Galería

ContraMINAcción presenta unhas directrices internacionais para acabar cos desastres das presas de residuos mineiros

·       Piden que a Administración asuma estas directrices, que faría inconcibibles instalacións de residuos que poidan causar fatalidades humanas, como a que se prevía en Touro

·       Lembran os desastres de Aznalcóllar e Monte Neme e a situación crítica nos depósitos de minas como as de San Finx, Touro ou Varilongo

Compostela, 2 de xullo de 2020. A rede de colectivos ContraMINAcción ven de lanzar xunto cun grupo internacional de 142 científicos, ONGs e grupos comunitarios de 24 países un documento de directrices internacionais para o almacenamento seguro de residuos mineiros. As directrices pretenden protexer as comunidades locais, traballadores mineiros e o ambiente dos riscos que presentan millares de instalacións de almacenamento de residuos mineiros, que están presentando fallas críticas cada vez con máis frecuencia e con consecuencias máis graves. Na Galiza, temos exemplos históricos como as catástrofes da mina Piquito no río Xuvia (1955) e San Finx na ría de Noia (1960), ou as verteduras de Monte Neme (2014) e Touro (ata a actualidade).

O documento “Seguranza en primeiro lugar: Directrices para a xestión responsábel de residuos mineiros”, disponíbel en inglés, portugués e español, parte da premisa de que o obxectivo primordial da xestión de residuos mineiros debe ser DANO CERO para as persoas e o ambiente, e CERO TOLERANCIA para as fatalidades humanas. Desde ContraMINAcción lembran como o colapso tráxico dunha presa o ano pasado no Brasil matou a 270 persoas e destruíu a cidade de Brumadinho, e como a presa de residuos prevista no fracasado proxecto de Touro contemplaba a posibilidade dun alto número de mortes en caso de falla.

As Directrices pretenden contribuír á definición dunha norma global que está sendo promovida polo Programa das Nacións Unidas para o Ambiente como parte da súa Revisión Mundial de Relaves (Global Tailings Review, en inglés). En contraposición, as prácticas habituais de deseño e mantemento da industria mineira teñen evidenciado graves problemas á hora de protexer as comunidades e ecosistemas afectados, pois tenden a sacrificar a seguranza para reducir costes, utilizan consultores non independentes (como aconteceu en Touro co catedrático xubilado da Universidade de Santiago, Felipe Macías) e ignoran as críticas e alertas de comunidades e movementos ecoloxistas.

As principais liñas das directrices son:

·       Para evitar a xeración de pasivos ambientais como os depósitos de residuos mineiros e os seus impactos sociais e ambientais é urxente reducir a demanda global de materias primas primarias a través dunha verdadeira economía circular. A mellor presa é a que non se constrúe.

·       As instalacións de residuos mineiros só se deben construír e xestionar co consentimento previo das comunidades locais, adoptando as mellores prácticas e tecnoloxías dispoñíbeis e respectando os dereitos humanos, incluíndo o dereito á vida e ao ambiente.

·       As normas internacionais de seguranza deben ser independentes do control empresarial e establecerse implicando as comunidades locais, sociedade civil e traballadores mineiros, ademais da comunidade científica.

·       A normativa de presas mineiras debe incluír sólidas garantías financeiras e mecanismos para garantir que comunidades locais, organizacións ecoloxistas e traballadores mineiros poidan alertar sobre fallas sen sufrir ataques ou represalias.

Imagen2

Galería

Ninguén coñece mellor os nomes dun territorio cás persoas que o habitan. Colabora na recollida da toponimia do teu lugar

Xa temos unha manchea de toponimia e microtoponimia que figura na aplicación web da Xunta de Galicia, Galicia Nomeada. O noso obxectivo é recoller os nomes dos lugares das parroquias de Corcoesto, Valenza e Cereo, pero no noso percorrido tamén recollemos algúns nomes de parroquias como Langueirón, Silvarredonda e O Esto. Pero precisamos da maior axuda posible e que esta colaboración chegue a outros lugares e territorios….

Desde Paraíso a Natoales, topónimos que referencian un imaxinario colectivo e lugares de culto. Os portos fluviais á beira do Anllóns e a infinidade de montes con nome de muller…., os montes das mulleres: A Luciana, Selma, Socorro….. Descubre o mundo da toponimia e colabora coas túas achegas…!

A día de hoxe xa temos máis de 208 topónimos. Anímaste logo?

Entra en https://galicianomeada.xunta.gal/sixtop/inicio e realiza as túas achegas.

3
Galicia Nomeada, proxecto de toponimia colaborativa da Real Academia Galega e da Xunta de Galicia

 

Paraiso
Desde Paraíso a Natoales, topónimos que referencian un imaxinario colectivo e lugares de culto
1
Galicia Nomeada, proxecto de toponimia colaborativa da Real Academia Galega e da Xunta de Galicia

 

 

Galería

Coñece o río Lourido e o seu val fluvial…., un val único, singular, cheo de sorpresas e o máis descoñecido da comarca bergantiñá

O río Lourido e o seu val fluvial é a quinta obra editada e publicada pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo, e é a segunda obra adicada á temática fluvial, despois de publicar no ano 2019, O río das nosas vidas: o Anllóns.

Esta edición, ao igual que as anteriores publicacións, por un lado ten un carácter eminentemente didáctico e por outro, pretende achegar a realidade física máis próxima ás persoas lectoras, neste caso a realidade física do val fluvial do río Lourido, un val case que descoñecido situado entre os municipios de Cabana de Bergantiños e Coristanco (parroquias de Cereo, Corcoesto e Valenza).

O río Lourido e o seu val fluvial é sen dúbida unha caixa de sorpresas: patrimonio natural, patrimonio cultural, paisaxe, a relevancia dos ecosistemas fluviais, a importancia dos ríos das nosas vidas…. Un traballo que podes descargar no seguinte enlace:

O RÍO LOURIDO E O SEU VAL FLUVIAL

Galería

Apontamentos sobre a Historia de Corcoesto Nº 1 e Nº 2. Ano 2016. Historia de Corcoesto

Xa podes descargar os números 1 e 2 da Revista Historia de Corcoesto, editada e publicada pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo no ano 2016.

Fai clic aquí para descargar o arquivo, selecciónao e pulsa o elo de ligazón:

REVISTA – Historia de Corcoesto nº 1

REVISTA – Historia de Corcoesto nº 2

Galería

O Monte Neme: da orixe sacra á minería irresponsable – Historia dunha ferida

Xa podes descargar a obra O Monte Neme: da orixe sacra á minería irresponsable – Historia dunha ferida, editado e publicado pola asociación ambiental e cultural Petón do Lobo no ano 2018.

Fai clic aquí para descargar o arquivo, selecciónao e pulsa o elo de ligazón:

 O Monte Neme da orixe sacra á minería irresponsable. Historia dunha ferida.

Galería

O Defensor do Pobo investigará a eficacia do CleanSeaNet, o servizo de detección por satélite de verteduras de hidrocarburos, á vista dos probables “sentinazos” que afectan ás aves mariñas e á biodiversidade nas costas galegas

O Servizo de detección por satélite de verteduras de hidrocarburos, o CleanSeaNet, parece non funcionar nas costas galegas. Ademais das verteduras de hidrocarburos resultantes de accidentes, as verteduras ilegais, incidentales ou deliberadas de hidrocarburos (e outras substancias) no medio mariño son unha fonte importante de contaminación mariña que é menos visible pero non menos daniña. Coa adopción da Directiva (CE) n.º 35/2005 sobre a contaminación procedente de buques, a tarefa de detectar verteduras, incluídas as descargas ilegais no mar, incorporouse ás actividades da AESM como parte da capacidade de loita da Axencia.

Como resultado, en 2007 estableceuse CleanSeaNet, un servizo de detección e supervisión por satélite de verteduras de hidrocarburos. Cando se detecta un posible vertido de hidrocarburos en augas nacionais, envíase unha mensaxe de alerta ao país correspondente. En casos de verteduras cun nivel de alerta elevado, o servizo de apoio marítimo da AESM (Axencia europea de seguridade marítima), pode chamar ao Estado costeiro para asegurarse de que se recibiu a alerta e para ofrecer apoio adicional. As imaxes analizadas póñense ao dispor dos puntos de contacto nacionais case en tempo real (menos de 30 minutos despois de que o satélite obteña a imaxe). O servizo inclúe a identificación de posibles contaminadores mediante a combinación da imaxe tomada polo satélite con información sobre o tráfico marítimo.

Tras recibir a información detallada, a autoridade nacional decide a resposta operativa apropiada, por exemplo, o envío dun activo, como unha aeronave, para comprobar a área e verificar a vertedura, ou a solicitude dunha inspección do buque no seguinte porto de escala.

Con todo, este servizo parece que non funciona nas costas galegas, a pesar de que o Regulamento (UE) n ° 911/2014 do Parlamento Europeo e do Consello, do 23 de xullo de 2014, establecía financiamento plurianual da actuación da Axencia Europea de Seguridade Marítima no ámbito da loita contra a contaminación mariña causada por buques e por instalacións de hidrocarburos e de gas.

Nos derradeiros días apareceron nas costas galegas un gran número de aves mariñas abeiradas nas praias. Están empapadas dunha substancia oleosa, moi probablemente procedente dun ” sentinazo”. Practicamente en toda a costa galega desde A Guarda ata A Mariña están a rexistrarse numerosos avistamentos de aves mariñas que mostran no seu corpo unha substancia oleosa. O elevado número de exemplares e a extensión da costa afectada fai pensar nunha importante vertedura de residuos e aceites ao mar, probablemente provinche dun ” sentinazo”. Estas prácticas de limpeza e baleirado dos tanques no mar son ilegais e supoñen unha contaminación difusa que representa a maior cantidade de hidrocarburos vertidos nos mares.

Con todo, a colaboración da cidadanía na recollida das aves afectadas para o seu tratamento non axuda a resolver un problema como este, que ademais é bastante máis frecuente do que parece. Os sentinazos e os deslastres de tanques representan ao redor do 11% de todos os derivados de petróleo que entran no mar. Non hai que esquecer que os accidentes de grandes petroleiros, como o Prestige representan só o 5% dos derivados de petróleo no mar. Insistimos: os sentinazos e deslastres son máis do dobre deses accidentes petrolíferos que tanto asustan. A consecuencia máis daniña que teñen os derivados do petróleo son os seus efectos sobre os ovos e as larvas, ou os xuvenís. Se a concentración de hidrocarburos é grande morren moitas larvas e a outras lles provoca malformacións. Aínda que cada especie ten unha época de posta, os sentinazos prodúcense continuamente. En consecuencia, sempre haberá ovos ou larvas afectadas, causando unha redución no éxito reprodutivo e, a longo prazo, as poboacións de peixes diminuirían.

emsa-cleanseanet
European Maritime safety Agency Celebrating 10 year CleanSeaNet Service

Por iso desde a asociación ambiental Petón do Lobo solicitouse ao Defensor do Pobo que supervisara a actividade das Administracións neste caso competentes, co fin de que se eviten ou diminúan no futuro estas verteduras ilegais ao mar, que afectan directamente á biodiversidade dos nosos mares e avalíe se é o caso, o cumprimento da Directiva 2009/17/CE do Parlamento europeo e do Consello, do 23 de abril de 2009 pola que se modifica a Directiva 2002/59/CE relativa ao establecemento dun sistema comunitario de seguimento e de información sobre o tráfico marítimo e o Decreto 135/2016, do 6 de outubro, polo que se regulan a estrutura e a organización do Plan territorial de continxencias por contaminación mariña accidental da Comunidade Autónoma de Galicia (DOG Núm. 203 do 25 de outubro de 2016), tanto por parte do Ministerio competente da Administración Xeral do Estado como a Consellería competente da Xunta de Galicia, para que arbitren e adopten medidas firmes, efectivas e eficaces, coa achega dos recursos necesarios para resolver a problemática dos “sentinazos” fronte ás costas galegas. Indague de ser o caso, os motivos polos que os sentinazos son máis frecuentes na costa galega, por que non se detectan a tempo as verteduras para evitar a súa afección á fauna, as medidas para adoptar para a súa eliminación ou minimización e que é o que está a fallar para que isto ocorra cunha frecuencia obxecto de bastante preocupación.

ave
Ave afectada por un posible “sentinazo”

 

Galería

Convocatoria da asemblea xeral ordinaria anual da Asociación Autonómica Cultural e Ambiental “Petón do Lobo”

Convocatoria da asemblea xeral ordinaria anual da Asociación Autonómica Cultural e Ambiental “Petón do Lobo” (BOP Nº. 38 de 26 de febreiro de 2020).
En cumprimento do acordado pola xunta directiva no día 28 de decembro de 2019, convócase a todas as persoas socias da Asociación Autonómica Cultural e Ambiental “Petón do Lobo” á asemblea xeral ordinaria anual a celebrar o sábado, 28 de marzo de 2020, no local social de Cures, parroquia de Corcoesto (Cabana de Bergantiños, A Coruña), ás 16.00 horas en primeira convocatoria, e ás 16.30 horas en segunda convocatoria, coa orde do día seguinte:
1.–Aprobación da memoria anual de actividades do ano 2019.
2.–Aprobación da conta xeral anual do ano 2019 e os orzamentos do ano 2020.
3.–Aprobación da memoria de actividades para o ano 2020.
4.–Rogos e preguntas.

Galería

Manifesto en apoio ao movemento ecoloxista da Limia

O vindeiro día 2 de marzo terá lugar no xulgado de Xinzo de Limia o acto de conciliación previo á demanda civil de COREN contra o compañeiro do MEL (Movemento Ecoloxista da Limia), Manuel García. A causa ten a súa orixe nunha suposta intromisión ilexítima no dereito ao honor de dita empresa, por facer “imputacións falsas” contra ela nun programa de “España Directo” emitido en setembro do pasado ano. A empresa estima os danos e prexuízos nun millón de euros.
O MEL leva anos denunciando os efectos da gandaría intensiva no val do Limia, a mala xestión dos residuos das granxas, o deterioro das augas pola acumulación de nitratos e a eutrofización das augas; e loitando pola protección da comarca, a produción agrícola ecolóxica e a gandaría extensiva.
Os colectivos que asinamos este manifesto queremos mostrar a nosa solidariedade co compañeiro do MEL, ao tempo que a nosa sorpresa porque se admita a trámite semellante despropósito. Parece obvio que, con este tipo de actuacións, o sector da gandaría intensiva pretende pechar a boca a quen nos opoñemos a este modelo industrial e dicimos en voz alta o que pensamos das súas prácticas.
A gandaría industrial ten repercusións ambientais innegables, especialmente sobre a auga e sobre os solos. A cantidade de xurros e residuos xerada por este tipo de industria é un grave problema para as zonas máis afectadas.
Esta industria é responsable dunha parte importante das emisións mundiais de gases de efecto invernadoiro. Ademais, as grandes extensións de cultivos destinadas a producir os alimentos para os animais criados de xeito intensivo provocan a deforestación de enormes extensións no noso planeta.
En Galiza hai zonas, como a Limia, onde as consecuencias destas prácticas supoñen un problema cada vez maior. O val do Limia absorbe cada ano máis de un millón de toneladas de residuos gandeiros, residuos que en moitas ocasións non son sometidos a ningún tipo de tratamento previo; e que son vertidos mesmo en espazos protexidos, nas inmediacións de cursos de auga, en balsas sen impermeabilizar, pasando así ao solo e contaminando este e os acuíferos. A gravidade da situación fixo xurdir novos colectivos que a denuncian, como a Plataforma Auga limpa xa.
É por este tipo de cousas que o Ministerio para a Transición Ecolóxica vén de tirar das orellas á Consellería de Medio Rural, indicándolles, mediante resolución, a necesidade de declarar como zona vulnerable a Limia. A resposta da Xunta de Galicia non foi, como sería de esperar, a adopción de medidas de protección para a zona, senón a presentación de alegacións a esa resolución. Deste xeito, a Xunta defende os intereses das grandes empresas do sector, aínda que sexa a costa de desprotexer o medio ambiente, así como os intereses dos pequenos agricultores ou os da gandaría en extensivo.
Non é a primeira vez que en Galiza a industria gandeira intenta tapar a boca a quen denuncian as súas malas prácticas. Xa anteriormente houbo activistas que recibiron ameazas de demanda, aínda que ata agora nunca chegaran ao xulgado. Consideramos moi grave o axuizamento do noso compañeiro, un axuizamento que non é outra cousa que utilizar a Manuel como cabeza de turco para tratar de intimidar a quen se atreva a falar. Non pode ser que cando denunciamos prácticas agresivas para o medio ambiente sexamos nós quen sente no banquillo. Non pode ser que se sinalamos desfeitas queiran cortar o dedo que sinala, en lugar de frear esas desfeitas.
Non imos deixar que nos poñan a mordaza. Seguiremos denunciando as malas prácticas da gandaría industrial, e loitando por unha produción de alimentos racional e sustentable.

#NonÁGandaríaIndustrial
#NonNosVanCalar

Asinan este manifesto:

1.A Ría Non Se Vende, rede de colectivos.
2.A Terra Non Se Vende.
3.ADEGA.
4.ADENCO.
5.Agora Galiza-Unidade Popular.
6.Amigos da Terra.
7.Amigos das Arbores de Ourense.
8.Anova.
9.Asociación Ambiental Petón do Lobo.
10.Asociación Ambiental Senda Nova.
11.Asociación Cova Crea.
12.Asociación de Víctimas de la Justicia.
13.Asociación Fontaíña.
14.Asociación O Bión. Xinzo de Limia.
15.Asociación Pola Defensa da Ría, Pontevedra.
16.Asociación Sachos á Rúa.
17.Centro para a Resiliencia Pousadoira.
18.Cerna.
19.Colectivo Ecoloxista Luita Verde.
20.Colectivo Matogueira.

21.Comité pola Memória Histórica do Val do Límia.
22.Comunidade de Montes Veciñais en Man Común de Tameiga.
23.ContraMINAcción.
24.Ecoloxistas en Acción Galicia.
25.En Marea.
26.Federación Ecoloxista Galega.
27.Greenpeace Galicia.
28.Grupo Común da Esquerda.
29.Grupo Municipal EU Son do Porriño – Son en Común.
30.Mesa de Equo Galicia.
31.O Grelo Verde, colectivo pola agricultura ecolóxica.
32.O Ouriol do Anllóns.
33.Plataforma Auga Limpa Xa!
34.Plataforma Casalonga Limpa de Residuos.
35.Plataforma Monte Neme.
36.Plataforma pola Defensa do Rural. Ponteceso.
37.Plataforma Veciñal Mina Touro-O Pino Non.
38.Salva la Selva.
39.Salvemos O Iribio.
40.Salvemos Monteferro.
41.Sindicato Labrego Galego.
42.Sociedade Galega de Ornitoloxía.
43.SOS Groba.
44.Vaipolorío.
45.Verdegaia.
46.Véspera de Nada.

aaa
A gandería industrial devora o planeta
Galería

A biomasa residual de Greenalia na central de xeración de electricidade de Curtis e a súa financiación pública

Financiación pública do BEI e do Fondo Marguerite II. A reclamación ante o BEI

O 13/07/2017 a Consellería de Medio Ambiente e Ordenación do Territorio concluíu que o proxecto da planta de combustión de biomasa, para a produción eléctrica de 49,913 MW, en Curtis, promovido pola empresa Greenalia Biomass Power, S.L. non era previsible que xerara efectos significativos sobre o medio ambiente, e polo tanto, non se consideraba necesario someter o proxecto a avaliación ambiental ordinaria.

A seguir, a empresa Greenalia Power, S.L. conseguiu un préstamo aprobado polo BEI que acada os 60 millóns de euros para o que o organismo europeo denomina unha entidade con “fins especiais” (en adiante «EFE»), isto é ser titular e xestionar unha planta de biomasa de 50 MW, así como as estruturas asociadas á mesma. Este proxecto presenta unha particularidade inédita: a planta producirá electricidade empregando exclusivamente residuos forestais en forma de virutas de madeira de procedencia local.

Greenalia Power S.L., que se presenta como un Productor Independente de Enerxía (PIE), que traballa de forma exclusiva con enerxías renovables, obtivo ademáis un préstamo intermedio de 23 millóns de euros do Fondo Marguerite II (sucesora do Fondo Europeo 2020 para a Enerxía, o Cambio Climático e as Infraestruturas). O BEI é un dos principais patrocinadores da planta de biomasa.

A adxudicación do préstamo por parte do BEI foi obxecto da reclamación SG/E/2019/04, actualmente en curso.

O tratamento do caso Greenalia na Comisión de peticións do Parlamento europeo: a petición continúa aberta

Por outra banda, o pasado 20 de febreiro deste ano tratouse a petición 145/2019 na Comisión de peticións do Parlamento europeo, relativa ao préstamo que o Banco europeo de inversións concedeu á Greenalia para a planta de biomasa de Curtis.

A cuestión fundamental, ademáis da importante financiación pública que recibe Greenalia, é se realmente a empresa disporá da suficiente biomasa residual para xerar a electricidade prevista para o seu funcionamento, tal e como prevé no proxecto e se garante a eficiencia enerxética, sen comprometer a biodiverdidade dos montes galegos.

A UE publicou a grabación da sesión do Comité de Peticiones do día 20 deste mes que se pode consultar no seguinte enlace.

https://www.europarl.europa.eu/ep-live/en/committees/video?event=20200220-0930-COMMITTEE-PETI

A partir do momento 11:19:10 tratan a petición sobre o caso Greenalia. A presidenta da Comisión de Peticións, a MEP Maria Dolors Montserrat (PP), indica que os peticionarios non se presentaron, e dá a palabra ao representante da Comisión Europea, o Sr. Giulio Volpi (Italia, Dirección Xeral de Enerxía da EC).

Na súa curta intervención indica que entenden as preocupacións sobre a sustentabilidade da biomasa e que coa revisada Directiva de Enerxías Renovables da UE,  a cal os países membros da UE deberían aplicar ata xuño 2021, entran en vigor criterios de sustentablidade moito máis reforzados para todos os usos de bioenerxía incluíndo a produción de electricidade e calor, e inclúe tamén criterios de sustentabilidade específicos para biomasa forestal asegurando que toda a biomasa forestal usada no sector enerxético europeo a partir de certo limiar da planta, para plantas a gran escala de 20 MW, así que esta planta debería asegurar o cumprimento destes novos criterios de sustentabliidade.

Despois dan a palabra ao MEP Radan Kanev (Grupo do Partido Popular Europeo (Demócrata-Cristiáns) https://www.europarl.europa.eu/meps/es/197839/ RADAN_ KANEV/ home) de Bulgaria, que propón manter a petición aberta e tentar a investigar un pouco máis, pola cantidade de peticións acerca de plantas eléctricas de biomasa.

E así se decide ao final sen máis debate, o MEP Ryszard Czarnecki (bloque Grupo dos Conservadores e Reformistas Europeos https://www.europarl.europa.eu/meps/es/28372/ RYSZARD_ CZARNECKI/ main- activities/ reports- shadow) de Polonia repite que a petición queda aberta.

A pesar de non asistir á reunión do Comité as persoas peticionarias, a petición mantense aberta o que dá a oportunidade de seguir indagando na viabilidade deste proxecto e a súa cuestionada eficiencia.

Por que é tan importante o mecanismo de reclamacións do BEI? Existiu mala praxe no BEI á hora de outorgar este préstamo?

A Política do Mecanismo de Reclamacións do BEI, aprobada en novembro de 2018, aplícase ás reclamacións por presunta mala administración presentadas contra o Grupo BEI (artigo 1.1 da Política do Mecanismo de Reclamacións do Grupo BEI, en diante a «Política»). As reclamacións poderán ter por obxecto calquera caso de presunta mala administración do Grupo BEI nas súas decisións, accións ou omisións (artigo 4.3.1 da Política). O concepto de mala administración inclúe o incumprimento por parte do Grupo BEI dos dereitos humanos, da lexislación aplicable ou dos principios de boa administración. A mala administración tamén pode estar relacionada cos impactos ambientais ou sociais das actividades do Grupo BEI e coas políticas relativas ao ciclo de proxectos, así como outras políticas aplicables do Grupo BEI (artigos 3.2 e 3.3. da Política). En relación coa tramitación de reclamacións inadmisibles e de acordo co artigo 6.1.1 da Política, o MR-BEI recompila e revisa a información existente en torno ao obxecto da reclamación e esfórzase por resolver os problemas que dan lugar a reclamacións en cooperación coas partes interesadas internas e externas. Así mesmo, realiza as investigacións pertinentes co fin de avaliar se o Grupo BEI cumpre o marco regulamentario aplicable, incluídas as súas propias políticas, procedementos ou normas. A División MR-BEI é independente das actividades operativas, de maneira que se garante que cada reclamación tramítase aplicando as normas máis estritas de obxectividade, á vez que se salvagardan os intereses de todas as partes interesadas internas e externas do Grupo BEI (artigos 2.2 e 5.1.4 da Política). A División MR-BEI asiste ao Grupo BEI asesorándoo sobre posibles melloras no exercicio das súas actividades en aras do obxectivo común dunha boa administración (artigo 5.1.9 da Política).

Que opina o MR –BEI sobre o préstamo concedido a Greenalia polo BEI?

A avaliación inicial identificou algunhas áreas que requiren clarificación, dada a diversidade de opinións entre os servizos do BEI e os reclamantes. Trátase especificamente de: i) se as partes interesadas participaron adecuadamente de acordo coa lexislación aplicable, e ii) a sustentabilidade das fontes de biomasa como recurso á vista da lexislación existente, prestando especial atención á súa orixe, o uso de especies exóticas, o uso de certificacións voluntarias, a xustificación do seu uso, a interpretación da lexislación autonómica galega sobre montes e biomasa, así como a conformidade dos enfoques elixidos coa lexislación aplicable e o seu impacto sobre o ecosistema. O MR-BEI levará a cabo unha revisión de conformidade dirixida a clarificar estes puntos e a confirmar o cumprimento das súas normas por parte do BEI.

O MR-BEI seguirá en contacto cos servizos do BEI e cos reclamantes para obter a información pertinente e a documentación que considere útil para a presente investigación. En caso de ser necesario, poderase recorrer a expertos independentes e realizar visitas sobre o terreo.

Cuestións controvertidas en relación ao préstamo do BEI

O BEI considera que a planta de biomasa de Curtis utilizará unicamente residuos forestais procedentes da talla de árbores en Galicia, é dicir, leña de pequeno diámetro (menos de 7 cm), cortiza e biomasa procedente doutros residuos que non se poden utilizar na industria. No caso de coníferas e eucaliptos, os residuos poden representar do 15 % ao 30 % do total da biomasa aérea.

O BEI entende que a materia prima anual para biomasa (residuos forestais) debe proceder de provedores exclusivos do Promotor e outros provedores cos que asinase un contrato de subministración de biomasa. A materia prima da biomasa fornecerase desde zonas situadas a unha distancia de entre 50 e 200 km da planta. 5.2.12 No que se refire á interpretación da lexislación de Galicia, os servizos do BEI consideran que a lei 7/2012 de montes de Galicia esixe que se recollan todos os restos derivados da explotación forestal co fin de reducir o uso de combustibles fósiles e de previr os incendios forestais. Como a operación ten un custo para os propietarios forestais e non existe un mercado para este tipo de biomasa, non se realizou ningunha recollida no pasado. Con todo, conforme á lexislación, os propietarios poden incorrer en multas de entre 100 EUR e 1 000 EUR se non retiran devanditos residuos de explotación forestal. No contexto actual, o obxectivo deste proxecto é utilizar estes residuos forestais para a produción de electricidade.

No que se refire aos certificados, o BEI entende que o Promotor é titular dunha certificación PEFC e que implantou un sistema de dilixencia debida para garantir que a madeira e os produtos procedentes da madeira teñen unha procedencia legal acorde co Regulamento da Unión Europea sobre a madeira. Por conseguinte, a materia prima debe proceder de fontes certificadas FSC ou PEFC, é dicir, unha combinación dalgunhas das seguintes fontes: 100 % FSC, 100 % PEFC, Fuentes Mixtas FSC, Madeira Controlada FSC ou Fuentes Controladas PEFC.

Finalmente, o BEI considera que, de acordo co Decreto 52/2014 de Galicia, polo que se regulan as instrucións xerais de ordenación e de xestión de montes de Galicia, os propietarios ou xestores das explotacións forestais deben formar parte dun programa de certificación forestal (por exemplo, FSC/ PEFC) a partir de 2020. Para o BEI, de acordo coa lexislación vixente sobre montes en Galicia (Lei 7/2012 e Decreto 52/2014), a partir do ano 2020 todos os propietarios ou xestores de explotacións forestais teñen a obrigación de establecer un documento técnico de xestión forestal (ou equivalente), que é un requisito necesario para obter a certificación forestal.

Propostas de liñas de traballo actuais do MR-BEI

O MR-BEI toma nota das diferentes opinións que recolleu como parte da avaliación inicial sobre cuestións tales como: dispoñibilidade suficiente de biomasa no ámbito rexional, alcance dos sistemas de certificación e falta de claridade sobre as obrigacións derivadas da normativa aplicable. O MR-BEI levará a cabo unha revisión de conformidade co fin de valorar e documentar o cumprimento por parte do BEI do marco regulamentario aplicable, no contexto da avaliación e a supervisión deste proxecto.

Por que nos debe interesar particularmente este proxecto?

Porque do éxito ou fracaso do mesmo e doutros proxectos similares dependerá en gran medida o futuro do monte galego, e en particular, o mantenmento da biodiversidade.

Desde o noso punto de vista, o Banco Europeo de Investimentos (BEI) non debería outorgar o préstamo ao proxecto de construción da planta eléctrica de biomasa de Greenalia en Curtis, A Coruña, España, porque:

  • Non é correcto que a Lei 7/2012 de Galicia obriga a recollida de residuos de biomasa do bosque como alega o BEI na súa análise do proxecto.
  • A eficiencia enerxética da planta é mínima (apenas un 35,6% de eficiencia bruta) co cal o custo económico está por encima do propio limiar económico do BEI (como o BEI mesmo constata).
  • A xustificación do BEI “do proxecto cun beneficio adicional, en forma de prevención de incendios forestais”, é moi cuestionable. A mercantil promotora pretende queimar biomasa de eucalipto e piñeiro de plantacións que a propia entidade manexa. Os monocultivos industriais de eucalipto e piñeiro son segundo expertos “a raíz da problemática incendiaria en Galicia”, “pirófitos” e de “alta combustibilidade”.
  • Contrario ao que indica o BEI, para a biomasa forestal residual sí existe un importante mercado en Galicia, están a recollerse grandes volumes de biomasa forestal residual para plantas de enerxía xa existentes en Galicia e para a produción de pellets e achas de madeira, tanto para o consumo doméstico como para a exportación.
  • A cantidade de biomasa residual forestal necesaria anualmente para a central (ao redor de 500.000 t) excede enormemente o volume que se pode cultivar técnica e ambientalmente na rexión. Por tanto solicítase a revisión do crédito e no seu caso, a súa retirada, pois o proxecto significa máis impactos negativos ambientais e para o clima que os que di solucionar.
  • Insuficiente e inadecuada avaliación do impacto ambiental para garantir a fertilidade dos chans das parcelas afectadas tras a extracción da biomasa.

Nas áreas atlánticas de Galicia, fortemente deforestadas e coas características edáficas predominantes nos chans de Galicia, a retirada de materia vexetal dos montes, para calquera finalidade, leva aparellada:

  • a ruptura do ciclo da materia e enerxía destes sistemas.
  • o progresivo empobrecemento en nutrientes do chan, cuestión problemática en países como Galicia, no que a fertilidade natural dos chans é baixa.
  • a progresiva diminución da cantidade de Materia Orgánica (M.O.) dos chans, o cal repercute negativamente na fertilidade e na resposta destes medios fronte á erosión, pois a M.O. proporciona estrutura e porosidad ao horizonte (á capa superficial) dos chans. É ben coñecido polos edafólogos que os chans con baixo contido en M.O. son moito máis susceptibles aos fenómenos erosivos (formación de cárcavas ou “bad lands”) que os que teñen maior contido en M.O.
  • é contraria ao funcionamento do chan como sumidoiro de CO2, pois elimina unha gran parte (senón todo, dependendo do método que se aplique) a achega de materia orgánica que debería de efectuar a cuberta vexetal á parte superficial do chan e acelera o proceso de mineralización (oxidación) da M.O., coa consecuente liberación de CO2 á atmosfera, debido ao incremento de radiación solar que experimenta a superficie do terreo nas semanas seguintes á eliminación dos restos.
  • a propia cuberta vexetal e os restos de tallas actúan como barreira física ante períodos prolongados de choivas fortes ou puntuais de maneira torrencial.
  • as áreas arborizadas e non arborizadas cubertas por matogueiras son o hábitat dun gran número de especies (animais, vexetais, briofitas, liquenáceas, fúngicas, etc.); o seu tratamento desde un punto de vista estritamente produtivo (biomasa), con alteracións periódicas dos seus atributos, diminúe as súas características biolóxicas e a súa capacidade para albergar estas especies.
  • A colleita das árbores e a pretendida retirada de residuos forestais para o aproveitamento enerxético de biomasa a gran escala realízase nas plantacións con maquinaria pesada (harvester, maquinas empacadoras, etc.). As máquinas compactan e destrúen os chans, as micorriza, provocan erosión do chan e afectan/contaminan aos sistemas hídricos (superficiais e subterráneos), o abastecemento de auga potable, etc.
  • Polos grandes volumes de biomasa necesarios, a queima de biomasa a gran escala en plantas como a de Greenalia en Curtis con 550.000 toneladas de biomasa por ano, promove a ampliación dos monocultivos de árbores – eucalipto e piñeiro (extensión de plantacións de monocultivos en grandes áreas).
  • Estas empresas (ou as súas subsidiarias, inversionistas etc.) apodéranse de grandes extensións de terras para establecer os monocultivos industriais de árbores, directamente mediante a compra, o arrendamento de terras a longo prazo, ou doutras formas indirectas (contratos de abastecemento etc.).
  • Prodúcese un acaparamento de terras que deixan de cumprir as súas funcións básicas para dedicarse ao monocultivo forestal.
  • A xeración de enerxía a partir de biomasa non é neutra en emisións como alegan a industria e a Comisión europea. Utilízase moita enerxía fósil para manexar as plantacións/bosques, cultivar, transportar e triturar a madeira. Cortar madeira e queimala en plantas eléctricas significa a liberación inmediata de toda o carbón almacenado na biomasa. En cambio, as novas árbores necesitan segundo o sistema aplicado moitos anos/décadas de anos para crecer e fixar outra vez o carbono na biomasa (ou sexa leva por adiante unha débeda de carbono). Ver por exemplo, a carta de 800 científicos dirixida á a Unión europea:
  • http://www.pfpi.net/wpcontent/uploads/2018/04/ UPDATE-800- signatures_ Scientist- Letter- on- EU- Forest- Biomass.pdf

Alguén dubida, á vista das fotografías seguintes, que Greenalia non vai a xerar electricidade a partir dos restos de cortiza?

3
Fonte: Verdegaia, twitter
2
Fonte: Verdegaia, twitter