentación, de dispersión e de concentración local de aves incluídas no Catálogo galego de especies ameazadas, e zonas de protección nas que serán de aplicación medidas para a protección da avifauna contra a colisión e a electrocución en liñas eléctricas de alta tensión

No día de hoxe, o DOG publica a Resolución do 18 de setembro de 2018, da Dirección Xeral de Patrimonio Natural, pola que se actualiza a delimitación das áreas prioritarias de reprodución, de alimentación, de dispersión e de concentración local de aves incluídas no Catálogo galego de especies ameazadas, e se dispón a publicación das zonas de protección existentes na Comunidade Autónoma de Galicia en que serán de aplicación medidas para a protección da avifauna contra a colisión e a electrocución en liñas eléctricas de alta tensión.

A resolución indica que se recolleu e analizou suficiente información sobre o uso do territorio de exemplares das especies de aves incluídas no Catálogo galego de especies ameazadas e, máis en concreto, da aguia real (Aquila chrysaetos L.), que fan preciso actualizar a delimitación das áreas prioritarias de reprodución, de alimentación, de dispersión e de concentración local de aves incluídas no Catálogo galego de especies ameazadas.

Por outra banda, a aprobación mediante decreto de dous plans de xestión de especies de aves ameazadas en Galicia (o plan de recuperación da escribenta das canaveiras, e o plan de conservación da píllara das dunas) facía preciso que se incorporaran os ámbitos de aplicación destes plans nas zonas de protección existentes na Comunidade Autónoma de Galicia.

7.JPG

As ditas zonas de protección, recollidas no anexo I da presente resolución, inclúen:

a) As zonas de especial protección para as aves (ZEPA) designadas de acordo cos artigos 44 e 45 da Lei 42/2007, do 13 de decembro, de patrimonio natural e da biodiversidade. En caso de calquera discrepancia entre a cartografía da presente resolución e a dos límites das ZEPA aprobadas, prevalecerán os límites establecidos na declaración destas zonas de especial protección para as aves.

b) As áreas de presenza e prioritarias de conservación dos plans de recuperación e conservación aprobados pola Comunidade Autónoma de Galicia para as especies de aves incluídas no Catálogo galego de especies ameazadas (escribenta das canaveiras, Emberiza schoeniclus lusitanica, e píllara das dunas, Charadrius alexandrinus L.). Con todo, en caso de aprobación de novos plans de xestión de especies de aves ameazadas en Galicia, nas áreas de presenza e prioritarias de conservación definidas neses plans serán de aplicación as medidas de protección contra a colisión e a electrocución en liñas eléctricas de alta tensión establecidas no Real decreto 1432/2008, do 29 de agosto, desde a súa entrada en vigor, sen prexuízo da posterior modificación da cartografía da presente resolución.

c) As áreas prioritarias de reprodución, alimentación, dispersión e concentración local daquelas especies de aves incluídas no Catálogo galego de especies ameazadas, cando as ditas áreas non se atopen xa comprendidas nas correspondentes aos tipos anteriores.

Pódese acceder a unha versión en soporte dixital das zonas de protección a través do visor creado polo Instituto de Estudos do Territorio para visualizar e poñer á disposición do público xeral aquela información xeográfica relacionada coa conservación do patrimonio natural (https://mapas.xunta.es/visores/conservaciondanatureza/).

anexo I G_fmt.jpeg

ANEXO II

Abetouro (Botaurus stellaris)

Garza pequena (Ixobrychus minutus)

Cerceta (Anas crecca)

Millafre real (Milvus milvus)

Voitre branco (Neophron pernocpterus)

Gatafornela (Circus cyaneus)

Tartaraña cincenta (Circus pygargus)

Aguia real (Aquila chrysaetos)

Aguia perdigueira (Hieraeetus fasciatus)

Aguia peixeira (Pandion haliaetus)

Pita do monte (Tetrao urogallus cantabricus)

Charrela (Perdix perdix hispaniensis)

Sisón (Tetrax tetrax)

Gabita (Haematopus ostralegus)

Pernalonga (Himantopus himantopus)

Alcaraván (Burhinus oedicnemus)

Avefría (Vanellus vanellus)

Agacha (Gallinago gallinago)

Arcea (Scolopax rusticola)

Mazarico real (Numenius arquata)

Bufo real (Bubo bubo)

Papoazul (Luscinia svecica)

 

Galería

Veciñanza de Corcoesto solicita á Consellería de Cultura da Xunta de Galicia, a restauración das pinturas do retablo da capela de Sta. Mariña do Remuíño, obra do pintor galego Xosé Garabal, pintor da Casa Real do rei Afonso XII, a finais do século XIX.

Antonio Rodríguez de Ardeleiros, era o párroco de Corcoesto no ano 1873, cando se pintou o retablo da capela de Sta. Mariña do Remuíño. A obra foille encargada ao pintor santiagués Xosé Garabal, famoso pintor galego de finais do século XIX.

Xosé María Garabal Louzao naceu en Santiago no ano 1835 e finaría no ano 1907. Foi pintor da Casa Real co rei Afonso XII e agasallado por este con unha pensión vitalicia de mil pesetas mensuais. Foi galardoado polos seus cadros “Celebridades Compostelás” na Exposición Rexional de Santiago de 1876, sendo considerada por algúns autores como o primeiro cadro realista- figurativo da pintura galega.

O retablo da capela de Sta. Mariña está decorado con diversos motivos florais realistas nunha rica combinación entre o verde da natureza e o marrón da terra. Co paso do tempo, as pinturas necesitan con urxencia seren restauradas, para evitar a súa desaparición.

RETABLO
Retablo da capela de Sta. Mariña do Remuíño, en Corcoesto
DETALLE
Detalle da pintura do retablo da capela de Sta. Mariña do Remuíño, parroquia de Corcoesto