Galería

A irresponsabilidade política e empresarial na falla de restauración dos espazos mineiros degradados, non se resolve nun Congreso nacional de áridos, por moito apoio institucional que teña o lobby mineiro galego

A desesperación do lobby mineiro por ser aceptado socialmente lévao a reunirse estes días en Santiago de Compostela, baixo o lema “Compromiso coa sociedade”, no marco do V Congreso Nacional de Áridos organizado pola Federación de Áridos (FdA), e da que é asesor Julio César Valle Feijoo, avogado tamén de Mineira de Corcoesto e Edgewater, no caso do fallido proxecto mineiro de Corcoesto.

O lobby mineiro bota man do apoio institucional e de altos cargos da Xunta de Galicia, da Deputación da Coruña, do concello de Santiago, do Ministerio de Transición ecolóxica, do Adif e da entidade ambiental Seo Bird Life para “un lavado de cara” sen precedentes da minaría galega, dentro V Congreso Nacional de Áridos, que comeza o 24 de outubro en Santiago de Compostela, baixo o lema “Comprometidos coa sociedade”.

No programa prevese o regalo aos asistentes de plantas autóctonas galegas, a entrega dun cheque para axudar a reforestar as zonas afectadas polos incendios (eso sí, o importe do cheque será proporcional ao número de asistentes ao Congreso, porque esta xente de dar non entende moito), e a entrega a cada congresista da publicación “Aves comunes en explotaciones mineras ibéricas”, realizada por SEO Birdlife, quen polo visto colabora co lobby nesta campaña de rexeneración de imaxe das empresas “máis depredadoras” de recursos e do territorio galego.

Sen embargo, o compromiso social do lobby mineiro non se traballa deste xeito, e isto é algo, que polo visto aínda non entenden as empresas mineiras galegas e do territorio español.

O compromiso social trabállase día a día, e non dous días ao ano nun Congreso no que se rodean de persoeiros da política. O compromiso social gáñase día a día restaurando as zonas mineiras degradadas, respetando o entorno das canteiras, das minas, das graveiras; coidando os terreos, mimando os cauces dos ríos e os mananciais, xerando emprego estable, axudando ás poboacións da entorna… Así se gaña o compromiso social e a boa imaxe da minería.

E que dicir dos políticos que participan neste Congreso de áridos? A súa irresponsabilidade acentúase día a día. Galicia padece un problema histórico de falla de restauración dos espazos mineiros degradados e arrastra un desleixo e un incumprimento normativo reiterado e grave, do que o Presidente da Xunta é o principal responsable ao igual que o Director xeral de Enerxía e Minas. Alberto Núñez Feijóo e o director Ángel Bernardo Tahoces, son responsables de que desastres ambientais como os de San Fins en Lousame, o Monte Neme en Carballo ou a cor vermella dos cauces de Touro, continuen aínda hoxe en día seriamente afectados pola drenaxe áceda das antigas labores mineiras.

A irresponsabilidade política e empresarial na falla de restauración dos espazos mineiros degradados, non se resolve nun Congreso nacional de áridos, por moito apoio institucional que teña o lobby mineiro galego.

Serraval
Mina de Serrabal, espazo degradado sen restaurar
Galería

A voracidade do extractivismo, a especulación e o Horizon 2020

No día de hoxe unha representación da Rede Contraminacción de Galicia estivo a falar no Parlamento europeo sobre a minaría destructiva, o extractivismo e os impactos socio –ambientais que están a xerar proxectos de megaminería contaminante que afectan a Galicia, Portugal, España, Francia, Finlandia…etc.

Así, ás 15 horas comezaba no Parlamento europeo a xornada titulada “Minerías. O novo desafío extractivista. Como os negocios mineiros poñen en perigo as cidades, o emprego e o medioambiente”, e na que participaban colectivos como Ecoloxistas en Acción de Andalucía, Coordinadora NON á Mina – Por un Mundo Rural Vivo (Salamanca), Non á mina no val do Choia (Ávila), Non á mina na serra de Xemas (Avila), Ecoloxistas en Acción de Cantabria (Cantabria), Plataforma A Raia sen mina (Cáceres), Contraminacción de Galicia…etc.

1.jpg
Representación de Galicia en Europa

Case ao mesmo tempo o antropólogo e sindicalista Adolfo Naya, nun artigo de opinión (“Coñece ao teu inimigo”: Non á mina de Touro-O Pino) publicado nun medio dixital galego, desenmascaraba e amosaba sen reparos (aínda que con valentía, non mencionaba a todos eles), a faciana dos principais responsables do extractivismo galego.

Proxectos mineiros como o de Corcoesto, Lousame, Touro, Triacastela…., operan desde políticas e marcos xurídicos que favorecen a especulación, a depredación, a fraude e a acumulación por desposesión de inxentes cantidades de recursos naturais para favorecer a acumulación de capital a favor das multinacionais depredadoras do territorio; en detrimento das comunidades locais que os habitan e que son desposeídas, a través de marcos xurídicos agresivos e violentos, dos seus medios de vida e dos recursos naturais do seu espazo vital.

Dentro destes marcos xurídicas agresivos está o programa Horizon 2020 da Unión Europea. Horizon 2020 é o programa de investigación e innovación máis grande da UE con case 80 mil millóns de € de fondos dispoñibles durante 7 anos (2014 a 2020), ademais do investimento privado que en teoría atraerá este diñeiro. Promete máis avances, descubrimentos e novidades mundiais ao levar grandes ideas do laboratorio ao mercado.

Sen embargo ten unha cara escura; e así, entre os seus obxectivos fixámonos con preocupación no seguinte parágrafo:

Marine and maritime research for Blue Growth will be implemented through a strategic and coordinated approach across all challenges and priorities of Horizon 2020. It will aim at unlocking the potential of resources from seas, oceans and inland waters for different uses and across the range of marine and maritime industries, while protecting the environment and adapting to climate change. Blue Growth will support sustainable growth in the marine and maritime sectors, through sustainable exploitation of marine resources for healthy, productive, safe, secure and resilient seas and oceans.

Este programa de investigación mariña que apoia o chamado Crecemento Azul non é outra cousa, que invertir cartos na procura da explotación dos recursos minerais do fondo do mar. Segundo a Comisión Europea sería preciso desbloquear o potencial de recursos dos mares, océanos e augas interiores. Así o Crecemento Azul é apoiar a explotación e a depredación dos fondos mariños dunha forma ambientalmente sostible e compatible co cambio climático. E para adornar todo isto falan de tecnoloxías habilitadoras e industriais, que estarían interconectadas a través dun sistema de mercado.

Na práctica é outra opción do extractivismo, ese mecanismo tradicional de saqueo e apropiación dos recursos naturais dun territorio e promover a mercantilización de ámbitos cerrados ata agora ao mercado, como é neste caso, a explotación mineira dos fondos mariños.

Como ben dicía David Harvey: “a perversa alianza entre os poderes do Estado e os comportamentos depredadores do capital financeiro constitúe o pico e as garras dun capitalismo buitresco que exercita prácticas caníbales e desvalorizacións forzadas”. Mentras, adornan os textos xurídicos dos máis altos valores da democracia con desvergoña absoluta e arrogancia; plasmando en normas urxentes, extraordinarias, especiais ou estratéxicas, os desexos voraces do imperialismo totalmente deshumanizado, que nega os dereitos fundamentais e máis elementais inherentes á dignidade do ser humano.

En Galicia cada vez son máis frecuentes os exemplos de normas destas características: agresivas, deshumanizadas, violentas, depredadoras do territorio e dos seus recursos e restrictivas de dereitos da cidadanía. Así cómpre destacar:

  • LEI 5/2017, do 19 de outubro, de fomento da implantación de iniciativas empresariais en Galicia.
  • INSTRUCIÓN 6/2018, do 3 de agosto, da Dirección Xeral de Enerxía e Minas, sobre acceso á información pública en materia de minas.
  • DECRETO legislativo 1/2015, de 12 de febrero, por el que se aprueba el texto refundido de las disposiciones legales de la Comunidad Autónoma de Galicia en materia de política industrial.
  • DECRETO 143/2016, do 22 de setembro, polo que se aproba o Regulamento da Lei 2/2016, do 10 de febreiro, do solo de Galicia.
  • DECRETO 83/2018, do 26 de xullo, polo que se aproba o Plan básico autonómico de Galicia.
  • ANUNCIO do 1 de outubro de 2018, da Secretaría Xeral Técnica da Consellería de Medio Ambiente, Territorio e Vivenda, polo que se somete a información pública o anteproxecto de Lei de ordenación do territorio de Galicia.

Por iso, e en consoancia co artigo de Adolfo Naya, é moi importante que a cidadanía saiba e coñeza quen está detrás destas normas e destas políticas depredadoras da dignidade humana.

7777
Megaminería contaminante e depredadora do territorio e dos seus recursos
Galería

A minería nos fondos mariños: os expertos advirten que ao diminuír a dependencia do mundo dos combustibles fósiles, aumenta a nosa dependencia dos minerais

A unha pregunta da eurodeputada galega Lidia Senra, a Comisión europea informa que destinou máis de corenta millóns de euros para a investigación mineira nos fondos marinos. A  europarlamentaria preguntou tres cuestións:

. Podería a Comisión informar detalladamente o destino destes fondos?

. Quen son os beneficiarios, que se está investigando exactamente e onde?

. Podería a Comisión informar acerca dos resultados obtidos nas investigacións?

1.jpg
Minaría submariña

Así sabemos que a Comisión financiou seis proxectos de investigación mineira nos fondos mariños, dous con cargo ao Sétimo Programa Marco e catro a Horizaonte 2020. A inversión acada os case 47.000.000 euros.

Entre os proxectos obxecto de financiación están o MIDAS, posto en marcha en 2013. O proxecto dedicouse principalmente a estudar as consecuencias posibles da extracción de nódulos de manganeso e sulfuros masivos do fondo mariño (SMS), pero tamén tratou sobre temas ambientais relacionados coa explotación dos hidratos de gas metano e o potencial dos lodos do fondo mariño no Atlántico Norte como fonte de terras raras. A investigación realizada sobre os penachos de sedimentos mostrou que estes poden influír enormemente nos ecosistemas situados ata decenas de quilómetros do emprazamento mineiro. Este tema precisará dun investimento tecnolóxico que limite a xeración de penachos durante a actividade mineira e un cambio na lei que garanta que as empresas se adhiren ás mellores prácticas. Os resultados de MIDAS xa se están empregando para redactar normativas que regulen esta modalidade en alza de minería.

 Outro proxecto, o BLUE NODULES, financiado con cargo o programa Horizonte 2020, é un proxecto de investigación e innovación para desenvolver un sistema de minería en alta mar para a recolección de nódulos polimetálicos do fondo mariño cun impacto ambiental mínimo.

O proxecto BLUE MINING, baséase en investigar solucións punteiras para a extracción e transformación de minerais en condicións extremas, que se ocupa de aspectos tecnolóxicos. O proxecto UNEXMIN: ten por obxectivo desenvolver un sistema robótico para que, de forma autónoma, poida realizar a exploración e cartografía das minas mergulladas europeas. O proxecto ROBUST: busca perfeccionar as técnicas de identificación de materiais in situ nos fondos mariños.

O proxecto IMOS: que busca desenvolver uns equipos de escavación e unhas ferramentas para o control do impacto ambiental, innovadores e automatizados, para as minas mergulladas.

7.jpg

O 8 de setembro de 2017, a Cooperativa de Armadores de Pesca do Porto de Vigo facíase eco dun informe sobre “Coexistencia da actividade pesqueira coas industrias do Gas, o Petróleo e a minaría submariña”.

No citado informe concluíase a necesidade de elaborar plans de ordenación do espazo mariño consensuados e a necesidade de elaborar unha normativa integradora que tivese en conta todos os intereses implicados.

“A industria pesqueira actualmente sitúase entre as principais actividades económicas europeas levadas a cabo no medio mariño, ocupando a segunda posición en canto a empregos xerados tras o turismo náutico e costeiro, e a terceira posición en canto a valor económico, tras o turismo e o transporte marítimo. – A crecente demanda de recursos enerxéticos e minerais, acompañados do seu paulatino esgotamento en terra, levou ás industria petroleira, gasera e mineira a centrar a súa atención no mar, en zonas onde a pesca ten desde outrora caladoiros de gran importancia. – Diversos estudos científicos indican que as actividades de procura e extracción de gas e petróleo teñen efectos negativos, tanto directos como indirectos, nas distintas pesqueiras. Así mesmo espérase que a actividade mineira submarina profunda leve un dano significativo nos fondos mariños así como na fauna que habita neles e na calidade da columna de auga. – É necesario que cando se concedan licenzas de exploración ou explotación de xacementos petrolíferos, gasíferos ou minerais, téñase en conta á industria pesqueira que xa opera nesas áreas. – Sería importante a realización de investigacións máis profundas sobre o impacto das actividades de prospección e explotación petrolífera ou mineral no medio mariño e nas pesqueiras para poder deseñar medidas de mitigación efectivas que beneficien á vida mariña e ás pesqueiras, sen comprometer o valor económico das industrias petroleiras ou mineiras. – É importante para unha boa coexistencia entre as distintas actuacións levadas a cabo no medio mariño, así como para a protección dos recursos e do medio ambiente mariño en xeral, a elaboración plans de ordenación do espazo marítimo consensuados e dunha lexislación relacionada clara, integradora, enfocada en todas as frontes de actuación dos caladoiros ou áreas mariñas de interese, e tendo en conta para a súa elaboración tanto os aspectos biolóxicos do medio como os aspectos socio económicos das industrias que operan nas distintas rexións mariñas”.

A situación en España e en Galicia

Pódense distinguir tres áreas xeográficas de gran interese: o Golfo de Cádiz, o marxe oeste de Galicia e os montes submarinos das illas Canarias. Ao norte da Península, atópase o Banco de Galicia, concretamente no marxe noroeste da placa Ibérica. Nesta rexión hai montes submarinos do Mesozoico (ex. Vasco de Gama, Porto, Vigo…). Como consecuencia da súa historia xeolóxica e da súa situación xeográfica nesta rexión formáronse principalmente tres tipos de depósitos minerais: lousados de fosforitas, nódulos de manganeso enriquecidos en cobalto asociados a procesos xeotermais, nódulos ricos en ferro ligados a depósitos contorníticos, e costras de ferro- manganeso hidroxenéticas.

BANCO GALICIA.jpg
Fonte: IGME e Proxecto EMODnet Geology

Fontes:

https://www.icog.es/TyT/index.php/2017/05/llega-la-era-de-la-mineria-submarina/

https://cordis.europa.eu/result/rcn/190652_es.html

https://cordis.europa.eu/result/rcn/231864_es.html

https://cordis.europa.eu/projects/home_es.html

http://www.blue-nodules.eu/

https://www.unexmin.eu/

http://eu-robust.eu/

http://vamos-project.eu/

 

Galería

Gas Natural Fenosa, recoñece que o custe anual dos impostos que lle terá que pagar aos concellos de Laxe, Cabana e Zas polo parque eólico Pena Forcada –Catasol II será, en conxunto, de 31.000 €/ano. A empresa tamén recoñece que a tasa de creación de emprego durante os 25 anos de explotación do parque é de 1,5. O canon eólico é de 0 euros.

Por fin coñecemeos os datos reais do custe de explotación do parque eólico Pena Forcada -Catasol II de Laxe, que afecta aos municipios de Laxe, Cabana e Zas. Na “Memoria de incidencia en el ámbito industrial, social y territorial para solicitud de declaración de proyecto de especial interés”, a empresa recoñece que aboará 0 euros en concepto de canon eólico.

A empresa enerxética aboará 31.000 euros anuais, a repartir entre os tres concellos, como consecuencia do pagamento de impostos e taxas. 275.373 euros serán repartidos entre os tres concellos polas taxas das licencias de construción.

A inversión realizada pola empresa no alugamento e expropiacións ascende a 384.000 euros, o que acada unha media de 1.411 euros de beneficio por propiedade por 25 anos de ocupación ou 4,6 euros/ano de beneficio por propiedade, o que resulta unha cantidade irrisoria e incluso unha burla, se temos en conta os beneficios que factura ao ano o sector eólico, por enriba dos 600 millóns de euros anuais.

1

2

3

Ademais do anterior, a empresa construirá 2 km de viales do parque eólico que require o transporte dos aeroxeneradores. O parque será controlado en remoto desde o Centro de Control de GNFR (ubicado en Velle, Ourense), as 24 h do día, os  365 días do ano.

Naturgy tamén amosa as súas expectativas de seguir afondando nos recursos naturais de Galicia, aire, auga e o recurso forestal, para avanzar na optimización dos seus beneficios.

A veciñanza de Laxe, Cabana e Zas apenas se beneficia das instalacións do parque e da súa liña de evacuación.

 

*Os datos están sacados da “Memoria de incidencia en el ámbito industrial, social y territorial para solicitud de declaración de proyecto de especial interés”.

Galería

Os proxectos eólicos de Campelo, Bustelo e Toural, un único proxecto industrial

Estamos ante un único proxecto industrial eólico formado por 3 subproxectos e 1 parque xa en funcionamento, Bustelo, Campelo, Monte Toural e Castelo. Falla unha avaliación sinérxica, conxunta e global dos impactos significativos e afeccións que causarán todos estes eólicos sobre a avifauna, a paisaxe, a temperatura local e global, xa que todos eles están a menos de 5 kilómetros, polo que esta separación como a propia empresa recoñece, é insuficiente para que non se produzan efectos conxuntos entre parques.

O parque eólico Castelo está a 1, 4 Km, formado por 25 aeroxeneradores. Coincidirán varios proxectos simultáneamente no tempo durante a execución das obras e ao longo do periodo previsto de explotación.

A propia empresa Greenalia Power, S.L.U. recoñece que: “Una vez en funcionamiento se pueden producir efectos globales sobre la atmósfera (ruido), fauna y paisaje” (Memoria sectorial, páxina 128).

3.png

Ausencia de interés especial do proxecto e ausencia da súa xustificación

Mediante a Resolución do 27 de abril de 2018, da Dirección Xeral de Enerxía e Minas, publicáase o Acordo do 26 de abril de 2018, do Consello da Xunta de Galicia, polo que se declaraban de interés especial varios proxectos de produción de enerxía eléctrica a partir de fontes renovables e as súas infraestruturas de evacuación asociadas.

Así recoñecíase o suposto “interés especial” dos proxectos: Bustelo, Monte Toural, Campelo e LAT 220 kV Campelo-Mesón. Esta declaración terá como efectos a tramitación de forma prioritaria e con carácter de urxencia e a redución á metade dos prazos necesarios na instrución do procedemento da autorización administrativa previa e/ou de construción, así como dos prazos na instrución do procedemento de avaliación ambiental que sexa necesario. Así mesmo, reduciranse á metade os prazos necesarios na tramitación do proxecto sectorial.

Sen embargo, a declaración de interese especial ten que facerse en base a unha MEMORIA presentada pola empresa promotora, e na que ten que constar o indicado na Lei 5/2017, de 19 de outubro, de fomento da implantación de iniciativas empresariais en Galicia, isto é: “A solicitude de declaración de interés especial destes proxectos realizarase á consellería competente en materia de enerxía, presentando unha memoria que conteña a súa especial incidencia e beneficios no ámbito industrial, social e territorial, entre outros, así como unha declaración responsable de que o proxecto desarrollarase no marco das subastas indicadas anteriormente, debendo determinar o prazo previsto para a súa execución”.

Onde está a Memoria indicada? Onde se acreditou ese interés especial e eses supostos beneficios no ámbito industrial, social e territorial, entre outros?

Galería

Os humidais afectados polo proxecto eólico “Bustelo”: a lagoa de Alcaián e o Marco do Couto

O elemento hidrolóxico de maior importancia constitúeo a lagoa de Alcaián situado a 523 metros ao oeste do centro colector, así mesmo cabe nomear a presenza do humidal chamado Marco do Couto situado a 610 m ao suroeste do aeroxerador 05.

Indica a empresa que: “As obras proxectadas nas proximidades de Marco do Couto son o acondicionamento da pista forestal existente que delimita este humidal polo que, ao tratarse de obras de pequena entidade, non se esperan afeccións sobre este humidal. Así mesmo, cabe sinalar que as obras de acondicionamento só afectarán a plantacións forestais de especies arbóreas, picea e piñeiro insigne, que se atopan ao bordo da pista existente na zona catalogada como humidal protexido. Non se producirá ningunha afección sobre as formacións vexetais de ribeira, tanto pola ausencia delas na contorna como polas distancias conservadas coas canles e lagoas existentes”. Sen embargo, isto non é verdade. Trátase de espazos sensibles que deben ser valorados de maneira máis adecuada, tendo en conta os efectos tanto directos como indirectos.

A empresa promotora debería identificar solucións alternativas que eviten, mitiguen ou compensen os impactos adversos na diversidade biolóxica, incluída a opción de non continuar co desenvolvemento, atopando outros lugares que eviten os impactos.

Código identificador do humidal:

1110330 O Pozo

1110331 Marco do Couto

1110234 Lagoa de Alcaián

1110285 Fervenza de Sampaio

A estreita relación entre os humidais e as aves acuáticas e a avaifauna en xeral, obriga a reconsiderar a ubicación do proxecto do parque eólico Bustelo, Campelo e Toural. Non se deben ubicar este tipo de infraestruturas á beira de espazos de alto valor ecolóxico e ambiental como é o caso.

humidais protexidos.png
Listado de humidais no municipio de Coristanco
Galería

Asociacións da comarca de Bergantiños rexeitan o respaldo da Universidade de Santiago de Compostela (USC), á Lei de Implantación de iniciativas empresariais de Galicia, máis coñecida como Lei da Depredación de Galicia.

Así o manifestaron as asociacións ambientalistas Petón do Lobo, Ouriol do Anllóns e Cova Crea, quen consideran que a xornada que imparte este venres a Universidade de Santiago relativa á aplicación da Lei  5/2017, do 19 de outubro, de fomento da implantación de iniciativas empresariais en Galicia, coa colaboración da Xunta de Galicia, e co apoio entre outras, da Asociación eólica de Galicia, non ten outro obxectivo que acicalar e lexitimar unha lei que na Costa da Morte só contribuíu ata o de agora, ao espolio de Galicia, ao acaparamento de terras sen retorno social nos municipios nos que se aplica, á destrución da paisaxe, á fragmentación do territorio e da biodiversidade e á mingua dos ingresos derivados do sector turístico, á marxe do forte rexeitamento social que xenera.

Monte Cabana
Vista de Cabana de Bergantiños.

As asociacións critican non só os fins espúreos que persegue a lei, que non son outros que favorecer ao capital e ás grandes empresas en detrimento das comunidades onde se implantan os proxectos industriais, senón que por enriba “temos que ver como a Xunta de Galicia despilfarra fondos públicos dando publicidade e lavando a imaxe dunha lei espoliadora de recursos e do territorio, ingrata co territorio e coa cidadanía de Galicia”.

Así lembran que no caso dos proxectos éolicos de Cabana (proxecto Mouriños) e Laxe (proxecto Pena Forcada –Catasol II), impulsados por Gas Natural Fenosa, a Lei de Depredación destrúe unhas paisaxes diversas de gran valor paisaxístico e Zonas de Especial Protección para as Aves da Costa da Morte, tendo en conta ademais, a significación de lugares estratéxicos para o turismo e o patrimonio cultural desde o punto de vista dos acervos municipais de Cabana e Laxe como Monte Castelo, o mirador de Sinde ou a praia de Traba ou o alto do Aplazadoiro.

Para estas asociacións é un contradición que unha universidade do século XXI, plural e supostamente avanzada como a USC, se preste a apoiar á Xunta de Galicia na difusión das falsas bondades dunha lei tan agresiva con Galicia e a súa cidadanía, que a través da figura dos “proxectos declarados de interés especial” espolia en tempo récord o territorio e mingua dereitos a prol das grandes empresas que precisamente participan na xornada como o clúster do granito, clúster da pizarra, clúster da madeira e a asociación eólica de Galicia; e non así, pola contra, as entidades de defensa do territorio e da paisaxe, que brilan pola súa ausencia nas diversas mesas redondas previstas na xornada da USC.

val de Traba - Laxe afectado polo proxecto eólico Pena Forcada-Catasol II
Val de Traba, en Laxe.