Galería

O sector mineiro de Galicia presenta videos “didácticos” sobre a minería sostible destinadas ao público infantil, mentras que as canteiras sen restaurar e as balsas abandonadas con drenaxe áceda da mina e metáis pesados, acumúlanse ao longo do país

  • O sector mineiro “tómalle o pelo” á cidadanía e anuncia unha xornada para presentar a Minaría Sostible de Galicia, con proxeccións didácticas para o alumnado de infantil, primaria e secundaria
  • Falla de transparencia nas axudas outorgadas pola Xunta de Galicia ao sector mineiro
  • Falla de restauración mineira e danos á paisaxe, a práctica habitual do sector mineiro galego
  • Non é a primeira vez que o lobbie mineiro intenta un facer un “lavado de cara”

O 12 de febreiro, no auditorio da Cidade da Cultura de Santiago de Compostela, o sector mineiro de Galicia di que vai a presentar nunha xornada a Minaría sostible de Galicia. Véxase o enlace web https://minariasostible.gal/evento/.

Nun intento de “lavado de cara” do que xa existen precedentes, a Cámara oficial minería de Galicia, a Escola de Enxeñeiros de Minas e Enerxía da Universidade de Vigo, representada por Natalia Caparrini, o Colexio Oficial de Xeólogos, representado por Pablo Núñez e o Director da COMG, Diego López, co refrendo da intervención do Conselleiro de Economía e Industria, Francisco Conde, din que van a presentar a “Minaría Sostible de Galicia”.

A presentación inclúe varias proxeccións audiovisuais explicativas da minería destinadas ao alumnado de infantil, primaria e secundaria.

Minaría Sostible Infantil

https://www.youtube.com/watch?v=FysyXvoiDW0

Minaría Sostible Primaria

https://www.youtube.com/watch?v=IR5g35y8_74

Sen embargo, as canteiras sen restaurar e as balsas abandonadas con drenaxe áceda da mina e metáis pesados, acumúlanse ao longo do país. Estes escearios de desolación restan credibilidade e lexitimación a calquer iniciativa didáctica do sector mineiro galego, que debera practicar co exemplo e non con videos.

Monte Neme 2
Balsa mineira abandonada do monte Neme, Carballo

Non hai máis que comprobar o alarmante estado dos ríos de Touro, sen vida e gravemente afectados pola minaría irresponsable da Xunta de Galicia, ao igual que outros casos de sobra xa coñecidos como o das balsas do monte Neme en Carballo, Santa Comba ou no caso das minas de San Fins en Lousame.

Cómpre indicar tamén a falla de transparencia que existe en relación ao outorgamento das axudas que recibe o sector, para estas actividades divulgativas. Así a Orde do 15 de marzo de 2018, establecía as bases reguladoras para a concesión de subvencións a entidades sen ánimo de lucro, en réxime de concorrencia competitiva, para o fomento do sector mineiro galego, e se procedía á súa convocatoria para o ano 2018. Sen embargo, a falla de transparencia na concesión destas axudas é tan evidente que non existe nin rastro das persoas beneficiarias nin das actividades que se realizaron cos fondos públicos de todas as galegas e galegos, tanto no DOG como na web da Consellería de Industria e da Dirección Xeral de Enerxía e Minas. Polo tanto, é imposible saber tanto a identidade das persoas beneficiarias, como das contías das axudas e do seu obxecto, o que agrava o “escurantismo” que envolve ao sector, propiciado pola propia Xunta de Galicia.

Falla de restauración mineira e danos á paisaxe, a práctica habitual do sector mineiro galego

Desde a Rede Contraminacción indican que, hai que ser “cínicos” para falar de “Minería sostible”, tendo en conta o actual estado das minas de Touro, onde a drenaxe áceda da mina está a ser estudada polo Parlamento europeo, ao existir indicios da súa afección ao río Ulla, feito xa denunciado por diversos colectivos en reiteradas ocasións e pola propia veciñanza de Touro.

Ademáis cómpre lembrar ao respecto as pozas envelenadas en Galicia pola drenaxe áceda da minería. A restauración mineira esquecida…, e que a Xunta de Galicia chegou a promocionar como atractivo turístico ou incluso ambiental.

Baixo o nome de “lago de intenso azul” ou “hermosas aguas turquesas” ou “paraíso”, estanse a apoiar as “bondades” destas pozas ou balsas tóxicas, que acumulan gran cantidade de metáis pesados e que son froito da minería extractiva e contaminante.

Como é habitual a Xunta de Galicia apoia estes eslogans propagandísticos, que na realidade agochan a traxedia da degradación das paisaxes, a falla de restauración mineira e o dano ambiental. Como exemplos existen os casos da Poza de Cartelle, en Ourense, afectada pola drenaxe áceda da minería; a Poza da canteira de Ventoxo, no municipio de Forcarei (Pontevedra); a Poza da canteira de Pedras Miúdas, en Catoira, afectada pola drenaxe áceda da minería; a Poza da canteira de Nantón, Cabana de Bergantiños (A Coruña), afectada pola drenaxe áceda da minería; a Balsa tóxica da minería no Monte Neme, en Carballo, acentúada polo drama de que esta incluso foi obxecto de publicidade institucional por parte da Axencia de Turismo de Galicia. A súa cor é indiciaria da existencia de metáis pesados (drenaxe áceda de minería).

Non é a primeira vez que o lobbie mineiro intenta un facer un “lavado de cara”, pero non convence a ningúen

A desesperación do lobbie mineiro por ser aceptado socialmente levouno a reunirse con anterioridade en Santiago de Compostela, baixo o lema “Compromiso coa sociedade”, no marco do V Congreso Nacional de Áridos organizado pola Federación de Áridos (FdA).

O lobbie mineiro botaba man, naquel intre, do apoio institucional e de altos cargos da Xunta de Galicia, da Deputación da Coruña, do concello de Santiago, do Ministerio de Transición ecolóxica, do Adif e da entidade ambiental Seo Bird Life para “un lavado de cara” sen precedentes da minaría galega, dentro V Congreso Nacional de Áridos, que tivo lugar o 24 de outubro pasado, en Santiago de Compostela, baixo o lema “Comprometidos coa sociedade”.

123.png
Bárbara, a imaxe dos videos didácticos de “Minaría sostible de Galicia”. https://minariasostible.gal/evento/

 

 

Galería

Lenta pero segura, así avanza a tramitación das Peticións galegas presentadas no Parlamento europeo, relacionadas co proxecto mineiro de Touro

A Eurocámara dálle un pulo a unha Petición sobre a mina de Touro, despois de que na reunión de Coordinadores da Comisión de Peticións celebrada na xornada de hoxe, gañara a proposta da eurodeputada galega Ana Miranda, partidaria de continuar coa súa tramitación.

A asociación galega Cova Crea, a entidade que presentou a petición, dispón agora dun prazo de dous meses para aportar nova información.

A peticionaria solicita a Eurocámara unha visita de investigación sobre o terreo, para comprobar in situ, a afección da drenaxe áceda de mina aos ecosistemas e aos cauces de Touro.

Lémbralle asimesmo á Comisión de Peticións, o fracaso da rexeneración ambiental financiada ao abeiro do programa Interreg da Comisión europea.

Screenshot_2018-07-12-16-33-58
A eurodeputada galega Ana Miranda nunha intervención na Comisión de Peticións da Unión europea

Financiamento público da Unión Europea para a recuperación de chans degradados pola antiga actividade mineira de Touro

Existe ademais a posibilidade da existencia de financiamento público dá Unión europea para a restauración dos antigos labores mineiros e a posibilidade de que esta restauración non acadase os obxectivos propostos. Así nun dos carteis situados no lugar figura o financiamento con cargo ao programa INTERREG da Unión europea, para un proxecto denominado Phytosudoe (Recuperando chans contaminados no suroeste de Europa a través da Fitoxestión).

Tamén insta á Comisión para que obrigue á Dirección xeral de Enerxía e Minas a cumprir coa normativa relativa á restauración dos espazos mineiros degradados.

drenaxe áceda mina
Drenaxe áceda de mina nun ecosistema fluvial

DRENAXE ACEDA DE MINA

Tanto o regato Pucheiras como o río Portapego presentan concentracións anómalas de metáis pesados. O Pucheiras moviliza a meirande parte do cobre, seis veces por enriba da media anual que fixan as Normas de Calidade Ambiental. O mesmo ocorre co Portapego que presenta un pH hiperácedo, mil veces superior ao mínimo recomendado para as augas de consumo.

 

A Comisión, reacia a tramitar as peticións relacionadas coas actividades mineiras

Tal vez por motivos de economía procesal e o principio de subsidiariedade, a Comisión adoita informar negativamente as peticións presentadas pola cidadanía europea. Considera que son as autoridades locais as máis idóneas para resolver os problemas e deriva ás persoas peticionarias aos Tribunais nacionais.

Esta costume do executivo comunitario tende a desvirtuar o contido do Dereito de Petición.

O Dereito fundamental de Petición conságrase nos artigos 20, 24 e 227 do Tratado de funcionamento da Unión Europea (TFUE) e no artigo 44 da Carta de Dereitos Fundamentais da Unión Europea, polo que o mesmo non debe ser desvirtuado pola actuación da Comisión.

descarga.jpg

 

Galería

Once aeroxeneradores do proxecto eólico Campelo, da promotora Greenalia Wind Power rodearán a lagoa de Alcaián (Coristanco) e eliminarán a súa protección como Área de Especial Interés Paisaxístico (AEIP), recoñecida no Catálogo das Paisaxes e a Lei da Paisaxe de Galicia.

Se na comarca de Bergantiños existe un lugar, e hai moitos, especialmente máxico é a entorna que rodea a lagoa de Alcaián e a Braña Rubia. Tanto a toponimia como a microtoponimia xa son indiciarias dunha serie de elementos que nos trasladan á maxia das tribos gaélicas como pode ser a Pedra das Sete Fontes, en alusión á pedra do destino ou a pedra onde se coroaban as raíñas gaélicas. Pero tamén hai referencias á presencia de mámoas como a Medoña. As Pedras do Encanto e as Pedras Negras, Pedra Branca, a Pedra da Uz, Pedras Aradas, Pedra Longa, Pedra Silvosa, Capela, O Marquiño…etc.

7.png
Lagoa de Alcaián

Como exemplo de brañas altas, a lagoa de Alcaián e a Braña Rubia viven rodeadas de regos (rego da Braña Rubia, rego da Ponte, rego de Seavia, rego de Liñares, rego de Berdía, rego de Rabós…), regatos, ríos (río do Sol), lagoas, fontes (fonte Migueliña, fonte Espiña, Chousa das Fontes, Chousa Fontesa,….). Os gaviáns e os miñatos sobrevoan as brañas e as lagoas. A auga é o elemento que dá a vida a un mundo de especies e endemismos exclusivos de Galicia como é a variada comunidade de herpetos: o lagarto arnal, o das silvas, a víbora galega, a lagartixa galega, a sabanduxa, a rá de San Antón….etc.

Pero se hai uns animais que destacan é o lobo e o raposo, presentes incluso na toponimia. Así temos o Campo do Lobo, Monte do Lobo, Fonte do Lobo, Raposeiras, Raposeira Grande, Raposeira do Medio, Raposeira de arriba, pero tamén a Serpe…etc.

E toda a entorna destaca ademáis pola súa especial aptitude agraria e forestal.

9.png
Lago de Alcaián

Mais nun lugar como este tampouco podían faltar os castelos, e así temos o Castelo de Diante, o Castelo, Castelo de Atrás; e por suposto, as covas, como a Covenla do Quinto, Tenza da Cova, un Castro, portos (Porto do Liño, que cruza o rego de Amboade, Porto Bustelo), referencias a elementos relixiosos como o Cotón do Frade, Chousa da Cruz, Capelas ou Chousa do Crego, e por suposto o Camiño Real que trascorre en parte pola CP-2904 (máis ou menos paralelo ao rego de Seavia), e en parte polo camiño Riba da Agra, tomando o enlace onde a Canceliña das Fontiñas, tras abandonar o lugar de Rodeiro, paralelo ao Regueiro, e en dirección ao lugar de Campelo e a braña de Alcaián.

 A Resolución do 8 de maio de 2018, da Dirección Xeral de Enerxía e Minas, sometía a información pública a modificación da solicitude de declaración de utilidade pública, en concreto, e a necesidade de urxente ocupación que implica, referida ao proxecto do parque eólico Campelo, promovido por Greenalia Wind Power Campelo, S.L.U., nos concellos de Coristanco e Santa Comba (expediente IN661A 16/2011).

O concepto de utilidade pública sería o criterio lexitimador xeneral da actuación da Administración pública, tal e como se deduce polo menos do artigo 103.1 da Constitución de 1978: a Administración pública serve con obxectividade aos intereses xerais, comúns, da cidadanía. Desta maneira a cláusula de utilidade pública ou xeneral faría referencia non tanto á lexitimación en si da Administración como organización, como poder público, senón ao fin perseguido mediante o exercicio de certa potestade administrativa que sería a obtención, satisfacción, logro ou consecución dun beneficio ou dunha vantaxe non privada, senón común, xeral, é dicir, afectante a todas as persoas administradas.

Sen embargo, no caso que se pretende neste expediente a utilidade pública aparece matizada e incluso difuminada pola existencia de intereses prevalentes superiores, que desvirtúan a pretendida utilidade pública. Así o interés paisaxístico, ambiental e cultural da entorna da Braña Rubia e a lagoa de Alcaián cuestiona esa utilidade pública, que só beneficia a empresa promotora.

1.png
Imaxes do documento “Separata concello de Coristanco del proyecto de ejecución del parque eólico “Campelo”, en los términos municipales de Coristanco y Santa Comba (A Coruña)”.

Como se pode apreciar o parque eólico afectaría de cheo á lagoa de Alcaián e Braña Rubia e ubícase a escasos metros de núcleos habitados.

2.png

Entre os principais impactos significativos atópanse:

  1. O PROXECTO EÓLICO ESTÁ A MENOS DE 500 METROS DE NÚCLEOS HABITADOS.
  2. O PROXECTO EÓLICO SUPÓN UNHA IMPORTANTE AFECCIÓN Á LAGOA DE ALCAIÁN E BRAÑA RUBIA
  3. O PROXECTO EÓLICO IMPLICA UNHA AFECCIÓN SIGNIFICATIVA PARA O PATRIMONIO CULTURAL DA ÁREA DE UBICACIÓN: Lagoa de Alcaián, Pedra das Sete Fontes, Pedras do Encanto, camiño real, mámoas, Pedra Medoña, Pedras Negras, Pedras Aradas, O Marquiño…etc.
  4. O PROXECTO EÓLICO TEN UN IMPACTO SIGNIFICATIVO SOBRE A PAISAXE. A lagoa de Alcaián e a súa entorna foi declarada Área de Especial Interés Paisaxístico. A paisaxe é un valor a protexer que cuestiona a utilidade pública dun proxecto eólico que a todas luces ten unha inadecuada ubicación.
  5. INADECUADA UBICACIÓN DO PROXECTO DO PARQUE EÓLICO “CAMPELO”
  • A necesidade de actualizar o documento ambiental do proxecto eólico.

O DECRETO 119/2016, do 28 de xullo, polo que se aproba o Catálogo das paisaxes de Galicia contempla a lagoa de Alcaián e a súa entorna como Área de Especial Interés Paisaxístico.

O artigo 5 da Lei 7/2008, do 7 de xullo, de protección da paisaxe de Galicia, establece que os poderes públicos de Galicia velarán para que, no ámbito das súas competencias, se adopten as medidas específicas necesarias para a protección, xestión e ordenación da paisaxe e, no seu capítulo III, establece os instrumentos para conseguilo. Entre eles, os catálogos da paisaxe, definidos no seu artigo 9 como os documentos de referencia que, apoiándose nas distintas áreas xeográficas, morfolóxicas, urbanas e litorais existentes no territorio galego, deberán delimitar, con base nos diferentes estudos e traballos existentes na materia, as grandes áreas paisaxísticas de Galicia, identificando os diversos tipos de paisaxe existentes en cada unha delas e as súas características diferenciais.

Por tanto, cumpre que na documentación ambiental conste a debida valoración da paisaxe e os elementos naturais, ambientais e paisaxísticos.

Franco Maside, R. M. (2001): La vía Per Loca Marítima: un estudio sobre vías romanas en la mitad noroccidental de Galicia, defende a ubicación do camiño real na área de afección do proxecto eólico, e que chegaría á ponte romana “Ponte Lubiáns”.

  • Inadecuada localización do proxecto eólico

Sobre a idoneidade da localización elixida, debido á especial protección paisaxística e natural do espazo, pedimos que se reconsidere a aptitude da zona para albergar un parque eólico. Lembramos que o Congreso Mundial da Natureza insta o Goberno de España a non situar parques eólicos ao redor dos espazos protexidos.

A lagoa de Alcaián está considerada como “unha das brañas máis emblemáticas de Galicia”.

  • A necesidade de someter a avaliación conxunta e sinérxica dos impactos e efectos significativos deste proxecto, o proxecto do parque eólico Bustelo, e outros que existen na entorna.

Nas proximidades á área de actuación deste proxecto eólico, existen outros xa instalados e están a espera os proxecto eólicos de Bustelo e Toural.

Por tanto cómpre a necesidade de contemplar a figura do parque eólico desde unha perspectiva unitaria, como un único proxecto industrial da promotora, e que o documento ambiental integre a valoración dos efectos combinados imputables ao proxecto pero tamén os correspondentes a outros proxectos próximos non considerados no proxecto anterior.

Por todo iso crese conveniente realizar un novo estudo da idoneidade das zonas propostas a través dun procedemento de Avaliación Ambiental adecuado e actualizado aos proxectos finais, así como á lexislación vixente na actualidade que axude a determinar a localización e deseño dos proxectos expostos, tendo en conta a evidencia das características, debido a que se trata de ámbitos moi sensibles, dun altísimo valor ambiental nos que se debe medir de forma acertada a súa capacidade de carga de usos, de forma que estes adáptense ao medio de forma equilibrada e non se pretenda implantar un uso que provoque unha transformación radical dos elementos ambientais que conformaron estas contornas. A Xurisprudencia do Tribunal Supremo vén declarando que a significación xurídica dos parques eólicos está precisamente no seu carácter unitario, na necesidade de ter en conta todos os elementos que precise o parque para funcionar así como a súa incidencia no resto dos existentes; o cal desemboca na esixencia de que os proxectos para autorizacións de parques tramítense considerándoos no seu conxunto, tanto no referente a aspectos técnicos como ambientais. É o propio Tribunal de Xustiza da Unión Europea o que marca aos Estados membros a imposibilidade de que leven a cabo nas súas normativas unha interpretación restritiva dos proxectos e as súas instalacións. De feito, o fraccionamiento das instalacións está prohibido no ámbito comunitario.

888999.jpg
As aves, as grandes vítimas dos viraventos
Galería

O Servizo de Conservación da Natureza da Coruña alertou de numerosas deficiencias no proxecto ambiental do parque eólico Mouriños.

A Oficina do Valedor do Pobo pon en coñecemento, a petición as entidades Petón do Lobo, Ouriol do Anllóns e Cova Crea, as numerosas obxeccións efectuadas polo organismo da Xunta a este proxecto de Gas Natural Fenosa na Costa da Morte, que confirman as alegacións presentadas pola Asociación Salvemos Cabana ao plan eólico da compañía.

Serra do Gontón, afectada polo futuro parque eólico Mouriños, parroquia de Canduas
Serra do Gontón, afectada significativamente polo proxecto eólico Mouriños (parroquia de Canduas, Cabana de Bergantiños).

Así, entre outros factores, o Servizo de Conservación da Natureza incide na “limitación nos estudos de fauna efectuados no estudo ambiental presentado en relación coa detección de especies protexidas” coma o alcaraván común (Burhinus oedicnemus), o morcego de ferradura pequeno (Rhinolophus hipposideros), o morcego de ferradura grande (Rhinolophus ferrumequinum), a gataformela (Circus cyaneus), a tartaraña (Circus pygargus) e a escribenta das canaveiras (Emberiza scheniclus lusitanica).

Ademais, este departamento estima que “para efectuar unha adecuada avaliación” das repercusións do proxecto, este tamén debe dar resposta á “posible presenza” de hábitats de interese comunitario afectados e de especies protexidas, ata un total de 6 na categoría de “en perigo de extinción” e 4 como “vulnerables” no Catálogo Nacional de Especies Ameazadas e 11 en perigo de extinción e 20 vulnerables segundo o catálogo galego.

O Servizo da Conservación da Natureza tamén destaca a “ausencia de análise de avaliación” no estudo ambiental presentado debido á proximidade dunha Zona Especial de Conservación (ZEC) e unha Zona de Especial Protección para as Aves (ZEPA), e tamén aos seus valores asociados “entre os que destacan as rutas e desprazamentos de fauna“.

Doutra banda, fai referencia á “ausencia de fiabilidade” do texto presentado “no que respecta ao estudo de colisións das aves e morcegos contra os aeroxeradores“, e á “falta de argumentos en relación a unha afirmación de gran calado recollida no estudo ambiental, relativa a que o ruído producido polos aeroxeradores -de 110 decibelios segundo o proxecto da empresa-, non terá ningunha incidencia na fauna, nin na súa distribución nin no seu comportamento“.

O organismo da Xunta destaca, finalmente, que “a normativa de protección e conservación das especies vai encamiñada a evitar a xeración de impactos para os hábitats e as especies ameazadas, destacando que esta premisa entra en conflito directo co recollido no estudo ambiental“.

UN PROXECTO AMBIENTALMENTE INVIABLE

Para as asociacións Salvemos Cabana, Petón do Lobo, Ouriol do Anllóns, e Cova Crea, que veñen de unir as súas forzas para loitar contra os proxectos de Gas Natural Fenosa na Costa da Morte, isto demostra que, do mesmo xeito que o proxecto eólico Pena Forcada-Catasol II en Laxe, o Mouriños, entre Cabana de Bergantiños e Zas é ambientalmente inviable e, de autorizalo, o Executivo galego arríscase a arruinar para sempre unha zona que destaca polos seus elevados valores ambientais, paisaxísticos e patrimoniais.