Galería

A paisaxe: marco ambiental do estado emocional do camiñante.

“Vai polo monte o camiño”.

camino-1
Corredoira no lugar de Montefurado.               O camiño de Novoneyra é un camiño arriscado, solitario, na busca da ansiada liberdade. As voltas que dan os camiños da vida desconcertan ao poeta. Non acerta a descubrir o curso da súa existencia. Hai sen embargo, un atisbo de esperanza.

Vai polo monte o camiño
outeando como un louco
polos caborcos do val
i as poxas do taramouco.

Cruza solo a serra toda
sin levar outra compaña
que a gran presencia do ceo
sobre o silencio da braña.

Eu non sein pra onde vai
méntral’ o quedo mirando.
Sólo sein que eilí se compre
o soño que estoun soñando…

Novoneyra, Uxío (1981) Os Eidos. Libro do Courel (Vigo: Edicións Xerais de Galicia).

 

camino-4
Congostra no lugar de Fonterremula.                    Na  poesía queda reflexada a íntina conexión entre a  escea da paisaxe e o estado emocional do poeta. Machado chega a desarrollar unha conversación poética coa natureza. A fugacidade do tempo pon o límite a ese camiño da vida.

“Camiñante Non Hai Camiño”.
Todo pasa e todo queda,
pero o noso é pasar,
pasar facendo camiños,
camiños sobre o mar. (…)

Camiñante, son as túas pegadas
o camiño e nada máis;
camiñante, non hai camiño,
faise camiño ao andar.

Ao andar faise camiño
e ao volver a vista atrás
vese a senda que nunca
se ha de volver pisar.

Camiñante non hai camiño
senón ronseis na mar…(…)

Hai algún tempo nese lugar
onde hoxe os bosques se visten de espiños
oíuse a voz dun poeta gritar
“Camiñante non hai camiño,
faise camiño ao andar…”(…)

Cando o xílgaro non pode cantar.
Cando o poeta é un peregrino,
cando de nada nos serve rezar.
“Camiñante non hai camiño,
faise camiño ao andar…”

Golpe a golpe, verso a verso.

Antonio Machado.

“Dende aquí vexo un camiño”.

camino-3
Carreiro no lugar de Montefurado.                                         A soidade, a angustia vital e a falla de amor inspiran a poesía de Rosalía. A paisaxe é o marco idóneo para a expresión das preocupacións existenciais. O camiño branco é a imaxe da muller viaxeira ou camiñante. 

Dende aquí vexo un camiño
que non sei adónde vai;
polo mismo que n’o sei,
quixera o poder andar.
Istreitiño sarpentea
antre prados e nabals,
i anda ó feito, aquí escondido,
relumbrando máis alá.
Mais sempre, sempre tentándome
co seu lindo crarear,
que eu penso, non sei por qué,
nas vilas que correrá,
nos carballos que o sombrean,
nas fontes que o regarán.
Camiño, camiño branco,
non sei para dónde vas;
mais cada vez que te vexo,
quixera poderte andar.
Xa collas para Santiago,
xa collas para o Portal,
xa en San Andrés te deteñas,
xa chegues a San Cidrán,
xa, en fin, te perdas… ¿quén sabe
en dónde?, ¡qué máis me dá!
Que ojallá en ti me perdera
pra nunc amáis me atopar…
Mais ti vas indo, vas indo,
sempre para donde vas,
i eu quedo encravada en onde
arraigo ten o meu mal.
Nin fuxo, non, que anque fuxa
dun lugar a outro lugar,
de min mesma, naide, naide,
naide me libertará.

Rosalía de Castro.

 
Galería

O bosque e a literatura. O val fluvial e o loureiro. Os celtíberos e o carballo.

img_20160914_165803
Carballo no val fluvial do Lourido.

A árbore é símbolo da vida en todas as culturas. Hai moitos séculos, cando Europa estaba cuberta de frondosos bosques, rendíase culto a determinadas árbores, pois era crenza que un espírito habitaba neles. Aínda hoxe perduran vestixios desta adoración en certas tradicións populares relacionadas coa árbore.
Segundo a mitoloxía, os antigos gregos consagraron aos seus deuses diversas especies de árbores. Así, a oliveira a Atenea, ou o loureiro a Apolo. Tamén en Roma houbo árbores sacros, que eran coidados con esmero.
Outro dos mitos referidos por Ovidio conta a orixe do loureiro. Dafne, rapariga de gran beleza, amaba a soidade dos bosques. Apolo desexaba facela a súa esposa, e certo día presentouse ante ela. A moza rexeitou a proposta e fuxiu. Cando Apolo estaba a piques de darlle alcance, Dafne invocou a axuda da deusa Gea, a Terra, e esta transformouna nun loureiro. Para aliviar a súa tristeza, o deus cinguiuse unha coroa con follas da nova árbore, que desde entón lle estivo consagrado.
Durante o Romanticismo, poetas, músicos e pintores alimentaron a súa inspiración coa lexendaria presenza das árbores. O poeta alemán Friedrich Hölderlin viu nos bosques o símbolo da sociedade libre e ditosa que ansiaba. Inspirándose tamén neles, o músico Richard Wagner reflectiu na súa ópera Siegfried os máxicos murmurios do bosque. Non hai que esquecer a importancia do carballo na poesía de Rosalía de Castro.
Tampouco os poetas contemporáneos deixaron de acudir á cita coas árbores. O modernista Rubén Darío fai dos piñeiros un símbolo da cultura mediterránea; Antonio Machado envolve cunha mirada subxectiva as árbores da paisaxe castelán, e Luís Cernuda transforma unha árbore en mudo oínte das súas reflexións durante o seu exilio inglés.

En Galicia, Rosalía de Castro non esquece ao carballo e a fonte sempre presentes na súa poesía, testemuñas da fugacidade do tempo e da vida e da saudade da autora. O bardo Eduardo Pondal fai referencia aos queixumes dos pinos ou rumosos, eses pinos de altas copas de escuro arume arpado. Os rumorosos son os piñeiros, as árbores, que se sitúan na verde zona costeira, a esencia ancestral do pobo galego que se representa polas árbores.

IMG_20160816_192220
O loureiro, moi presente na paraxe de Sta. Mariña do Remuiño.

Importancia do loureiro en Corcoesto.

O río Lourido lembra a presenza do loureiro no val. As árbores sempre foron obxecto de veneración por parte da cultura celta. Cada un deles dispoñía da súa propia deidade diviña. Especial mención merece a aciñeira, árbore sempre vencellada aos ritos druídicos, de feito, os santuarios druídas estaban situados nos bosques poboados polas devanditos árbores.

IMG_20160816_192205
O loureiro de Sta. Mariña do Remuiño, sempre asociado á fertilidade e a saúde.

O loureiro está presente en cada recuncho do val: nos camiños, carreiros, á beira dos valados..

O canto, literario ou musical, aos bosques é unha das constantes da historia da arte.

IMG_20160618_192504
Carballeira de Sta. Mariña do Remuiño, Corcoesto.

POEMA DA ÁRBORE
A graza da túa rama verdecida

Árbore, boa árbore, que tras a borrasca
erguícheste en nudez e desalento,
sobre unha gran alfombra de follaxe
que removía indiferente o vento…
Hoxe vin nas túas ramas a primeira
folla verde, mollada de resío,
como un agasallo da primavera,
boa árbore do estío.
E nesa verde punta
que está a brotar en ti de non sei onde,
hai algo que en silencio pregúntame
ou silenciosamente respóndeme.
Si, boa árbore; xa vin como mudas
o lodo en flor, e sei o que me dis;
xa sei que coas túas propias follas secas
nutríronse de novo as túas raíces.
E así tamén un día,
este amor que morreu caladamente,
renacerá da miña melancolía
noutro amor, igual e diferente.
Non; o teu agoiro risueño,
o teu instinto vexetal non se equivoca:
Soñarei noutra almofada o mesmo soño,
e darei o mesmo bico noutra boca.
E, en cordial semellanza,
boa árbore, quizá pronto che lembre,
cando brote na miña vida unha esperanza
que se pareza un pouco á túa folla verde…

ANTONIO MACHADO