Galería

Lenta pero segura, así avanza a tramitación das Peticións galegas presentadas no Parlamento europeo, relacionadas co proxecto mineiro de Touro

A Eurocámara dálle un pulo a unha Petición sobre a mina de Touro, despois de que na reunión de Coordinadores da Comisión de Peticións celebrada na xornada de hoxe, gañara a proposta da eurodeputada galega Ana Miranda, partidaria de continuar coa súa tramitación.

A asociación galega Cova Crea, a entidade que presentou a petición, dispón agora dun prazo de dous meses para aportar nova información.

A peticionaria solicita a Eurocámara unha visita de investigación sobre o terreo, para comprobar in situ, a afección da drenaxe áceda de mina aos ecosistemas e aos cauces de Touro.

Lémbralle asimesmo á Comisión de Peticións, o fracaso da rexeneración ambiental financiada ao abeiro do programa Interreg da Comisión europea.

Screenshot_2018-07-12-16-33-58
A eurodeputada galega Ana Miranda nunha intervención na Comisión de Peticións da Unión europea

Financiamento público da Unión Europea para a recuperación de chans degradados pola antiga actividade mineira de Touro

Existe ademais a posibilidade da existencia de financiamento público dá Unión europea para a restauración dos antigos labores mineiros e a posibilidade de que esta restauración non acadase os obxectivos propostos. Así nun dos carteis situados no lugar figura o financiamento con cargo ao programa INTERREG da Unión europea, para un proxecto denominado Phytosudoe (Recuperando chans contaminados no suroeste de Europa a través da Fitoxestión).

Tamén insta á Comisión para que obrigue á Dirección xeral de Enerxía e Minas a cumprir coa normativa relativa á restauración dos espazos mineiros degradados.

drenaxe áceda mina
Drenaxe áceda de mina nun ecosistema fluvial

DRENAXE ACEDA DE MINA

Tanto o regato Pucheiras como o río Portapego presentan concentracións anómalas de metáis pesados. O Pucheiras moviliza a meirande parte do cobre, seis veces por enriba da media anual que fixan as Normas de Calidade Ambiental. O mesmo ocorre co Portapego que presenta un pH hiperácedo, mil veces superior ao mínimo recomendado para as augas de consumo.

 

A Comisión, reacia a tramitar as peticións relacionadas coas actividades mineiras

Tal vez por motivos de economía procesal e o principio de subsidiariedade, a Comisión adoita informar negativamente as peticións presentadas pola cidadanía europea. Considera que son as autoridades locais as máis idóneas para resolver os problemas e deriva ás persoas peticionarias aos Tribunais nacionais.

Esta costume do executivo comunitario tende a desvirtuar o contido do Dereito de Petición.

O Dereito fundamental de Petición conságrase nos artigos 20, 24 e 227 do Tratado de funcionamento da Unión Europea (TFUE) e no artigo 44 da Carta de Dereitos Fundamentais da Unión Europea, polo que o mesmo non debe ser desvirtuado pola actuación da Comisión.

descarga.jpg

 

Galería

A minería irresponsable do Monte Neme continúa a dar problemas

Augas de Galicia propón sancionar a Leitosa, S.A.U por vertidos non autorizados ao dominio público hidráulico

A empresa, xa disolta no seu día por un xuíz, non se dá por notificada e Augas de Galicia emprázaa por un edito público a través do DOG e do BOE

O DOG de hoxe publica a proposta de resolución ditada no expediente sancionador en materia de verteduras de augas residuais coa clave DH.D15.62226.

Con data do 24 de setembro de 2018 ditouse proposta de resolución no expediente sancionador seguido por Augas de Galicia e iniciado o 14 de maio deste ano, contra Leitosa, S.A.U. (termos municipais de Carballo e Malpica de Bergantiños) pola comisión dunha infracción de carácter leve en materia de verteduras de augas residuais, tipificada no artigo 85.e) da Lei 9/2010, do 4 de novembro, de augas de Galicia.

Leitosa, S.A.U. estaría a ser sancionada polos vertidos que puideran alterar a calidade da auga ou as condicións ambientais ou hidráulicas do medio receptor, efectuados sen contar coa autorización de vertido correspondente.

Intentada a notificación da dita proposta de resolución por correo certificado con aviso de recepción no domicilio que obraba no expediente administrativo, esta resolutou ser infrutuosa, polo que Augas de Galicia notifica a través dun anuncio no DOG e no BOE, por un prazo de quince (15) días, contado a partir do día seguinte ao desta publicación no Boletín Oficial del Estado, para os efectos de que Leitosa compareza ante Augas de Galicia.

Sen embargo, todo parece indicar que Augas de Galicia está a comunicarse con unha empresa que non existe, porque xa fora disolta no seu día por un xuiz que ordeara a disolución de Leitosa, a empresa que recibira 600.000 euros en axudas públicas e que tras declararse a súa insolvencia, non houbera bens para cubrir as débedas cos acreedores.

O xuíz xa ditaminara no seu momento a disolución da concesionaria do Monte Neme. A empresa vencellada á familia Cotino do Partido Popular de Valencia (coñecido pola famosa trama Gúrtel), non tiña bens para afrontar as débedas contraídas cos acreedores.

A data da resolución xudicial do Xulgado do Mercantil de Valencia foi do día 9/07/2015. O auto concluía o concurso por inexistencia de bens, extinguía a sociedade e cerraba a súa folla de inscrición no Rexistro Mercantil.

No ano 2014, unha balsa mineira do Monte Neme fendía e provocaba o vertido de 24.000 metros cúbicos de auga e lodos mineiros. Aqueles danos foran valorados preto de 1,5 millóns, e dos que ao parecer non se recuperou nada, nen se vai a recuperar ao disolverse xa a empresa concesionaria.

O que debe facer a Xunta de Galicia é asumir a execución subsidiaria da restauración mineira do Monte Neme e deixar de perseguir panaceas e empresas que xa non existen. Agora tócalle á Xunta asumir a súas responsabilidades dunha vez por todas.

https://galicia.economiadigital.es/directivos-y-empresas/el-juez-ordena-disolver-leitosa-la-minera-del-monte-neme-que-recibio-600-000-euros-en-ayudas_366598_102.html#

http://www.infocif.es/empresa/leitosa-sa

Monte Neme 2.jpg

Galería

A Comisión europea condiciona a protección dos Dereitos Humanos no Sáhara Occidental, ao éxito do desarrollo das relacións económicas entre a Unión Europea e Marrocos, sobre o “espolio común” dos recursos do pobo saharaui. A Comisión introduce un matiz: que o “espolio” sexa sustentable

En resposta á petición 2/2018, realizada ao Parlamento europeo por unha asociación española, na que se solicitaba á Unión Europea a modificación da política exterior europea relativa ao Sáhara Occidental, a Comisión explica que “o aumento do compromiso derivado da normalización das relacións contractuais entre a UE e Marrocos debería contribuír a restablecer o diálogo en materia de dereitos humanos. A referencia, na modificación prevista, ás garantías do respecto dos principios democráticos e os dereitos fundamentais (en virtude do artigo 2 do Acordo de Asociación) debería facilitar a supervisión do respecto dos dereitos humanos, en particular dos dereitos socioeconómicos, no Sahara Occidental. Ademais, a modificación prevista establece un mecanismo periódico de intercambio de información sobre o uso sustentable dos recursos naturais no marco da modificación do Acordo, o que tamén promoverá unha distribución máis equitativa dos dividendos do crecemento. Desta forma será máis fácil desenvolver proxectos de cooperación destinados a quen menos se beneficien do Acordo modificado (por exemplo, os nómades)”.  

9999
A area do Sáhara Occidental é empregada cada ano por países como España para rexenerar as súas praias

A Comisión europea espera que o desarrollo e a intensificación das relacións comerciais e contractuais con Marrocos melloren a protección dos Dereitos Humanos no Sáhara Occidental. A Comisión indica que a UE e Marrocos negociaron recentemente unha modificación de determinados protocolos do Acordo de Asociación, en particular sobre o comercio de produtos agrícolas. A Comisión propuxo a sinatura e celebración do acordo o 11 de xuño de 2018, e adxuntou ás propostas un informe sobre do impacto socioeconómico que poderían ter os cambios. O Consello adoptou a decisión relativa á sinatura o 16 de xullo.

O que chama realmente a atención e que os acordos celebrados con Marrocos teñan por obxecto os recursos do pobo do Sáhara Occidental, e que a moeda de cambio sexa a protección dos Dereitos Humanos por parte de Marrocos.

4
A venda de fosfatos do Sáhara Occidental por parte de Marrocos. Fonte imaxe: Europa Press

Para intentar amortiguar esta postura tan hipócrita da Unión Europea con respecto ao Sáhara Occidental e o seu dereito a decidir sobre os seus propios recursos, a Comisión indroduce o termo “sustentable” no tocante aos tratados comerciais. Indica a Comisión que: As consideracións relativas ao desenvolvemento sustentable constitúen o elemento principal ao que van dirixidos os esforzos actuais da UE e de Marrocos por modificar os protocolos de liberalización do Acordo de Asociación e renegociar o Acordo de colaboración no sector pesqueiro, de forma que este último sexa un Acordo de colaboración no sector pesqueiro sustentable”. Temos que entender que estes acordos con Marrocos sobre produtos agrícolas e pesqueiros van a ser sustentables, é dicir, que non van a esquilmar todos os recursos do pobo saharaui; se ben o obxecto das negociacións son sobre os recursos deste pobo, e por tanto o espolio continua.

9991.jpg
As mellores minas de fosfatos do mundo atópanse no Sáhara Occidental

 

A Comisión europea gábase do seu traballo e emprega como exemplo o recoñecemento por parte de Marrocos da Asociación Saharauí de Vítimas de Violacións Graves dos Dereitos Humanos, a primeira asociación saharauí rexistrada. Indica que tamén se reforzaron as comisións rexionais do Consello Nacional de Dereitos Humanos de Marrocos, que operan en Dajla e no Aiún, para facilitar o seguimento da situación dos dereitos humanos no territorio. Marrocos foi obxecto do seu terceiro Exame Periódico Universal realizado polo Consello de Dereitos Humanos das Nacións Unidas en setembro de 2017, tras o cal recibiu 244 recomendacións. Estas centrábanse principalmente na abolición da pena de morte, a detención da violencia contra as mulleres, a igualdade entre homes e mulleres, o fin da discriminación contra os nenos nados fose do matrimonio e a despenalización das relacións sexuais consentidas entre adultos do mesmo sexo. O Exame puxo de manifesto dificultades á hora de respectar a prevalencia da lexislación internacional en materia de dereitos humanos fronte á nacional. A Comisión apoia plenamente os esforzos do secretario xeral das Nacións Unidas destinados a lograr unha solución política que sexa xusta, duradeira e aceptable para ambas as partes, que prevexa a autodeterminación do pobo do Sahara Occidental no contexto de acordos coherentes cos principios e os obxectivos da Carta das Nacións Unidas. Polo que se refire aos refuxiados saharauís, a UE manterá a súa axuda humanitaria á poboación asentada nos campamentos de Tinduf e actualmente atópase en proceso de adopción de novos proxectos para apoiarlles no desenvolvemento de medios de subsistencia e capacidades.

43.jpg

En resumo, continua o “espolio consensuado” dos recursos do Sáhara Occidental tanto por parte da Unión Europea como por parte de Marrocos. Indrodúcese o matiz de que sexa unha “explotación sustentable” de recursos. A Comisión condiciona o aumento da protección dos Dereitos Humanos da cidadanía saharaui ao éxito das relacións contractuais con Marrocos. E por último, a Comisión delega nas Nacións Unidas todo o problema político do Sáhara occidental e manterá a axuda humanitaria aos refuxiados de Tinduf.

Para máis información véxase “Historia dun espolio”:

https://youtu.be/Yeruc4-qtvo

Galería

Hérpetos e eucaliptos, compatibles? Pois non

Nesta semana coñecíamos que a eurodeputada galega Lidia Senra denunciaba na Comisión europea, o perigo que o eucalipto supoñía para especies protexidas polo Convenio de Berna, relativo á conservación da vida silvestre e do medio natural de Europa.

Entre eses animais máis susceptibles á acidificación dos solos producida polos eucaliptos está a píntega común ou salamátiga. A píntega ou salamántiga común ten unha subespecie de seu en Galicia, a Salamandra salamandra gallaica.

Para evitar seren atacadas por outros animais, a súa pel contén pequenas cantidades de substancias tóxicas (pezoña).

Pero como afecta a eucaliptización a estes animais?

Os eucaliptos consomen bastante auga debido a súa elevada evapotranspiración. Ademais son moi selectivos cos nutrintes que escollen do chan. Entre eses minerais que acaparan do chan en concentracións importantes está o calcio. Isto produce un descenso importante do pH e a conseguinte acidificación dos solos. Ao quedarse o chan sen calcio, libéranse importantes concentracións de aluminio coa conseguinte toxicidade para as plantas. As plantas e os animais atópanse de súpeto, con que as condicións dos ecosistemas xa non son as adecuadas para a súa supervivencia.

1112.jpg
O eucalipto produce unha perda de calcio importante nos solos e un incremento da concentración de aluminio

Os solos ácedos crían moitos fungos que xeran un entramado de micelios ou filamentos brancos que producen a impermeabilización do solo. É o fenómeno coñecido como water repellency, que impide que a auga se filtre. Aumenta así a escorrentía superficial e a erosión laminar.

En Galicia milleiros de hectáreas de solos están perdendo as súas propiedades naturais por mor dos eucaliptos. Ademais deixan de ser espazos adecuados para o desarrollo da flora, da fauna, a auga e a súa capacidade produtiva a longo prazo.

Os produtores forestais e a industria minimizan a importancia destes impactos cando non debera ser así, porque a consecuencia é un atentado ecolóxico de primeira magnitude.

A Xunta de Galicia debera analizar as consecuencias da súa política expansionista dos eucaliptos e mudar drásticamente as políticas con respecto a estes, xa que está a ser cómplice do que podería ser un atentado ecolóxico sen precedentes na nosa historia.

9
Píntega común ou salamátiga

 

Galería

Asociacións ambientais de Bergantiños critican a actuación irresponsable do edil Xosé Manuel Pose Lema, concelleiro de turismo do concello de Laxe e voceiro do BNG, que recolle sinaturas a través da web change.org, para retirar as dunas da praia de Laxe

O voceiro do BNG xustifica a recollida de sinaturas asumindo con audacia a representación e a moi cuestionada vontade unánime de toda a cidadanía de Laxe, e afirma a necesidade de retirar as dunas da parte baixa do paseo marítimo, o rebaixe da area acumulada e o traslado desta á zona do Cabo de Area. Para isto pide ao Ministerio de Transición ecolóxica unha actuación urxente.

Para as asociacións ecoloxistas Petón do Lobo, Cova Crea e o Ouriol do Anllóns, esta petición do edil denota unha falla de cultura ambiental evidente e unha incitación clara á posible comisión dun delito contra o medio ambiente. A petición, que conta xa con máis de 700 sinaturas, recolle unha vontade clara e manifesta do edil e das persoas que a apoian, de danar un dos sistemas dunares máis importantes de Galicia. Os sistemas dunares son hábitats moi sensibles. Polas súas características dináminas do sustrato areoso que conforman, vense a cotío moi afectados polas actividades relacionadas co mantemento das praias, a limpeza mecánica e a retirada de materia orgánica.

Praia Laxe Fonte Turismo de Galicia
Praia de Laxe. Fonte: Turismo de Galicia
foto antiga de Laxe, fotógrafo Vidal
Foto de Vidal, municipio de Laxe, co estado orixinal das dunas. As edificacións construíronse enriba do sistema dunar

O cordón dunar de Laxe atópase protexido pola Directiva de Hábitats da Unión Europa e é un hábitat prioritario. As dunas de Laxe acollen importantes especies de flora e fauna que precisan de programas concretos de conservación e xestión. Ademáis da súa biodiversidade e do seu elevado valor ambiental, o sistema dunar de Laxe participa na protección do sistema praia –duna fronte ao impacto dos temporais marítimos. Neste senso, se ollamos as antigas fotos de Laxe, realizadas polo magnífico fotógrafo Vidal, pódese ver como o sistema dunar antigamente ía máis alá da estrada e incluso sobrepasaba a liña de casas edificadas. Progresivamente, as edificiacións na primeira liña de costa, foron desprazando ás dunas e minguando o sistema dunar con grave afección deste.

A conservación do frente dunar de Laxe é un elemento chave para mitigar a súa erosión e frear o impacto dos temporais martítimos sobre os edificios e vivendas da primeira liña de costa.

Por outra banda, peticións como as do edil laxense poderían facer que a LFee (Foundation for Environmental Education) e a ADEAC (Asociación de Educación ambiental e do Consumidor) constatasen os incumprimentos dos requisitos preceptivos para dispoñer da distinción de bandeira azul, da que gozaron ata o de agora areais como o de Laxe, coa conseguinte perda e afección ao turismo, sector económico chave neste municipio.

sistema dunar de Laxe
Sistema dunar nunha praia de Laxe

As asociacións críticas coa actuación do edil darán traslado da petición realizada por este a través do portal change.org á Fiscalía, por se puideran existir indicios dunha posible incitación á comisión dun presunto delito contra o medio natural e a ordenación do territorio. Asemade instan ao edil laxense a deseñar plans concretos e específicos de xestión e conservación do magnífico cordón dunar do municipio de Laxe.

1
O edil de Turismo de Laxe. Fonte da imaxe: La Voz de Galicia
Galería

A Comisión europea afirma non ter coñecemento de ningún novo estudo científico sobre o estado dos residuos radioactivos verquidos na fosa atlántica nin de ningunha investigación sobre a repercusión destes residuos no medio natural e a saúde humana

A Petición n.º 1203/2017, sobre os residuos nucleares verquidos na fosa atlántica durante os anos 1949 a 1982, trataba de recabar información sobre o estado actual destes residuos e os programas de vixiancia establecidos pola autoridade competente. No período indicado, certos países europeos verteron toneladas de residuos nucleares na fosa atlántica fronte ás costas de Galicia e Asturias. Existía por tanto a dúbida sobre se estas verteduras no golfo de Biscaia estaban baixo supervisión e control ou non.

Admitida a petición a trámite o 4 de abril de 2018, o Parlamento pediu  á Comisión que facilitase información (artigo 216, apartado 6, do Regulamento interno).

A resposta da Comisión deixa ao descuberto que estes residuos non están a ser controlados por ninguén.

residuos_nucleares.jpg
A Comisión indica que en virtude do Tratado Euratom, os Estados membros son responsables de controlar de modo permanente o índice de radioactividade nos seus territorios, incluídas as augas territoriais, e de comunicar estes datos á Comisión, que posteriormente se encarga de avaliar e comparar a exposición á radiación da poboación de diferentes países.

Por outra banda, a Comisión recibe información sobre a xestión do combustible nuclear gastado e dos residuos radioactivos xerados no territorio dos Estados membros, en conformidade coas disposicións da Directiva 2011/70/ Euratom do Consello. En particular, cada Estado membro debe comunicar o seu programa nacional para a xestión do combustible nuclear gastado e os residuos radioactivos xerados no seu territorio e presentar cada tres anos un informe sobre a aplicación desta Directiva. Estas notificacións deben incluír os inventarios nacionais de todos os residuos radioactivos e o combustible nuclear gastado, así como as estimacións relativas ás cantidades futuras, indicando claramente a cantidade de residuos radioactivos e de combustible nuclear gastado e a súa localización. As autoridades españolas non notificaron nin no seu programa nin no seu informe nacionais a presenza de residuos radioactivos nas súas augas territoriais. Así mesmo, as partes contratantes do Convenio de Londres sobre a Prevención da Contaminación do Mar por Vertimiento de Refugallos e outras Materias acordaron a prohibición permanente da vertedura de residuos radioactivos no mar para partir do 20 de febreiro de 1994. Todo vertido de residuos radioactivos no mar levado a cabo por un Estado membro na actualidade constituirá unha vulneración do Dereito da Unión vixente en virtude da Directiva 2011/70/ Euratom do Consello . De conformidade coa información pública dispoñible, o CRESP (Programa coordinado de investigación e vixilancia ambiental) controlou a radioactividade mariña proveniente da vertedura de residuos radioactivos no Atlántico Norte realizado durante varios anos ata 1990 . En 2003, a Comisión levou a cabo un estudo sobre a exposición radiológica da Unión á radioactividade procedente das augas mariñas do norte de Europa.
799.jpg
Diversas organizacións internacionais, como a Comisión OSPAR e o Organismo Internacional de Enerxía Atómica, informan de que seguen controlando as verteduras radioactivas e os niveis de radioactividade mariña no Atlántico Norte, aínda que o labor da OSPAR céntrase principalmente nas verteduras procedentes de fontes terrestres e marítimas no sector nuclear e non nuclear, e non dos procedentes de vertedoiros mariños históricos. Por último, na actualidade a Comisión non ten coñecemento de ningún novo estudo científico sobre o estado dos residuos radioactivos verteduras na fosa atlántica nin de ningunha investigación sobre a repercusión destes residuos no medio natural, os ecosistemas acuáticos e a saúde humana, distintos dos mencionados anteriormente. As autoridades españolas tampouco informaron á Comisión de ningún plan respecto diso nin lle deron a entender que estes estudos fosen necesarios.
Á luz do anterior, a Comisión Europea considera que a información que se recolle na petición non xustifica intervención algunha pola súa banda no presente caso. Tal vez debera ocorrer unha traxedia para que a Comisión considerase intervir.
esmateria.com.jpg
Fonte: esmateria.com

Galería

A Comisión europea escúdase no principio de subsidiariedade, reforzado polo Tratado de Lisboa, para desvirtuar o dereito de petición da cidadanía ante o Parlamento europeo e derivala aos tribunais nacionais

O papel da Comisión europea, como goberno da UE é o de executar as políticas aprobadas polo Consello e o Parlamento e facer cumplir a normativa europea, entre elas as numerosas Directivas que protexen os dereitos da cidadanía europea, a saúde e o medio ambiente.

Sen embargo, o seu papel na praxe é o contrario: frear a operatividade da normativa comunitaria no tocante a esta protección, contribuir por tanto a deshumanizar as políticas públicas e deixar baleiro de contido o dereito fundamental de petición da cidadanía ante o Parlamento europeo.

Dentro do marco normativo da UE existen unha serie de principios xurídicos: o principio de atribución de competencias, o principio de proporcionalidade e o principio de subsidiariedade. O máis chamativo de todos, e do que abusa a cotío a Comisión europea, é o principio de subsidiariedade.

9
O dereito de petición está consagrado nos artigos 20, 24 e 227 do Tratado de Funcionamento da Unión Europea (TFUE) e no artigo 44 da Carta dos Dereitos Fundamentais da Unión Europea

Este principio de subsidiariedade implica que a UE só vai a actúar cando os estados nacionais non sexan capaces de facelo, demostren unha inoperatividade manifesta para facelo ou ben non acadaran suficientemente os obxectivos previstos dentro das súas competencias. Este principio pretende determinar o nivel de intervención máis adecuado nos diferentes eidos das competencias compartidas entre a UE e os países da UE. A UE só pode intervir cando a súa actuación sexa máis eficaz que a dos países da UE a escala nacional ou local. Neste caso aquí en Galicia, existen sobrados exemplos nos que a inoperatividade da Xunta de Galicia é ben clara. Falamos por exemplo, da Directiva 2006/21/CE, que esixe a rehabilitación das zonas onde se situaron as instalacións de residuos mineiros, como son os casos da mina de Touro, Lousame, Monte Neme, Santa Comba…etc; e nos que non se levou a cabo restauración algunha dos espazos mineiros degradados ao remate da explotación, nen se esixiu á concesionaria restauración algunha, por parte do órgano con competencias materiais para facelo, isto é a Dirección xeral de Enerxía e Minas da Xunta de Galicia.

 O Protocolo sobre a aplicación dos principios de subsidiariedade e de proporcionalidade menciona tres criterios cuxo obxectivo é confirmar ou non a posibilidade dunha intervención a nivel da UE:

  • ten a acción aspectos transnacionales que non poden ser regulados polos países da UE?
  • a acción nacional ou a falta de accións contradin os requisitos do tratado?
  • a acción a nivel da UE presenta vantaxes manifestas?

1

Así mesmo, o principio de subsidiariedade parte da idea de que é mellor para a cidadanía que os seus problemas se solucionen a nivel local, polas autoridades nacionais que están máis próximas. Con todo, o principio de subsidiariedade non significa que unha acción sempre deba adoptarse ao nivel máis próximo aos cidadáns.

Por tanto, en materia de protección do medioambiente e ante a inoperatividade flagrante e manifesta da Xunta de Galicia, é obvio que en virtude do principio de subsidiariedade a Comisión europea sí debera actuar con máis eficacia, efectividade e contundencia nestes casos. E debe actuar porque se non o fai quedaría baleiro de contido o dereito de petición consagrado nos artigos 20, 24 e 227 do Tratado de Funcionamento da Unión Europea (TFUE) e no artigo 44 da Carta dos Dereitos Fundamentais da Unión Europea.

drenaxe áceda mina
Drenaxe áceda de mina moi presente nos espazos mineiros degradados e sen labores de restauración

Entre os instrumentos que permiten tramitar e resolver as cuestións expostas pola cidadanía nas peticións cabe citar especialmente as visitas de investigación, tal vez moi necesarias aquí en Galicia, para que a representación dá cidadanía en Europea comprobe in situ a vulneración da normativa comunitaria. Por tanto, cómpre complementar as peticións coas imprescindibles visitas de investigación para que a Comisión non poida escudarse no principio de subsidiariedade e deixar que a autoridade galega competente en materia de minas continúe a facer ou que lle veña en gana.

Vexamos algúns exemplos da actuación da Comisión europea:

  • Petición n.º 0059/2017, sobre a mina de wolframio de Lousame, en Galicia

Conclusiones da Comisión europea:

En vista de lo anterior, la Comisión no puede dar curso a esta petición e invita al peticionario a hacer uso de los mecanismos de recurso previstos por la Directiva EIA en este tipo de casos.

  • Petición n.º 1174/2017, sobre a mina a ceo aberto de Valdeflores, en Cáceres

Conclusiones da Comisión europea:

En las actuales circunstancias, la Comisión no tiene previsto instruir la petición más a fondo.

  • Peticións n.º 0174/2017 e 0809/2017, sobre a mina de uranio de Retortillo e Villavieja, en Salamanca

Conclusiones da Comisión europea:

La Comisión está evaluando la información adicional facilitada por las autoridades españolas y, en función de las conclusiones que extraiga, decidirá cuál es la manera más apropiada de proceder en este caso. 

  • Petición n.º 0174/2018, sobre o proxecto minero en Touro, A Coruña 

Conclusiones da Comisión europea:

En los Estados miembros recae la responsabilidad principal de transponer, aplicar y ejecutar correctamente el Derecho de la Unión y, además, la obligación de proporcionar vías de recurso suficientes para garantizar la tutela judicial efectiva en los ámbitos cubiertos por el Derecho de la Unión. Habida cuenta de los mecanismos de recurso establecidos en la Directiva EIA y la Directiva 2003/4/CE, en circunstancias como las del presente caso, la Comisión pide a los peticionarios que recurran en primer lugar a las vías de recurso disponibles a nivel nacional. Por esta razón, la Comisión no dará curso ulterior a esta petición.

O principio de subsidiariedade e o recurso aos Tribunais de cada Estado

Un argumento moi habitual nas conclusións da Comisión europea é o das vías de recurso aos Tribunais nacionais, que contempla a Directiva 2003/4/CE. Esta norma garante o dereito de acceso á información ambiental que obre en poder das autoridades públicas ou doutras entidades no seu nome, e establece as condicións básicas e as modalidades prácticas para o exercicio do mesmo. En virtude desta Directiva, toda persoa que considere que a súa solicitude de información foi ignorada, rexeitada sen fundamento (parcial ou totalmente), respondida de forma inadecuada ou tratada de maneira non conforme coas disposicións de Directiva, ten acceso a un procedemento no que os actos ou omisións da autoridade pública correspondente poden ser reconsiderados por esa ou outra autoridade pública ou recorridos administrativamente ante unha entidade independente e imparcial creada por lei. Todos estes procedementos deben ser rápidos e gratuítos ou pouco custosos. Ademais deste procedemento de recurso, o solicitante debe ter acceso a un procedemento de recurso ante un tribunal de xustiza ou outra entidade independente e imparcial creada por lei.

Un argumento moi empregado polo executivo comunitario é o recurso aos tribunais ordinarios nacionais

A Directiva EIA (Directiva 2011/92/UE do Parlamento Europeo e do Consello, do 13 de decembro de 2011, relativa á avaliación das repercusións de determinados proxectos públicos e privados sobre o medio ambiente, modificada pola Directiva 2014/52/UE do Parlamento Europeo e do Consello, do 16 de abril de 2014, pola que se modifica a Directiva 2011/92/UE relativa á avaliación das repercusións de determinados proxectos públicos e privados sobre o medio), dispón que os proxectos que poidan ter efectos significativos no medio ambiente, en virtude, entre outras cousas, da súa natureza, dimensións ou localización, deben estar suxeitos, antes de que se conceda a autorización, a unha avaliación das súas repercusións. Os proxectos extractivos como o mencionado na petición están contemplados no anexo II da Directiva EIA e, por conseguinte, as autoridades competentes deben determinar se é necesaria unha avaliación de conformidade coa Directiva. A Comisión observa que a Directiva EIA establece a posibilidade de presentar un recurso ante un tribunal de xustiza ou ante outro órgano independente e imparcial para impugnar a legalidade de fondo ou procesual das decisións emitidas no marco dun procedemento de avaliación do impacto ambiental.

Sen embargo, en España o recurso aos tribunais nacionais non é un procedemento nen rápido, nen gratuíto nen pouco custoso. Na práctica adoita requerir uns custos da defensa, da representación da parte e pode incluso chegar a ter que soportar a cidadanía os custes do proceso xudicial.

Polo tanto, chegamos a conclusión de que na meirande parte das veces, o comportamento da Comisión desvirtúa e deixa baleiro de contido o dereito fundamental de petición ante o Parlamento europeo. A cidadanía tamén é consciente destas trabas e de aí que cada vez sexan menos as peticións que se tramitan ante a institución comunitaria.

11.jpg
Está o dereito de petición ante o Parlamento europeo baleiro de contido?
Galería

A Comisión de Peticións do Parlamento europeo tramita varias peticións sobre a mina de Touro

  • Notable incremento das peticións da cidadanía galega ante o Parlamento europeo e numerosas adhesións individuais ás xa presentadas, a consecuencia do rexeitamento social ao proxecto extractivo de Touro –O Pino.
  • A Comisión de Peticións está a tramitar a máis recente delas, a petición n. º 386/2018, presentada pola Plataforma veciñal MINA TOURO O PINO NON.
  • O Parlamento europeo tramita outras dúas peticións, a petición n. º 1194/2017 e a n. º 174/2018, presentadas por outras entidades ambientalistas galegas.

A Plataforma veciñal de Touro –O Pino pide que se restaure o emprazamento da antiga mina ao descuberto de Touro que estivo activa entre 1973 e 1986. A necesidade da resturación xustifícase polos seus efectos adversos sobre o medio ambiente, en particular a posible contaminación das augas do río Ulla e a ría de Arousa. Alerta tamén da afección do proxecto extractivo a zonas da rede Natura 2000 no Pino.

1
Parlamento europeo

As outras peticións fan fincapé nas características da empresa promotora, nos impactos do proxecto e na falla de información. Así Cobre San Rafael S. L, creada hai dous anos, isto é, o 13/06/2016, filial da empresa matriz Atalaia Mining e cun escaso capital social de 5.000 euros pretende extraer cobre dunha mina situada no municipio de Touro, na Coruña, que ocuparía 689 hectáreas, das cales 492 son hoxe en día masa forestal e terreo agrario.

Entre os problemas específicos que plantexan as peticións están os impactos do proxecto extractivo na base territorial das explotacións agrarias beneficiarias da PAC, a desaparición de ata 20 mananciais de auga e as reservas que abastecen polo menos a un cento de vivendas e explotacións gandeiras. Tamén preocupa moito a afección a outros mananciais próximos ás zonas previstas para depósitos de estériles e sobre todo ao río Ulla, espazo natural de Rede Natura, e que na súa desembocadura, na ría de Arousa, xera miles de postos de traballos no sector marisqueiro e acuícola.

As peticións tamén recollen o malestar e a alarma social xerada pola permanencia na zona de balsas de estériles con diques de 2.806 e 3.187 metros de lonxitude e alturas de ata 81 metros, que se encapsularían ao final da súa vida útil. No caso de fallar estes diques, o estudo de impacto ambiental recoñece que terían consecuencias moi altas en canto a perdas de vidas humanas, danos ao medio ambiente e perdas económicas. A preocupación social esténdese aos dous depósitos de residuos estériles e catro vertedoiros, que ocuparán en total case 300 hectáreas próximas ás vivendas. Ademais o depósito de estériles entre Arinteiro e Vieiro podería converterse, a falta de datos do proxecto, nunha enorme balsa de lodos de ata 50 millóns de metros cúbicos de residuos estériles de mina, con risco para a vida das persoas residentes nas poboacións próximas en caso de rotura. Neste tipo de balsas existe o risco de rotura dos diques de contención con consecuencias potencialmente moi graves con graves perdas económicas e a deterioración dos ecosistemas.

As tres peticións figuran arestora abertas á adhesión da cidadanía, que desexe presentarlles o seu apoio, a través da web da Comisión de peticións do Parlamento europeo.

7777.png
Fotograma do documental “Minaría Non”
Galería

A tramitación dos dereitos mineiros no borrador da lei de acompañamento aos orzamentos da comunidade autónoma de Galicia para o ano 2019

Hai que recoñecer que o borrador da Lei de acompañamento aos orzamentos da comunidade autónoma de Galicia para o ano 2019, no tocante á tramitación do concurso de dereitos mineiros, realiza un esforzo importante por incorporar unha tramitación moderna e intenta ser alomenos, máis inclusiva e garantista que a súa predecesora. Así introduce entre os criterios de valoración as medidas inclusivas e transversais que poidan presentar os proxectos, incluida a variable de xénero.

Tamén contempla como criterio de valoración os mecanismos de solución de conflitos coas comunidades locais, o que sin dúbida é un aspecto moi novidoso; pero é suficiente? están as empresas mineiras preparadas para asumir estes retos?

Como mínimo a valoración dos proxectos presentados e que opten os dereitos mineiros terá que atender aos seguintes criterios:

a) A calidade científica e técnica do proxecto e as garantías que se ofrezan da súa viabilidade.

b) A calidade ambiental do proxecto, valorándose especificamente a restauración de zonas degradadas como consecuencia de actividades mineiras anteriores.

c) A calidade social e ética do proxecto, é dicir, a inclusión no proxecto de medidas inclusivas e transversais, de cohesión social e de respecto ao medio ambiente nas que se expresen altos estándares de responsabilidade social e ética empresarial. Entre estas medidas valorarase a incorporación da variable de xénero; a integración laboral das persoas con discapacidade; mecanismos de solución de conflitos coas comunidades locais e mecanismos de transparencia e acceso dos cidadáns á información.

d) O impacto socioeconómico do proxecto na zona de implantación da explotación e na economía galega en xeral, con base en indicadores obxectivos e comparativos coa situación actual.

e) As condicións xurídicas máis respectuosas co carácter de bens de dominio público dos xacementos de orixe natural e demais recursos xeolóxicos no ordenamento xurídico español e coa súa explotación racional.

A lei tamén contempla a posibilidade do outorgamento de dereitos mineiros sobre os terreos francos resultantes do levantamento dunha zona de reserva.

1
A presencia da muller nas actividades mineiras é escasa

A continuación recóllese o teor literal do texto do borrador:

“CAPÍTULO IX. Economía, emprego e industria

Artigo 31. Modificación da Lei 3/2008, do 23 de maio, de ordenación da minería de Galicia

A Lei 3/2008, do 23 de maio, de ordenación da minería de Galicia, queda modificada como segue:

Un. O artigo 35 queda coa seguinte redacción:

“1. Para o outorgamento de dereitos mineiros sobre os terreos francos resultantes do levantamento dunha zona de reserva ou da declaración de caducidade dun permiso de exploración, dun permiso de investigación ou dunha concesión de explotación mineira, tramitarase o correspondente concurso público, regulado neste artigo e demais normativa aplicable. En todo caso, realizaranse convocatorias de concurso diferenciadas por cada provincia.

Unha vez que adquira firmeza, de ser o caso, en vía xudicial, a declaración de caducidade dun dereito mineiro, procederase a efectuar a convocatoria do concurso público ao que se refire o parágrafo anterior e publicarase no Boletín Oficial do Estado e no Diario Oficial de Galicia. No prazo de dous meses, contado a partir do día seguinte ao da última publicación, quen estea interesado no dereito caducado poderá presentar solicitudes. Se a declaración de caducidade dun dereito obxecto de concurso se debera ao incumprimento das obrigas legais ou das condicións establecidas no título de outorgamento por parte da persoa explotadora ou da persoa titular do dereito, estas non poderán participar no concurso respecto do dito dereito. Na convocatoria do concurso determinaranse os criterios de selección así como os parámetros para a súa valoración tendo en conta, en todo caso, os previstos no artigo seguinte. Estes criterios e parámetros poderán ser establecidos previamente con carácter xeral para as convocatorias de concursos referidas a un ou varios tipos de recursos mediante orde da persoa titular da consellería competente en materia de minas. En todo caso, na convocatoria do concurso de que se trate poderán establecerse xustificadamente modificacións dos criterios ou parámetros establecidos con carácter xeral para adaptalos ás características ou circunstancias específicas do concurso concreto. 2. Na solicitude indicarase claramente o tipo de dereito que se solicita e sobre que dereito mineiro se solicita, achegando o seguinte contido mínimo que se presentará en dous sobres pechados debidamente numerados:

  1. No primeiro sobre incluirase a documentación acreditativa da capacidade xurídica e de obrar da persoa solicitante e da representación, así como o resgardo da fianza provisional, que consistirá no 10 % da taxa correspondente ás solicitudes de dereitos mineiros establecida na Lei 6/2003, do 9 de decembro, de taxas, prezos e exaccións reguladoras da Comunidade Autónoma de Galicia, ou norma que a substitúa. Incluirase, así mesmo, a documentación acreditativa de non estar incurso nas prohibicións para contratar co sector público establecidas na normativa reguladora dos contratos do sector público.
  2. O segundo sobre conterá a designación do terreo que se pretende, os documentos requiridos para as solicitudes de dereitos mineiros, a documentación adicional que proceda explicativa ou acreditativa das vantaxes da proposta e unha declaración responsable dos documentos presentados.”

Dous. O artigo 36 queda coa seguinte redacción:

Artigo 36. Valoración de ofertas e resolución de concursos de dereitos mineiros

  1. No caso de que non se formulen solicitudes, o órgano mineiro competente declarará de oficio o terreo como rexistrable, e publicarao no Diario Oficial de Galicia e no Boletín Oficial del Estado.
  2. No caso de que se presenten varias solicitudes sobre o mesmo dereito mineiro abrirase unha fase de concorrencia competitiva, na que se establecerá a orde de prelación para a tramitación delas, de acordo coa valoración obtida por aplicación dos criterios de selección das propostas máis vantaxosas. Entenderase por propostas máis vantaxosas as que ofrezan as mellores condicións científicas e técnicas e as maiores vantaxes económicas e sociais tendo en conta os principios de sustentabilidade, responsabilidade e seguridade, e atendendo, como mínimo, aos seguintes criterios: a) A calidade científica e técnica do proxecto e as garantías que se ofrezan da súa viabilidade. b) A calidade ambiental do proxecto, valorándose especificamente a restauración de zonas degradadas como consecuencia de actividades mineiras anteriores. c) A calidade social e ética do proxecto, é dicir, a inclusión no proxecto de medidas inclusivas e transversais, de cohesión social e de respecto ao medio ambiente nas que se expresen altos estándares de responsabilidade social e ética empresarial. Entre estas medidas valorarase a incorporación da variable de xénero; a integración laboral das persoas con discapacidade; mecanismos de solución de conflitos coas comunidades locais e mecanismos de transparencia e acceso dos cidadáns á información. d) O impacto socioeconómico do proxecto na zona de implantación da explotación e na economía galega en xeral, con base en indicadores obxectivos e comparativos coa situación actual. e) As condicións xurídicas máis respectuosas co carácter de bens de dominio público dos xacementos de orixe natural e demais recursos xeolóxicos no ordenamento xurídico español e coa súa explotación racional. 3. A apertura das ofertas verificarase en cada provincia respecto dos dereitos que se localicen nela por unha mesa constituída por: a) A persoa titular da xefatura territorial correspondente da consellería competente en materia de minas ou persoa en quen delegue, que actuará como presidente ou presidenta. b) A persoa titular da xefatura do servizo competente en materia de minas da xefatura territorial correspondente ou o enxeñeiro ou enxeñeira de minas do dito servizo en quen delegue, que actuará como secretario ou secretaria da mesa. c) Un membro da escala de letrados da Xunta de Galicia. d) A persoa titular da intervención delegada da xefatura territorial correspondente da consellaría competente en materia de minas ou da delegación provincial ou persoa en quen delegue. e) Unha persoa representante da dirección xeral competente en materia de minas designada pola persoa titular da dirección xeral competente en materia de minas.

No caso de dereitos que se localicen en máis dunha provincia, a apertura das ofertas será verificada pola mesa correspondente á provincia onde se localice unha maior extensión do dereito. No prazo de dez días desde a finalización do prazo para a presentación de solicitudes, constituirase a mesa e procederase á apertura de sobres na orde habitual. Ao acto de constitución da mesa e á apertura de sobres poderán asistir as persoas que presentasen as solicitudes ou os seus representantes debidamente acreditados. A mesa analizará e valorará as ofertas presentadas e realizará unha proposta de resolución do concurso que incluirá, para os casos nos que se presentaran varias solicitudes respecto dun mesmo dereito, a orde de prelación das solicitudes para a súa tramitación. 4. O concurso resolverao a persoa titular da consellería competente en materia de minas no prazo máximo de seis meses, contados desde o día seguinte á última publicación da convocatoria. A resolución conterá a orde de prelación para a tramitación das solicitudes concorrentes presentadas respecto dun mesmo dereito, de acordo co establecido neste artigo, e declarará que procede a admisión a trámite das solicitudes non concorrentes. Así mesmo, declarará rexistrables os terreos obxecto do concurso respecto dos que non se presentara ou non fora admitida ningunha solicitude. Transcorrido o prazo sen que recaese e fora notificada a resolución expresa, as persoas interesadas poderán entender desestimadas as súas solicitudes por silencio administrativo.

5. De non se admitir ningunha das solicitudes presentadas, o concurso declararase deserto e os terreos non adxudicados serán declarados rexistrables pola persoa titular da consellería competente en materia de minas. Esa declaración deberase publicar no Diario Oficial de Galicia e no Boletín Oficial del Estado, coa indicación de que poderán ser solicitados logo de transcorridos oito días desde a publicación no Boletín Oficial do Estado. ”

Tres. O artigo 50 queda redactado como segue:

Artigo 50. Responsables 1. Serán suxeitos responsables das infraccións as persoas físicas ou xurídicas que incorran nelas, e, en particular: a) A persoa explotadora efectiva do recurso mineiro e, se é o caso, a persoa titular dos dereitos de aproveitamento mineiro. b) O subcontratista do explotador efectivo. c) A dirección facultativa, no ámbito das súas respectivas funcións. d) A persoa titular ou propietaria da entidade explotadora efectiva, así como o/a administrador/a, xerente, director/a ou equivalente da dita entidade en relación coas infraccións que se cometan no desenvolvemento da actividade de investigación ou aproveitamento dos recursos xeolóxicos, cando non realizasen os actos necesarios que foran da súa incumbencia para o cumprimento das obrigas infrinxidas, consentiran o incumprimento por quen deles dependan ou adoptasen acordos que fixeran posible a comisión de tales infraccións. En todo caso, nos supostos de extinción da personalidade xurídica da entidade explotadora efectiva, o procedemento sancionador dirixirase contra as persoas indicadas nesta letra nos supostos sinalados nela. 2. No caso de existir máis dunha persoa responsable da infracción, as sancións que se impoñan terán entre si carácter independente. 3. Cando en aplicación desta lei dúas ou máis persoas resulten responsables dunha infracción e non fose posible determinar o seu grao de participación, serán solidariamente responsables para os efectos das sancións que deriven. 4. En todo caso, e sen prexuízo das garantías financeiras establecidas para o efecto, no caso de extinción da personalidade xurídica da entidade explotadora, os socios, administradores e directivos da dita entidade no momento da súa extinción quedarán obrigados ao cumprimento das obrigas relativas ao proceso de restauración, peche e abandono da explotación. En consecuencia, serán suxeitos responsables das infraccións que cometan en relación co incumprimento de tales obrigas”.

999.png